Chương 30: Bản Vẽ Cỗ Máy Tuốt Lúa
Tiết trời đầu thu ở làng Thanh Sơn hanh hao và se lạnh trong làn sương sớm; nhưng khắp thôn cùng ngõ hẻm, không khí ngày mùa lại sục sôi rộn rã lạ thường. Suốt bốn ngày ròng rã vừa qua, cả gia đình họ Tiêu đã dốc trọn sức lực ra đồng, tương trợ gặt hái cho gia đình lý trưởng và Tiêu Đại Hồng. Đến tận sáng sớm ngày thứ năm, khoảnh ruộng lúa chín rộ của chính nhà họ Tiêu mới chính thức bước vào kỳ thu hoạch. Trong gian buồng nhỏ của vợ chồng Diệp Lạc Hân, chú hổ con Nguyên Bảo ngoan ngoãn nằm nép mình nơi góc phản gỗ, chỉ khẽ vẫy vẫy đôi tai tròn lắng nghe tiếng gà gáy ran từ đầu làng. Con dã thú nhỏ này từ ngày được Tiêu Mộc mang về nhà dưỡng thương luôn tỏ ra hiểu chuyện, chưa từng chạy nhảy lung tung hay cất tiếng gầm gừ quấy rầy giấc ngủ của mọi người trong những ngày nông nhàn bận rộn. Khi những vệt sáng đầu tiên của bình minh vừa rạch ngang chân trời phía đông, sương mai còn đọng ướt đẫm những cành dại ven bờ rào; cả nhà họ Tiêu đã lục đục thức dậy tự bao giờ. Trải qua bốn ngày dầm sương dãi nắng liên tục, cơ thể ai nấy đều đau nhức ê ẩm, khớp xương lưng mỏi nhừ; thế nhưng, vừa nghĩ đến những bông lúa trĩu hạt sắp được gặt về chất đầy sân, nghĩ đến viễn cảnh cả nhà sớm được quây quần bên nồi cơm gạo mới thơm lừng dẻo ngọt, ngọn lửa hăng say lao động lại bùng lên rực rỡ trong ánh mắt của từng thành viên.
Làm việc đồng áng cho chính nhà mình, gánh nặng trách nhiệm và nỗi nhọc nhằn dường như tăng lên gấp bội phần. Dưới cái nắng gắt gỏng của buổi ban trưa, cánh đồng lúa họ Tiêu trải dài như một tấm thảm lụa vàng óng ả, từng đợt sóng lúa nhấp nhô theo làn gió thu khô khốc. Tiêu Trường Hà cùng hai người con trai vạm vỡ là Tiêu Tùng và Tiêu Mộc cúi gập người thoan thoắt vung liềm; những lưỡi thép sắc lẹm xén ngang qua gốc rạ phát ra từng chuỗi âm thanh xoèn xoẹt, xoèn xoẹt vang dội khắp mặt ruộng. Phía sau bước chân của cánh đàn ông, Diệp Lạc Hân cùng chị dâu Dương Phượng cặm cụi gom từng ôm lúa lớn, dùng những sợi rơm mềm buộc chặt thành từng bó tròn trịa. Nắng gắt thiêu đốt trên đỉnh đầu, mồ hôi túa ra như suối tuôn ròng ròng qua thái dương, thấm đẫm manh áo nâu sồng thô ráp cọ sát vào da thịt buốt rát. Những hạt thóc mẩy trĩu nặng đung đưa; lớp vỏ trấu ráp rúa sắc lẹm liên tục cọ quẹt qua cổ tay Diệp Lạc Hân, để lại từng vệt xước đỏ ửng ngứa ngáy khôn cùng. Dù đã cố gắng cắn răng chịu đựng để theo kịp bước chân của mọi người, nhưng đến khi mặt trời dần ngả bóng về phía rặng núi tây, đôi chân nàng đã run rẩy chực khuỵu xuống; hai cánh tay mỏi rã rời như không còn chút sức lực nào để nâng thêm một bó rạ.
Hoàng hôn dần tắt, bóng đêm thăm thẳm nhanh chóng nuốt trọn những con đường mòn đất đỏ của làng Thanh Sơn. Khi những gánh lúa trĩu nặng cuối cùng được đôi vai vạm vỡ của Tiêu Mộc gánh về tới khoảng sân đất nện, người nhà họ Tiêu thậm chí chẳng kịp nghỉ tay uống một ngụm nước ấm cho nhuận giọng. Một thử thách còn nặng nề và nghiệt ngã hơn gấp bội vừa mới bắt đầu - đó là công đoạn tuốt những hạt thóc vàng ra khỏi từng thân rơm rạ khô cứng. Lúa ngoài đồng năm nay chỉ phơi khô được một nửa trước khi thu gom về; những cọng rạ dẻo dai kết dính với hạt thóc chặt chẽ, tạo thành một lớp vỏ bọc vô cùng cứa tay. Nếu dại dột dùng bàn tay không để tuốt hạt, chỉ cần vài ba lần miết mạnh là da thịt sẽ bị cứa rách toạc, máu tươi lập tức chảy đầm đìa. Dưới ánh sáng chập chờn của ngọn đèn dầu đặt nơi góc sân, Tiêu Trường Hà trải mấy tấm chiếu tre cũ kỹ ra nền đất, rồi cùng Tiêu Mộc hì hục khiêng mấy tảng đá xám gồ ghề nặng trịch đặt vào chính giữa. Người nông dân làng Thanh Sơn từ bao đời nay vẫn giữ trọn một tập quán tuốt lúa thô sơ đến đau lòng: từng người đứng vây quanh tảng đá, dùng hai bàn tay nắm chặt lấy gốc bó lúa, dồn toàn bộ sức lực của cơ bắp vung lên cao rồi nện thật mạnh xuống mặt đá nhám.
Những tiếng nện vang lên thình thịch, bịch bịch liên hồi xé toạc màn đêm tĩnh lặng; từng chùm hạt thóc văng ra rào rào rơi lả tả xuống mặt chiếu tre. Thế nhưng, lực phản hồi từ tảng đá cứng ngắc giáng ngược lại cánh tay dữ dội vô cùng; chỉ đập chừng vài chục bó lúa, từng thớ thịt ở bắp tay đã căng cứng đến rên rỉ, khớp cổ tay đau buốt như muốn gãy rời. Những cọng rạ sắc nhọn bung ra quất liên tiếp vào mu bàn tay, lớp bụi bặm trấu lúa bám chặt vào từng vết thương hở, tạo nên một cảm giác xót xa, nhức nhối đến tận xương tủy. Diệp Lạc Hân và Tiêu Cảnh vóc dáng nhỏ nhắn, sức lực không bằng cánh đàn ông lực lưỡng; hai cánh tay mảnh mai vung bó lúa lên đập đá chẳng được mấy lượt đã thở dốc từng cơn, mồ hôi đầm đìa trên vầng trán. Tiêu Mộc đứng bên cạnh nhìn thấy thê tử cắn chặt môi chịu đựng thì xót xa khôn xiết; chàng bèn buông bó lúa của mình xuống, tìm mấy viên đá có góc cạnh lớn đặt nằm ngang trước mặt nàng và đệ đệ.
Tiêu Mộc ân cần cúi người chỉ dẫn, giọng chàng khàn đặc vì bụi thóc: "Hai người sức yếu, đừng dùng sức đập vào đá nữa; hãy đặt phần bông lúa lên gờ đá này, sau đó dùng một tấm ván gỗ phẳng đè thật chặt lên trên, tay kia nắm gốc rạ giật mạnh về phía sau... làm như vậy hạt lúa sẽ tự tróc ra."
Diệp Lạc Hân làm theo lời trượng phu, quả nhiên cách thức này có phần tiết kiệm sức lực hơn; nhưng cái giá phải trả vẫn không hề nhỏ. Lực ma sát giữa thân rạ và mặt ván gỗ vẫn đòi hỏi những cú giật dứt khoát; cọng rơm khô cứng liên tục cọ xát vào lòng bàn tay mềm mại của nàng, chẳng mấy chốc đã mài rách lớp da mỏng manh, làm bật lên những nốt bọng nước đỏ au rớm máu. Cả gia đình họ Tiêu cắn răng lao động miệt mài trong đêm tối; tiếng đập lúa bịch bịch xen lẫn tiếng thở dài mệt nhọc vang lên không dứt giữa tiếng côn trùng rả rích bên bờ rào. Mãi cho đến tận canh ba, khi trăng đã lặn sâu sau rặng tre già và sương đêm bắt đầu rơi lạnh buốt đôi vai, Từ Chính Hương mới cho phép mọi người dừng tay gom thóc lại. Nhìn số hạt lúa gom được dưới đáy bồ tre, sắc mặt Từ Chính Hương lập tức sầm xuống, lòng nặng trĩu âu lo. Đêm đầu tiên vắt kiệt mồ hôi và máu của sáu con người, số thóc tuốt được đem cân lên vẻn vẹn chỉ hơn mười cân.
Năm nay ruộng nhà họ Tiêu được mùa, lúa trĩu bông dự kiến thu về tới tám chín trăm cân thóc; nếu cứ duy trì phương pháp đập đá thủ công chậm chạp như thế này, chỉ riêng công đoạn tuốt hạt lúa cũng phải kéo dài ròng rã suốt nửa tháng trời. Từ Chính Hương ngửa mặt nhìn lên bầu trời đêm, nơi những dải mây đen kịt đang cuồn cuộn trôi qua che khuất những vì sao le lói, giọng bà run run chất chứa nỗi thấp thỏm: "Năm nay nhà chúng ta thu hoạch vốn đã muộn màng hơn xóm giềng; công việc tuốt hạt này nhất định phải tìm cách làm nhanh lên một chút. Tranh thủ mấy ngày này trời còn nắng ráo mà phơi cho thật khô số thóc; lỡ như trời bất chợt đổ cơn mưa dông kéo dài, lúa ẩm ướt thối mầm ở góc sân thì công sức cả năm của cả nhà coi như đổ sông đổ biển!"
Tiêu Trường Hà quệt ngang vệt mồ hôi bết dính tro bụi trên trán, cất giọng trầm trầm an ủi người bạn đời: "Bà nó cũng đừng quá lo lắng mà sinh bệnh; nhà chúng ta người đông tay khỏe, ngày mai cả nhà dậy sớm hơn một canh giờ, cùng nhau gắng sức thêm một chút là mọi chuyện sẽ đâu vào đấy thôi."
Trở về gian buồng nhỏ sau khi rửa ráy qua loa bằng gáo nước lạnh, Diệp Lạc Hân ngồi thừ người trên mép phản gỗ; toàn thân nàng rã rời như vừa trải qua một trận đòn roi tàn nhẫn. Nàng khẽ mở hai bàn tay ra dưới ánh nến chập chờn; trong lòng bàn tay trắng trẻo ngày thường giờ đây chi chít những bọng nước phồng to mọng máu, những vết cứa do cọng rạ sắc lẹm cứa sâu vào da thịt đang rỉ ra từng giọt máu tươi đỏ thẫm, buốt rát đến thấu tận tâm can. Nghĩ đến cảnh tượng suốt nửa tháng ròng rã sắp tới ngày nào cũng phải chịu đựng cực hình đập lúa này, Diệp Lạc Hân bỗng thấy lồng ngực mình nghẹn ứ; cuộc sống chốn nông thôn nghèo khó quả thực cay đắng và khắc nghiệt hơn nàng từng tưởng tượng rất nhiều.
Cánh cửa gỗ khẽ kẽo kẹt mở ra, Tiêu Mộc bưng một thau nước ấm cùng chiếc khăn vải sạch bước vào phòng. Đôi mắt sắc bén của người thợ săn lập tức bắt trọn lấy đôi bàn tay đầy thương tích đang run rẩy của nương tử. Lòng chàng thắt lại từng cơn xót xa; chàng vội vàng bước tới ngồi xuống bên cạnh nàng, cẩn thận đặt thau nước xuống đất rồi lấy từ trong ngực áo ra một chiếc lọ sành nhỏ đựng thuốc mỡ thảo dược. Dù bàn tay của chính Tiêu Mộc cũng chằng chịt những vết cứa rách da rớm máu sau một đêm đập lúa cật lực, chàng vẫn chẳng mảy may bận tâm đến bản thân; từng ngón tay thô ráp của chàng khẽ khàng nâng lấy bàn tay mềm mại của vợ, dùng khăn ấm lau sạch từng vết bụi bẩn rồi chấm từng giọt thuốc mỡ mát lạnh lên những bọng máu phồng rộp.
Tiêu Mộc cúi gầm mặt, giọng nói trầm ấm chất chứa sự dằn vặt: "Ngày mai nàng cứ ở nhà nghỉ ngơi đi, đừng ra sân đập lúa nữa; phần việc của nàng cứ để ta gánh vác, ta làm nhiều hơn một chút là được rồi."
Diệp Lạc Hân khẽ nhíu mày vì cảm giác xót buốt từ vết thương, nhưng nàng kiên quyết lắc đầu, ánh mắt nhìn thẳng vào phu quân: "Sao có thể làm như vậy được; cha mẹ và đại tẩu đều đang dốc cạn sức lực ngoài sân, thiếp là phận dâu con há có thể ngồi im trong phòng trốn tránh việc nặng? Phương pháp tuốt hạt đập vào đá này vừa tốn công tốn sức, lại vừa chậm chạp khôn cùng; thiếp nghĩ... chúng ta nhất định phải tìm ra một cách làm khác nhẹ nhàng hơn."
Tiêu Mộc ngẩng đầu nhìn nàng, trong mắt ánh lên tia hoài nghi: "Cách này đã là cách đỡ mất sức nhất mà dân làng nghĩ ra từ bao đời nay rồi; nhiều năm về trước, người ta còn phải dùng tay không bứt từng hạt lúa cơ, liệu trên đời này còn có cách nào tốt hơn được sao?"
Diệp Lạc Hân khép hờ hàng mi cong vút, giọng nói nhỏ dần vì cơn mệt mỏi đã xâm chiếm toàn bộ tâm trí: "Chàng cứ tin thiếp; để thiếp suy nghĩ kỹ lại xem sao..."
Nói dứt câu, nàng ngả đầu xuống gối và chìm sâu vào một giấc ngủ mê man. Thế nhưng, ngay cả trong giấc chiêm bao mệt nhọc, tâm trí của Diệp Lạc Hân vẫn không ngừng quay cuồng tìm kiếm giải pháp. Từng mảnh ký ức sâu kín từ kiếp trước - thời điểm nàng còn sống ở thế giới hiện đại và từng có dịp tìm hiểu về các nông cụ cổ truyền trong các viện bảo tàng nông nghiệp - bất chợt ùa về rõ mồn một. Hình ảnh một cỗ máy tuốt lúa đạp chân thô sơ bằng gỗ dần dần hiện lên sống động đến từng chi tiết trong tâm trí nàng. Đó là một cỗ máy có khung gỗ hình hộp chữ nhật vững chãi; bên trong gắn một trục lăn hình trụ tròn có cắm tua tủa những chiếc răng sắt uốn cong hình chữ U. Trục lăn ấy được kết nối với một bàn đạp chân phía dưới thông qua hệ thống bánh răng và đòn bẩy truyền lực. Phía trên trục quay được bao bọc bởi một chiếc máng chắn bằng ván cong hình bán nguyệt; khi người đứng đạp chân nhịp nhàng, trục lăn quay tít mù với tốc độ chóng mặt; chỉ cần đưa bó lúa chạm nhẹ vào hàng răng sắt đang xoay tròn, toàn bộ hạt thóc sẽ bị giật bung rào rào rơi gọn vào lòng máng chắn mà không hề bắn tung tóe ra ngoài!
Khi tiếng gà gáy ran đầu tiên xé toạc màn sương mờ mịt của buổi sớm mai, Diệp Lạc Hân bừng tỉnh giấc. Cấu trúc cơ khí của cỗ máy tuốt lúa vẫn còn in đậm sắc nét trong tâm trí nàng; nỗi sợ hãi rằng công việc đồng áng bận rộn sẽ làm phai nhạt mất những chi tiết then chốt khiến nàng lập tức vùng dậy khỏi giường. Nàng bước vội tới góc bàn gỗ, tìm thấy chiếc nghiên đá cũ kỹ và thỏi mực mòn vẹt của Tiêu Mộc. Diệp Lạc Hân cẩn thận chắt vài giọt nước mưa trong lu, dồn sức mài mực thật đặc; sau đó nàng trải phẳng một tờ giấy thô màu vàng nhạt lên mặt bàn gỗ. Nàng cầm lấy cây bút lông cán trúc, hít một hơi thật sâu rồi bắt đầu phác họa những đường nét đầu tiên.
Thế nhưng, Diệp Lạc Hân đã bỏ quên mất một điều vô cùng tai hại - đó là cây bút lông mềm oặt thời cổ đại hoàn toàn không dễ điều khiển như những chiếc bút chì hay bút bi cứng cáp ở kiếp trước. Nàng vừa mới hạ ngọn bút lông xuống mặt giấy, một vệt mực đen đặc quánh đã vô tình nhỏ toẹt xuống, làm loang lổ cả góc tờ giấy vàng. Nàng vội vàng gạt đi, đổi sang một tờ giấy khác; nhưng ngọn bút lông lúc thì bè ra thô kệch, lúc lại co cụm mảnh mai; những đường nét cơ khí góc cạnh thẳng tắp bỗng biến thành những hình thù ngoằn ngoèo, méo mó chẳng ra hình thù gì. Tiêu Mộc quanh năm chỉ quen với việc săn thú và làm nương rẫy, trong buồng ngủ gom góp lại cũng chẳng có được mấy tờ giấy viết chữ; nếu cứ tiếp tục vẽ hỏng thế này, số giấy ít ỏi sẽ nhanh chóng tan thành mây khói. Diệp Lạc Hân cắn môi, chau mày bực bội; những ngón tay dính đầy mực đen vô tình quệt lên má, làm gương mặt trắng nõn của nàng lem luốc ngang dọc.
Đúng lúc nàng đang rơi vào cảnh tiến thoái lưỡng nan, cánh cửa buồng khẽ đẩy ra; Tiêu Mộc vừa đi gánh nước ngoài giếng bước vào phòng. Nhìn thấy nương tử ngồi trước bàn giấy với gương mặt lấm lem mực đen chẳng khác nào một chú mèo hoa vụng về, chàng không kìm được bật cười khúc khích: "Nương tử sáng sớm không nghỉ ngơi cho lại sức, đang cặm cụi làm trò gì mà mặt mũi đen nhẻm thế kia?"
Diệp Lạc Hân vừa thấy phu quân thì như người chết đuối vớ được cọc, nàng vội vàng vẫy tay gọi chàng, ngữ khí gấp gáp xen lẫn mừng rỡ: "Mau mau, chàng mau lại đây giúp thiếp vẽ thứ này với! Đêm qua trong giấc ngủ mê mệt, thiếp nằm mộng thấy một ông lão râu tóc bạc phơ hiện về, người chỉ điểm cho thiếp cấu tạo của một loại nông cụ có thể tuốt sạch hạt lúa chỉ trong chớp mắt! Có thứ này rồi, nhà chúng ta sẽ tiết kiệm được biết bao nhiêu mồ hôi và xương máu!"
Tiêu Mộc thoáng khựng lại một nhịp, chàng nhìn vào tờ giấy vẽ lem nhem trên bàn rồi gãi đầu ngượng ngùng: "Khoản chữ nghĩa tranh ảnh này ta dốt đặc cán mai, cầm bút lông còn vụng về hơn cả nàng; nàng cứ ngồi yên đấy, ta đi gọi người tài hoa nhất nhà sang đây giúp nàng ngay!"
Nói dứt lời, Tiêu Mộc sải bước nhanh ra khỏi buồng. Chỉ vài hơi thở sau, tiếng bước chân thoan thoắt lanh lẹ đã vang lên ngoài ngưỡng cửa; Tiêu Cảnh - cậu thiếu niên mười ba tuổi với đôi mắt sáng ngời thông tuệ chạy lon ton bước vào. Tiêu Cảnh đưa tay gạt mấy lọn tóc mai lòa xòa trước trán, cất tiếng hỏi đầy lễ phép: "Tẩu tử, nhị ca bảo tẩu đang cần đệ giúp đỡ việc gì gấp lắm phải không?"
Nhìn thấy cậu đệ đệ sáng dạ bước vào, Diệp Lạc Hân mừng rỡ ra mặt; nàng kéo Tiêu Cảnh ngồi xuống chiếc ghế đẩu cạnh bàn, vừa lấy một que củi khô vạch tạm hình dung lên mặt đất, vừa dùng những lời lẽ mộc mạc diễn giải từng chi tiết: "Tẩu muốn vẽ lại một cỗ máy tuốt lúa, cần tài hoa bút mực của đệ giúp sức; tẩu nói đến đâu, đệ hình dung và hạ bút vẽ lên giấy giúp tẩu đến đó nhé!"
Tiêu Cảnh gật đầu lia lịa, bàn tay nhỏ nhắn thoan thoắt cầm lấy ngọn bút lông, chấm một lượng mực vừa vặn rồi chăm chú lắng nghe từng lời của nhị tẩu. Diệp Lạc Hân bắt đầu chậm rãi mô tả: từ cái khung gỗ bốn chân hình chữ nhật vững chãi làm bệ đỡ, chiếc trục lăn hình trụ tròn đặt nằm ngang ở giữa, cho đến hàng trăm chiếc răng sắt uốn cong hình chữ U cắm so le trên thân trục lăn. Tiêu Cảnh quả thực là một đứa trẻ có tư chất thông minh đĩnh ngộ hiếm thấy; cậu bé nghe lời miêu tả đến đâu, ngọn bút lông trên tay liền lướt đi thoan thoắt đến đó. Từng đường nét thanh mảnh, dứt khoát và chuẩn xác hiện rõ dần trên nền giấy thô vàng nhạt.
Khi phần thân máy cơ bản đã thành hình, Diệp Lạc Hân chỉ tay vào phần dưới đáy khung gỗ, nhắc nhở thêm: "Ở vị trí này nhất định phải gắn thêm một chiếc bàn đạp bằng gỗ; bàn đạp ấy nối liền với trục lăn phía trên thông qua một thanh đòn bẩy truyền lực, người đứng chỉ việc dùng chân đạp nhịp nhàng là trục lăn sẽ tự động quay tròn tít mù."
Tiêu Cảnh nghe xong, ánh mắt lập tức bừng sáng lên một tia kinh ngạc, bàn tay cậu thoan thoắt bổ sung thêm những nét vẽ cơ khí tuyệt mỹ: "Đúng rồi, dùng lực của bàn chân để xoay chuyển trục tròn... thật là kỳ diệu khôn cùng! Nhưng tẩu tử ơi, khi trục lăn quay nhanh như vậy, hạt thóc bung ra nhất định sẽ bắn tung tóe khắp nơi; tốt nhất là ở phía sau và hai bên sườn máy, chúng ta nên đóng thêm một tấm ván gỗ uốn cong làm máng chắn hạt lúa lại!"
Diệp Lạc Hân nghe xong thì không khỏi kinh ngạc trước sự nhạy bén của cậu bé; trên thực tế, khi nàng mới chỉ diễn giải được một nửa ý tưởng, Tiêu Cảnh đã hoàn toàn lĩnh hội được nguyên lý vận hành của cỗ máy. Hai chị em phối hợp vô cùng ăn ý, một người mô tả, một người vung bút chấm phá; chẳng mấy chốc, toàn bộ cỗ máy tuốt lúa đạp chân đã hiện ra trọn vẹn, sắc nét và hoàn mỹ trên mặt giấy.
Tiêu Cảnh khẽ đặt ngọn bút lông xuống nghiên đá, thở phào một hơi nhẹ nhõm. Diệp Lạc Hân không giấu nổi niềm thán phục, nàng đưa bàn tay còn dính mực vỗ nhẹ lên vai tiểu thúc, tấm tắc ngợi khen: "Thật là lợi hại; quả không hổ danh là người đọc sách thánh hiền, tài hoa xuất chúng vô cùng!"
Tiêu Cảnh ngượng ngùng gãi đầu, gò má ửng hồng; cậu bé nhìn chằm chằm vào bản vẽ cơ khí tinh xảo trên bàn, giọng nói tràn ngập sự ngưỡng mộ và hiếu kỳ: "Tẩu tử, nếu thứ này thực sự làm ra được ngoài đời thực, nó sẽ giải quyết được một mối lo khổng lồ cho cả thôn chúng ta; chỉ cần một người đạp máy là bằng năm sáu người đập đá cật lực suốt cả đêm! Nhưng mà tẩu tử ơi... rốt cuộc làm sao tẩu có thể nghĩ ra được một cỗ máy tinh vi đến nhường này?"
Diệp Lạc Hân chớp chớp mắt, trong lòng thầm thở phào vì đã chuẩn bị sẵn cớ thoái thác, nàng làm bộ mặt nghiêm trang, khẽ thì thầm: "Có lẽ là do đêm qua tẩu quá mệt mỏi, lúc chìm vào giấc ngủ có lẩm bẩm than thở vài câu than thân trách phận; không ngờ trong giấc mơ lại có một vị thần tiên râu tóc bạc phơ hiện về, người thương xót cảnh nhà nông cực nhọc nên mới cầm gậy chỉ điểm từng đường nét cho tẩu đấy."
Tiêu Cảnh nghe xong thì hai mắt tròn xoe, vẻ mặt đầy vẻ hâm mộ xen lẫn uất ức ngây ngô: "Thật vậy sao tẩu tử? Thần tiên hiển linh thật ư? Sao trước đây đệ đã từng bao nhiêu lần than phiền trong mơ rằng sách Tứ Thư khó học thuộc lòng quá, kinh văn Khổng Mạnh khó nhớ quá, mà chẳng thấy có vị thần tiên nào chịu hiện về chỉ bài cho đệ một chữ nào vậy?"
Nhìn điệu bộ ấm ức như bị cướp mất kẹo của cậu thiếu niên mười ba tuổi, Diệp Lạc Hân nghẹn lời một thoáng, rồi không kìm được bật cười khúc khích: "Có lẽ... có lẽ việc học hành thi cử là để thử thách ý chí của bậc quân tử, nên thần tiên muốn đệ phải tự mình nỗ lực dùi mài kinh sử đấy thôi!"
Ba người trong gian buồng nhỏ cùng nhìn nhau bật cười rộn rã; niềm vui sướng khi hoàn thành bản vẽ dường như đã xua tan đi phần nào nỗi mệt nhọc của chuỗi ngày gặt hái gian nan. Thế nhưng, khi ngắm nhìn lại những đường nét cơ khí góc cạnh và phức tạp trên tờ giấy thô, ánh mắt của Tiêu Mộc và Diệp Lạc Hân bỗng dần dần trầm xuống, nhường chỗ cho một nỗi trăn trở vô cùng nặng nề. Bản vẽ trên giấy dẫu có hoàn hảo đến đâu, thì suy cho cùng nó vẫn chỉ là những vệt mực đen bất động. Làm thế nào để biến những nét vẽ này thành một cỗ máy sờ được, đạp được bằng gỗ và sắt ngoài đời thực? Trong làng Thanh Sơn này, ngoài Đàm thợ mộc ở đầu thôn có hoa tay nghề mộc nổi tiếng ra, liệu có ai đủ bản lĩnh để đẽo gọt chuẩn xác từng chiếc bánh răng gỗ khớp nối khít khao đến từng phân tấc? Và quan trọng hơn cả, tiền mua gỗ tốt, tiền thuê thợ rèn đúc then chốt sắt, cùng với tiền thù lao trả cho thợ mộc sẽ phải xoay xở ra sao khi gia cảnh họ Tiêu đang lúc túng thiếu trăm bề? Bên ngoài khung cửa sổ, bầu trời thu bỗng trở nên âm u lạ thường; những dải mây đen kịt từ phía đỉnh núi xa bắt đầu ùn ùn kéo về giăng kín cả góc trời, che khuất ánh mặt trời buổi sớm mai. Từng cơn gió lạnh thổi qua khe liếp rít lên từng hồi xào xạc, mang theo hơi ẩm nồng nặc của một cơn mưa dông lớn đang chực chờ trút xuống. Thời gian không còn nhiều nữa; nếu cơn mưa ập đến trước khi cỗ máy tuốt lúa ra đời, toàn bộ tám chín trăm cân lúa ngoài đồng của nhà họ Tiêu sẽ phải đối mặt với thảm cảnh ra sao?
Tiết trời đầu thu ở làng Thanh Sơn hanh hao và se lạnh trong làn sương sớm; nhưng khắp thôn cùng ngõ hẻm, không khí ngày mùa lại sục sôi rộn rã lạ thường. Suốt bốn ngày ròng rã vừa qua, cả gia đình họ Tiêu đã dốc trọn sức lực ra đồng, tương trợ gặt hái cho gia đình lý trưởng và Tiêu Đại Hồng. Đến tận sáng sớm ngày thứ năm, khoảnh ruộng lúa chín rộ của chính nhà họ Tiêu mới chính thức bước vào kỳ thu hoạch. Trong gian buồng nhỏ của vợ chồng Diệp Lạc Hân, chú hổ con Nguyên Bảo ngoan ngoãn nằm nép mình nơi góc phản gỗ, chỉ khẽ vẫy vẫy đôi tai tròn lắng nghe tiếng gà gáy ran từ đầu làng. Con dã thú nhỏ này từ ngày được Tiêu Mộc mang về nhà dưỡng thương luôn tỏ ra hiểu chuyện, chưa từng chạy nhảy lung tung hay cất tiếng gầm gừ quấy rầy giấc ngủ của mọi người trong những ngày nông nhàn bận rộn. Khi những vệt sáng đầu tiên của bình minh vừa rạch ngang chân trời phía đông, sương mai còn đọng ướt đẫm những cành dại ven bờ rào; cả nhà họ Tiêu đã lục đục thức dậy tự bao giờ. Trải qua bốn ngày dầm sương dãi nắng liên tục, cơ thể ai nấy đều đau nhức ê ẩm, khớp xương lưng mỏi nhừ; thế nhưng, vừa nghĩ đến những bông lúa trĩu hạt sắp được gặt về chất đầy sân, nghĩ đến viễn cảnh cả nhà sớm được quây quần bên nồi cơm gạo mới thơm lừng dẻo ngọt, ngọn lửa hăng say lao động lại bùng lên rực rỡ trong ánh mắt của từng thành viên.
Làm việc đồng áng cho chính nhà mình, gánh nặng trách nhiệm và nỗi nhọc nhằn dường như tăng lên gấp bội phần. Dưới cái nắng gắt gỏng của buổi ban trưa, cánh đồng lúa họ Tiêu trải dài như một tấm thảm lụa vàng óng ả, từng đợt sóng lúa nhấp nhô theo làn gió thu khô khốc. Tiêu Trường Hà cùng hai người con trai vạm vỡ là Tiêu Tùng và Tiêu Mộc cúi gập người thoan thoắt vung liềm; những lưỡi thép sắc lẹm xén ngang qua gốc rạ phát ra từng chuỗi âm thanh xoèn xoẹt, xoèn xoẹt vang dội khắp mặt ruộng. Phía sau bước chân của cánh đàn ông, Diệp Lạc Hân cùng chị dâu Dương Phượng cặm cụi gom từng ôm lúa lớn, dùng những sợi rơm mềm buộc chặt thành từng bó tròn trịa. Nắng gắt thiêu đốt trên đỉnh đầu, mồ hôi túa ra như suối tuôn ròng ròng qua thái dương, thấm đẫm manh áo nâu sồng thô ráp cọ sát vào da thịt buốt rát. Những hạt thóc mẩy trĩu nặng đung đưa; lớp vỏ trấu ráp rúa sắc lẹm liên tục cọ quẹt qua cổ tay Diệp Lạc Hân, để lại từng vệt xước đỏ ửng ngứa ngáy khôn cùng. Dù đã cố gắng cắn răng chịu đựng để theo kịp bước chân của mọi người, nhưng đến khi mặt trời dần ngả bóng về phía rặng núi tây, đôi chân nàng đã run rẩy chực khuỵu xuống; hai cánh tay mỏi rã rời như không còn chút sức lực nào để nâng thêm một bó rạ.
Hoàng hôn dần tắt, bóng đêm thăm thẳm nhanh chóng nuốt trọn những con đường mòn đất đỏ của làng Thanh Sơn. Khi những gánh lúa trĩu nặng cuối cùng được đôi vai vạm vỡ của Tiêu Mộc gánh về tới khoảng sân đất nện, người nhà họ Tiêu thậm chí chẳng kịp nghỉ tay uống một ngụm nước ấm cho nhuận giọng. Một thử thách còn nặng nề và nghiệt ngã hơn gấp bội vừa mới bắt đầu - đó là công đoạn tuốt những hạt thóc vàng ra khỏi từng thân rơm rạ khô cứng. Lúa ngoài đồng năm nay chỉ phơi khô được một nửa trước khi thu gom về; những cọng rạ dẻo dai kết dính với hạt thóc chặt chẽ, tạo thành một lớp vỏ bọc vô cùng cứa tay. Nếu dại dột dùng bàn tay không để tuốt hạt, chỉ cần vài ba lần miết mạnh là da thịt sẽ bị cứa rách toạc, máu tươi lập tức chảy đầm đìa. Dưới ánh sáng chập chờn của ngọn đèn dầu đặt nơi góc sân, Tiêu Trường Hà trải mấy tấm chiếu tre cũ kỹ ra nền đất, rồi cùng Tiêu Mộc hì hục khiêng mấy tảng đá xám gồ ghề nặng trịch đặt vào chính giữa. Người nông dân làng Thanh Sơn từ bao đời nay vẫn giữ trọn một tập quán tuốt lúa thô sơ đến đau lòng: từng người đứng vây quanh tảng đá, dùng hai bàn tay nắm chặt lấy gốc bó lúa, dồn toàn bộ sức lực của cơ bắp vung lên cao rồi nện thật mạnh xuống mặt đá nhám.
Những tiếng nện vang lên thình thịch, bịch bịch liên hồi xé toạc màn đêm tĩnh lặng; từng chùm hạt thóc văng ra rào rào rơi lả tả xuống mặt chiếu tre. Thế nhưng, lực phản hồi từ tảng đá cứng ngắc giáng ngược lại cánh tay dữ dội vô cùng; chỉ đập chừng vài chục bó lúa, từng thớ thịt ở bắp tay đã căng cứng đến rên rỉ, khớp cổ tay đau buốt như muốn gãy rời. Những cọng rạ sắc nhọn bung ra quất liên tiếp vào mu bàn tay, lớp bụi bặm trấu lúa bám chặt vào từng vết thương hở, tạo nên một cảm giác xót xa, nhức nhối đến tận xương tủy. Diệp Lạc Hân và Tiêu Cảnh vóc dáng nhỏ nhắn, sức lực không bằng cánh đàn ông lực lưỡng; hai cánh tay mảnh mai vung bó lúa lên đập đá chẳng được mấy lượt đã thở dốc từng cơn, mồ hôi đầm đìa trên vầng trán. Tiêu Mộc đứng bên cạnh nhìn thấy thê tử cắn chặt môi chịu đựng thì xót xa khôn xiết; chàng bèn buông bó lúa của mình xuống, tìm mấy viên đá có góc cạnh lớn đặt nằm ngang trước mặt nàng và đệ đệ.
Tiêu Mộc ân cần cúi người chỉ dẫn, giọng chàng khàn đặc vì bụi thóc: "Hai người sức yếu, đừng dùng sức đập vào đá nữa; hãy đặt phần bông lúa lên gờ đá này, sau đó dùng một tấm ván gỗ phẳng đè thật chặt lên trên, tay kia nắm gốc rạ giật mạnh về phía sau... làm như vậy hạt lúa sẽ tự tróc ra."
Diệp Lạc Hân làm theo lời trượng phu, quả nhiên cách thức này có phần tiết kiệm sức lực hơn; nhưng cái giá phải trả vẫn không hề nhỏ. Lực ma sát giữa thân rạ và mặt ván gỗ vẫn đòi hỏi những cú giật dứt khoát; cọng rơm khô cứng liên tục cọ xát vào lòng bàn tay mềm mại của nàng, chẳng mấy chốc đã mài rách lớp da mỏng manh, làm bật lên những nốt bọng nước đỏ au rớm máu. Cả gia đình họ Tiêu cắn răng lao động miệt mài trong đêm tối; tiếng đập lúa bịch bịch xen lẫn tiếng thở dài mệt nhọc vang lên không dứt giữa tiếng côn trùng rả rích bên bờ rào. Mãi cho đến tận canh ba, khi trăng đã lặn sâu sau rặng tre già và sương đêm bắt đầu rơi lạnh buốt đôi vai, Từ Chính Hương mới cho phép mọi người dừng tay gom thóc lại. Nhìn số hạt lúa gom được dưới đáy bồ tre, sắc mặt Từ Chính Hương lập tức sầm xuống, lòng nặng trĩu âu lo. Đêm đầu tiên vắt kiệt mồ hôi và máu của sáu con người, số thóc tuốt được đem cân lên vẻn vẹn chỉ hơn mười cân.
Năm nay ruộng nhà họ Tiêu được mùa, lúa trĩu bông dự kiến thu về tới tám chín trăm cân thóc; nếu cứ duy trì phương pháp đập đá thủ công chậm chạp như thế này, chỉ riêng công đoạn tuốt hạt lúa cũng phải kéo dài ròng rã suốt nửa tháng trời. Từ Chính Hương ngửa mặt nhìn lên bầu trời đêm, nơi những dải mây đen kịt đang cuồn cuộn trôi qua che khuất những vì sao le lói, giọng bà run run chất chứa nỗi thấp thỏm: "Năm nay nhà chúng ta thu hoạch vốn đã muộn màng hơn xóm giềng; công việc tuốt hạt này nhất định phải tìm cách làm nhanh lên một chút. Tranh thủ mấy ngày này trời còn nắng ráo mà phơi cho thật khô số thóc; lỡ như trời bất chợt đổ cơn mưa dông kéo dài, lúa ẩm ướt thối mầm ở góc sân thì công sức cả năm của cả nhà coi như đổ sông đổ biển!"
Tiêu Trường Hà quệt ngang vệt mồ hôi bết dính tro bụi trên trán, cất giọng trầm trầm an ủi người bạn đời: "Bà nó cũng đừng quá lo lắng mà sinh bệnh; nhà chúng ta người đông tay khỏe, ngày mai cả nhà dậy sớm hơn một canh giờ, cùng nhau gắng sức thêm một chút là mọi chuyện sẽ đâu vào đấy thôi."
Trở về gian buồng nhỏ sau khi rửa ráy qua loa bằng gáo nước lạnh, Diệp Lạc Hân ngồi thừ người trên mép phản gỗ; toàn thân nàng rã rời như vừa trải qua một trận đòn roi tàn nhẫn. Nàng khẽ mở hai bàn tay ra dưới ánh nến chập chờn; trong lòng bàn tay trắng trẻo ngày thường giờ đây chi chít những bọng nước phồng to mọng máu, những vết cứa do cọng rạ sắc lẹm cứa sâu vào da thịt đang rỉ ra từng giọt máu tươi đỏ thẫm, buốt rát đến thấu tận tâm can. Nghĩ đến cảnh tượng suốt nửa tháng ròng rã sắp tới ngày nào cũng phải chịu đựng cực hình đập lúa này, Diệp Lạc Hân bỗng thấy lồng ngực mình nghẹn ứ; cuộc sống chốn nông thôn nghèo khó quả thực cay đắng và khắc nghiệt hơn nàng từng tưởng tượng rất nhiều.
Cánh cửa gỗ khẽ kẽo kẹt mở ra, Tiêu Mộc bưng một thau nước ấm cùng chiếc khăn vải sạch bước vào phòng. Đôi mắt sắc bén của người thợ săn lập tức bắt trọn lấy đôi bàn tay đầy thương tích đang run rẩy của nương tử. Lòng chàng thắt lại từng cơn xót xa; chàng vội vàng bước tới ngồi xuống bên cạnh nàng, cẩn thận đặt thau nước xuống đất rồi lấy từ trong ngực áo ra một chiếc lọ sành nhỏ đựng thuốc mỡ thảo dược. Dù bàn tay của chính Tiêu Mộc cũng chằng chịt những vết cứa rách da rớm máu sau một đêm đập lúa cật lực, chàng vẫn chẳng mảy may bận tâm đến bản thân; từng ngón tay thô ráp của chàng khẽ khàng nâng lấy bàn tay mềm mại của vợ, dùng khăn ấm lau sạch từng vết bụi bẩn rồi chấm từng giọt thuốc mỡ mát lạnh lên những bọng máu phồng rộp.
Tiêu Mộc cúi gầm mặt, giọng nói trầm ấm chất chứa sự dằn vặt: "Ngày mai nàng cứ ở nhà nghỉ ngơi đi, đừng ra sân đập lúa nữa; phần việc của nàng cứ để ta gánh vác, ta làm nhiều hơn một chút là được rồi."
Diệp Lạc Hân khẽ nhíu mày vì cảm giác xót buốt từ vết thương, nhưng nàng kiên quyết lắc đầu, ánh mắt nhìn thẳng vào phu quân: "Sao có thể làm như vậy được; cha mẹ và đại tẩu đều đang dốc cạn sức lực ngoài sân, thiếp là phận dâu con há có thể ngồi im trong phòng trốn tránh việc nặng? Phương pháp tuốt hạt đập vào đá này vừa tốn công tốn sức, lại vừa chậm chạp khôn cùng; thiếp nghĩ... chúng ta nhất định phải tìm ra một cách làm khác nhẹ nhàng hơn."
Tiêu Mộc ngẩng đầu nhìn nàng, trong mắt ánh lên tia hoài nghi: "Cách này đã là cách đỡ mất sức nhất mà dân làng nghĩ ra từ bao đời nay rồi; nhiều năm về trước, người ta còn phải dùng tay không bứt từng hạt lúa cơ, liệu trên đời này còn có cách nào tốt hơn được sao?"
Diệp Lạc Hân khép hờ hàng mi cong vút, giọng nói nhỏ dần vì cơn mệt mỏi đã xâm chiếm toàn bộ tâm trí: "Chàng cứ tin thiếp; để thiếp suy nghĩ kỹ lại xem sao..."
Nói dứt câu, nàng ngả đầu xuống gối và chìm sâu vào một giấc ngủ mê man. Thế nhưng, ngay cả trong giấc chiêm bao mệt nhọc, tâm trí của Diệp Lạc Hân vẫn không ngừng quay cuồng tìm kiếm giải pháp. Từng mảnh ký ức sâu kín từ kiếp trước - thời điểm nàng còn sống ở thế giới hiện đại và từng có dịp tìm hiểu về các nông cụ cổ truyền trong các viện bảo tàng nông nghiệp - bất chợt ùa về rõ mồn một. Hình ảnh một cỗ máy tuốt lúa đạp chân thô sơ bằng gỗ dần dần hiện lên sống động đến từng chi tiết trong tâm trí nàng. Đó là một cỗ máy có khung gỗ hình hộp chữ nhật vững chãi; bên trong gắn một trục lăn hình trụ tròn có cắm tua tủa những chiếc răng sắt uốn cong hình chữ U. Trục lăn ấy được kết nối với một bàn đạp chân phía dưới thông qua hệ thống bánh răng và đòn bẩy truyền lực. Phía trên trục quay được bao bọc bởi một chiếc máng chắn bằng ván cong hình bán nguyệt; khi người đứng đạp chân nhịp nhàng, trục lăn quay tít mù với tốc độ chóng mặt; chỉ cần đưa bó lúa chạm nhẹ vào hàng răng sắt đang xoay tròn, toàn bộ hạt thóc sẽ bị giật bung rào rào rơi gọn vào lòng máng chắn mà không hề bắn tung tóe ra ngoài!
Khi tiếng gà gáy ran đầu tiên xé toạc màn sương mờ mịt của buổi sớm mai, Diệp Lạc Hân bừng tỉnh giấc. Cấu trúc cơ khí của cỗ máy tuốt lúa vẫn còn in đậm sắc nét trong tâm trí nàng; nỗi sợ hãi rằng công việc đồng áng bận rộn sẽ làm phai nhạt mất những chi tiết then chốt khiến nàng lập tức vùng dậy khỏi giường. Nàng bước vội tới góc bàn gỗ, tìm thấy chiếc nghiên đá cũ kỹ và thỏi mực mòn vẹt của Tiêu Mộc. Diệp Lạc Hân cẩn thận chắt vài giọt nước mưa trong lu, dồn sức mài mực thật đặc; sau đó nàng trải phẳng một tờ giấy thô màu vàng nhạt lên mặt bàn gỗ. Nàng cầm lấy cây bút lông cán trúc, hít một hơi thật sâu rồi bắt đầu phác họa những đường nét đầu tiên.
Thế nhưng, Diệp Lạc Hân đã bỏ quên mất một điều vô cùng tai hại - đó là cây bút lông mềm oặt thời cổ đại hoàn toàn không dễ điều khiển như những chiếc bút chì hay bút bi cứng cáp ở kiếp trước. Nàng vừa mới hạ ngọn bút lông xuống mặt giấy, một vệt mực đen đặc quánh đã vô tình nhỏ toẹt xuống, làm loang lổ cả góc tờ giấy vàng. Nàng vội vàng gạt đi, đổi sang một tờ giấy khác; nhưng ngọn bút lông lúc thì bè ra thô kệch, lúc lại co cụm mảnh mai; những đường nét cơ khí góc cạnh thẳng tắp bỗng biến thành những hình thù ngoằn ngoèo, méo mó chẳng ra hình thù gì. Tiêu Mộc quanh năm chỉ quen với việc săn thú và làm nương rẫy, trong buồng ngủ gom góp lại cũng chẳng có được mấy tờ giấy viết chữ; nếu cứ tiếp tục vẽ hỏng thế này, số giấy ít ỏi sẽ nhanh chóng tan thành mây khói. Diệp Lạc Hân cắn môi, chau mày bực bội; những ngón tay dính đầy mực đen vô tình quệt lên má, làm gương mặt trắng nõn của nàng lem luốc ngang dọc.
Đúng lúc nàng đang rơi vào cảnh tiến thoái lưỡng nan, cánh cửa buồng khẽ đẩy ra; Tiêu Mộc vừa đi gánh nước ngoài giếng bước vào phòng. Nhìn thấy nương tử ngồi trước bàn giấy với gương mặt lấm lem mực đen chẳng khác nào một chú mèo hoa vụng về, chàng không kìm được bật cười khúc khích: "Nương tử sáng sớm không nghỉ ngơi cho lại sức, đang cặm cụi làm trò gì mà mặt mũi đen nhẻm thế kia?"
Diệp Lạc Hân vừa thấy phu quân thì như người chết đuối vớ được cọc, nàng vội vàng vẫy tay gọi chàng, ngữ khí gấp gáp xen lẫn mừng rỡ: "Mau mau, chàng mau lại đây giúp thiếp vẽ thứ này với! Đêm qua trong giấc ngủ mê mệt, thiếp nằm mộng thấy một ông lão râu tóc bạc phơ hiện về, người chỉ điểm cho thiếp cấu tạo của một loại nông cụ có thể tuốt sạch hạt lúa chỉ trong chớp mắt! Có thứ này rồi, nhà chúng ta sẽ tiết kiệm được biết bao nhiêu mồ hôi và xương máu!"
Tiêu Mộc thoáng khựng lại một nhịp, chàng nhìn vào tờ giấy vẽ lem nhem trên bàn rồi gãi đầu ngượng ngùng: "Khoản chữ nghĩa tranh ảnh này ta dốt đặc cán mai, cầm bút lông còn vụng về hơn cả nàng; nàng cứ ngồi yên đấy, ta đi gọi người tài hoa nhất nhà sang đây giúp nàng ngay!"
Nói dứt lời, Tiêu Mộc sải bước nhanh ra khỏi buồng. Chỉ vài hơi thở sau, tiếng bước chân thoan thoắt lanh lẹ đã vang lên ngoài ngưỡng cửa; Tiêu Cảnh - cậu thiếu niên mười ba tuổi với đôi mắt sáng ngời thông tuệ chạy lon ton bước vào. Tiêu Cảnh đưa tay gạt mấy lọn tóc mai lòa xòa trước trán, cất tiếng hỏi đầy lễ phép: "Tẩu tử, nhị ca bảo tẩu đang cần đệ giúp đỡ việc gì gấp lắm phải không?"
Nhìn thấy cậu đệ đệ sáng dạ bước vào, Diệp Lạc Hân mừng rỡ ra mặt; nàng kéo Tiêu Cảnh ngồi xuống chiếc ghế đẩu cạnh bàn, vừa lấy một que củi khô vạch tạm hình dung lên mặt đất, vừa dùng những lời lẽ mộc mạc diễn giải từng chi tiết: "Tẩu muốn vẽ lại một cỗ máy tuốt lúa, cần tài hoa bút mực của đệ giúp sức; tẩu nói đến đâu, đệ hình dung và hạ bút vẽ lên giấy giúp tẩu đến đó nhé!"
Tiêu Cảnh gật đầu lia lịa, bàn tay nhỏ nhắn thoan thoắt cầm lấy ngọn bút lông, chấm một lượng mực vừa vặn rồi chăm chú lắng nghe từng lời của nhị tẩu. Diệp Lạc Hân bắt đầu chậm rãi mô tả: từ cái khung gỗ bốn chân hình chữ nhật vững chãi làm bệ đỡ, chiếc trục lăn hình trụ tròn đặt nằm ngang ở giữa, cho đến hàng trăm chiếc răng sắt uốn cong hình chữ U cắm so le trên thân trục lăn. Tiêu Cảnh quả thực là một đứa trẻ có tư chất thông minh đĩnh ngộ hiếm thấy; cậu bé nghe lời miêu tả đến đâu, ngọn bút lông trên tay liền lướt đi thoan thoắt đến đó. Từng đường nét thanh mảnh, dứt khoát và chuẩn xác hiện rõ dần trên nền giấy thô vàng nhạt.
Khi phần thân máy cơ bản đã thành hình, Diệp Lạc Hân chỉ tay vào phần dưới đáy khung gỗ, nhắc nhở thêm: "Ở vị trí này nhất định phải gắn thêm một chiếc bàn đạp bằng gỗ; bàn đạp ấy nối liền với trục lăn phía trên thông qua một thanh đòn bẩy truyền lực, người đứng chỉ việc dùng chân đạp nhịp nhàng là trục lăn sẽ tự động quay tròn tít mù."
Tiêu Cảnh nghe xong, ánh mắt lập tức bừng sáng lên một tia kinh ngạc, bàn tay cậu thoan thoắt bổ sung thêm những nét vẽ cơ khí tuyệt mỹ: "Đúng rồi, dùng lực của bàn chân để xoay chuyển trục tròn... thật là kỳ diệu khôn cùng! Nhưng tẩu tử ơi, khi trục lăn quay nhanh như vậy, hạt thóc bung ra nhất định sẽ bắn tung tóe khắp nơi; tốt nhất là ở phía sau và hai bên sườn máy, chúng ta nên đóng thêm một tấm ván gỗ uốn cong làm máng chắn hạt lúa lại!"
Diệp Lạc Hân nghe xong thì không khỏi kinh ngạc trước sự nhạy bén của cậu bé; trên thực tế, khi nàng mới chỉ diễn giải được một nửa ý tưởng, Tiêu Cảnh đã hoàn toàn lĩnh hội được nguyên lý vận hành của cỗ máy. Hai chị em phối hợp vô cùng ăn ý, một người mô tả, một người vung bút chấm phá; chẳng mấy chốc, toàn bộ cỗ máy tuốt lúa đạp chân đã hiện ra trọn vẹn, sắc nét và hoàn mỹ trên mặt giấy.
Tiêu Cảnh khẽ đặt ngọn bút lông xuống nghiên đá, thở phào một hơi nhẹ nhõm. Diệp Lạc Hân không giấu nổi niềm thán phục, nàng đưa bàn tay còn dính mực vỗ nhẹ lên vai tiểu thúc, tấm tắc ngợi khen: "Thật là lợi hại; quả không hổ danh là người đọc sách thánh hiền, tài hoa xuất chúng vô cùng!"
Tiêu Cảnh ngượng ngùng gãi đầu, gò má ửng hồng; cậu bé nhìn chằm chằm vào bản vẽ cơ khí tinh xảo trên bàn, giọng nói tràn ngập sự ngưỡng mộ và hiếu kỳ: "Tẩu tử, nếu thứ này thực sự làm ra được ngoài đời thực, nó sẽ giải quyết được một mối lo khổng lồ cho cả thôn chúng ta; chỉ cần một người đạp máy là bằng năm sáu người đập đá cật lực suốt cả đêm! Nhưng mà tẩu tử ơi... rốt cuộc làm sao tẩu có thể nghĩ ra được một cỗ máy tinh vi đến nhường này?"
Diệp Lạc Hân chớp chớp mắt, trong lòng thầm thở phào vì đã chuẩn bị sẵn cớ thoái thác, nàng làm bộ mặt nghiêm trang, khẽ thì thầm: "Có lẽ là do đêm qua tẩu quá mệt mỏi, lúc chìm vào giấc ngủ có lẩm bẩm than thở vài câu than thân trách phận; không ngờ trong giấc mơ lại có một vị thần tiên râu tóc bạc phơ hiện về, người thương xót cảnh nhà nông cực nhọc nên mới cầm gậy chỉ điểm từng đường nét cho tẩu đấy."
Tiêu Cảnh nghe xong thì hai mắt tròn xoe, vẻ mặt đầy vẻ hâm mộ xen lẫn uất ức ngây ngô: "Thật vậy sao tẩu tử? Thần tiên hiển linh thật ư? Sao trước đây đệ đã từng bao nhiêu lần than phiền trong mơ rằng sách Tứ Thư khó học thuộc lòng quá, kinh văn Khổng Mạnh khó nhớ quá, mà chẳng thấy có vị thần tiên nào chịu hiện về chỉ bài cho đệ một chữ nào vậy?"
Nhìn điệu bộ ấm ức như bị cướp mất kẹo của cậu thiếu niên mười ba tuổi, Diệp Lạc Hân nghẹn lời một thoáng, rồi không kìm được bật cười khúc khích: "Có lẽ... có lẽ việc học hành thi cử là để thử thách ý chí của bậc quân tử, nên thần tiên muốn đệ phải tự mình nỗ lực dùi mài kinh sử đấy thôi!"
Ba người trong gian buồng nhỏ cùng nhìn nhau bật cười rộn rã; niềm vui sướng khi hoàn thành bản vẽ dường như đã xua tan đi phần nào nỗi mệt nhọc của chuỗi ngày gặt hái gian nan. Thế nhưng, khi ngắm nhìn lại những đường nét cơ khí góc cạnh và phức tạp trên tờ giấy thô, ánh mắt của Tiêu Mộc và Diệp Lạc Hân bỗng dần dần trầm xuống, nhường chỗ cho một nỗi trăn trở vô cùng nặng nề. Bản vẽ trên giấy dẫu có hoàn hảo đến đâu, thì suy cho cùng nó vẫn chỉ là những vệt mực đen bất động. Làm thế nào để biến những nét vẽ này thành một cỗ máy sờ được, đạp được bằng gỗ và sắt ngoài đời thực? Trong làng Thanh Sơn này, ngoài Đàm thợ mộc ở đầu thôn có hoa tay nghề mộc nổi tiếng ra, liệu có ai đủ bản lĩnh để đẽo gọt chuẩn xác từng chiếc bánh răng gỗ khớp nối khít khao đến từng phân tấc? Và quan trọng hơn cả, tiền mua gỗ tốt, tiền thuê thợ rèn đúc then chốt sắt, cùng với tiền thù lao trả cho thợ mộc sẽ phải xoay xở ra sao khi gia cảnh họ Tiêu đang lúc túng thiếu trăm bề? Bên ngoài khung cửa sổ, bầu trời thu bỗng trở nên âm u lạ thường; những dải mây đen kịt từ phía đỉnh núi xa bắt đầu ùn ùn kéo về giăng kín cả góc trời, che khuất ánh mặt trời buổi sớm mai. Từng cơn gió lạnh thổi qua khe liếp rít lên từng hồi xào xạc, mang theo hơi ẩm nồng nặc của một cơn mưa dông lớn đang chực chờ trút xuống. Thời gian không còn nhiều nữa; nếu cơn mưa ập đến trước khi cỗ máy tuốt lúa ra đời, toàn bộ tám chín trăm cân lúa ngoài đồng của nhà họ Tiêu sẽ phải đối mặt với thảm cảnh ra sao?
