Chương 5: Tra khảo bôi trơn
Tin dữ đến một buổi sáng cuối thu, khi cả khoa đang ngồi chờ giờ giảng trong phòng họp lớn. Người ta báo rằng giáo sư gốc hướng dẫn của Đàm Duy đã đột ngột trúng gió, nửa người bên trái liệt hẳn. Tin ấy rơi xuống như một hòn đá lớn, khiến cả đám sinh viên ai nấy đều ngỡ ngàng. Ban lãnh đạo khoa lập tức họp khẩn cấp, bàn cách phân lại sinh viên cho các giảng viên còn khả năng nhận. Và thế là, cái tên của Đàm Duy được đẩy vào tay cô giáo Lam Tâm Đế.
Đàm Duy nhận tin ấy với một cảm xúc lẫn lộn khó tả, vừa lo lắng lại vừa thấy một chút tò mò. Anh biết cô giáo Lam từ trước, dĩ nhiên, bởi uy tín của bà vang dội khắp trường từ lâu. Nhưng chưa bao giờ anh nghĩ rằng có ngày mình sẽ trở thành sinh viên chính thức dưới sự hướng dẫn của bà. Ngày đầu tiên bước vào phòng làm việc của bà, tay anh còn run đến mức không dám gõ cửa. Anh đứng ngoài một lúc lâu, lấy hết can đảm rồi mới dám đưa tay lên.
Phòng làm việc của cô giáo Lam giản dị đến bất ngờ, chỉ có một giá sách khổng lồ và một chiếc bàn gỗ. Bà ngồi đó, ngẩng lên nhìn anh bằng đôi mắt lạnh lùng, rồi gật đầu bảo anh ngồi xuống. Đàm Duy ngồi xuống như một đứa trẻ vâng lời, hai tay đặt trên đùi, lưng thẳng đơ. Bà hỏi anh vài câu về đề tài đang theo đuổi, về nền tảng kiến thức, và về dự định sau khi tốt nghiệp. Anh đáp hết, giọng lắp bắp, nhưng bà chỉ ghi chép gì đó vào cuốn sổ rồi bảo anh về chờ lịch.
Tuần sau đó, Đàm Duy bắt đầu lao vào nghiên cứu với một sự nghiêm túc mà chính anh cũng không ngờ tới. Anh sợ cô giáo Lam, sợ cái cách bà phê bình bài viết không nể nang ai. Mỗi bản nháp anh nộp lên đều bị bà gạch xóa tròn, chữ đỏ chi chít như những vết thương mới. Nhưng rồi, giữa những trang giấy bị gạch bỏ, thỉnh thoảng lại hiện ra một chữ tốt nho nhỏ. Và mỗi lần thấy chữ ấy, lòng Đàm Duy lại reo lên một niềm vui nhỏ bé lạ thường.
Dần dần, sự kính trọng trong lòng Đàm Duy bắt đầu biến thành một thứ cảm xúc khác, khó gọi tên hơn. Anh thấy mình mong chờ những buổi họp hướng dẫn, mong được nghe bà nói, dù chỉ là những lời chê bai. Anh tự trách bản thân vì những suy nghĩ ấy, nhưng chẳng thể nào dập tắt chúng cho được. Mỗi đêm, trước khi ngủ, hình bóng của bà lại hiện lên trong đầu anh, rõ ràng đến mức anh phải lắc đầu thật mạnh. Anh hiểu rằng mình đang đi trên một con đường nguy hiểm, nhưng đôi chân thì vẫn bước đều.
Đến một hôm, sau buổi hướng dẫn, cô giáo Lam bảo anh ở lại thêm vài phút. Bà nói rằng bản thảo luận văn của anh đã khá hơn nhiều, nhưng phần kết luận vẫn còn yếu. Bà bảo rằng anh nên mang cả bản in đến nhà bà vào tối thứ bảy, để hai người cùng ngồi xem lại cho cặn kẽ. Tim Đàm Duy đập thình thịch, nhưng mặt anh vẫn phải tỏ ra bình thản rồi gật đầu vâng lời. Anh về phòng, đặt tập tài liệu lên bàn, và suốt đêm ấy anh chẳng ngủ được giây nào.
Tối thứ bảy ấy, Đàm Duy tắm rửa, mặc đồ gọn gàng, rồi ôm cặp tài liệu bước ra khỏi cổng ký túc xá. Trong túi áo anh có một tập bản thảo đã đóng dấu hẳn hoi, chờ bà ký duyệt lần cuối. Trên đường đi, anh tự nhủ rằng mình chỉ đến đó vì công việc, không có gì hơn. Nhưng càng gần nhà bà, đôi chân anh lại càng bước nhanh hơn, và tim anh cũng đập mạnh hơn. Anh tự cười thầm vì sự thiếu kiểm soát của chính bản thân mình.
Nhà của cô giáo Lam nằm trong một con hẻm yên tĩnh, cách xa tiếng ồn của phố phường. Bà mở cửa khi anh gõ, mặc một chiếc áo ở nhà màu nhạt, tóc buông xõa qua vai. Đàm Duy cảm thấy hơi ngỡ ngàng, vì ngoài giờ lên lớp, bà trông trẻ hơn anh tưởng rất nhiều. Bà mời anh vào trong, chỉ tay về phía chiếc ghế, rồi tự tay rót cho anh một chén trà nóng. Anh ngồi xuống, đặt cặp tài liệu lên bàn, lòng vừa hồi hộp vừa vui sướng.
Cô giáo Lam hỏi anh dạo này học hành thế nào, rồi nói rằng bà đã đọc qua bản nháp anh gửi trước. Đàm Duy đáp một cách rụt rè, rằng anh vẫn còn nhiều chỗ chưa chắc chắn, mong bà chỉ bảo thêm. Bà gật đầu, bảo rằng kiến thức thì phải xây dần từng ngày, không thể nào vội vàng được. Anh ngồi đó, nghe bà nói mà thấy lòng tràn đầy sự kính trọng. Trong đầu anh, mọi ý nghĩ xấu xa ban đầu đều bị gạt sang một bên.
Bà đặt tập bản thảo xuống bàn, khoanh tay nhìn anh, rồi hỏi rằng anh có thực sự đam mê đề tài này hay không. Đàm Duy thành thật đáp rằng anh đam mê, anh sẵn sàng bỏ cả tuần lễ chỉ để ngồi với một câu trích dẫn. Cô giáo Lam mỉm cười, nói rằng bà thích những sinh viên có chí khí như thế. Anh nghe vậy mà thấy ấm lòng, bởi trước đây chẳng mấy ai chịu khen anh một câu. Bà bảo rằng bản thảo cần chỉnh thêm vài chỗ, rồi để đó, tối nay hai người sẽ ngồi xem lại.
Cô giáo Lam mở cặp ra, lật từng trang bản thảo, rồi ngẩng lên nhìn anh bằng ánh mắt hài lòng. Bà khen rằng phần phân tích của anh rất sắc sảo, lập luận chặt chẽ, đáng để khích lệ. Đàm Duy nghe mà thấy trong lòng ấm lên, bao nhiêu vất vả mấy tháng qua dường như đều được đền đáp. Bà gạch thêm vài chỗ nhỏ, rồi đóng tập bản thảo lại, nói rằng hôm nay tạm thế đã. Rồi bà đứng dậy, bảo rằng anh cứ ngồi đó, để bà xuống bếp nấu món khoai tây sốt cà ri mà anh thích.
Đàm Duy ngồi đó, lòng vẫn còn lâng lâng vì lời khen vừa nhận được. Anh mở lại tập bản thảo, đọc lại những dòng chữ bà vừa gạch, rồi ghi chép cẩn thận vào sổ tay. Anh tự nhủ rằng sẽ phải sửa lại toàn bộ phần kết luận trước buổi họp lần sau. Còn lúc này, anh chỉ có thể ngồi chờ, lắng nghe tiếng bà chuyển động trong nhà bếp. Và trong lúc chờ, một cảm giác hạnh phúc lạ thường chợt len lỏi trong lòng anh.
Đàm Duy ngồi một mình trong phòng khách, nghe tiếng dao thớt lách cách vọng ra từ nhà bếp. Anh với tay cầm chén trà, nhấp một ngụm nhỏ, rồi nhìn quanh căn nhà gọn gàng của bà. Trên tường có treo vài bức ảnh, trong đó có bức ảnh bà mặc áo cử nhân, đứng trước một ngôi trường danh tiếng. Anh đang mải mê ngắm thì tiếng bà gọi vọng ra, bảo anh xuống bếp phụ một tay. Đàm Duy vội vàng đứng dậy, đi thẳng xuống nhà bếp, nơi mùi cà ri đang thơm lừng cả căn nhà.
Đàm Duy nghĩ đến những lời đồn thổi về cô giáo Lam mà anh từng nghe được từ các anh chị đi trước. Người thì bảo bà khó tính, người thì bảo bà lạnh lùng, nhưng chẳng ai dám nói gì sau lưng. Anh ngồi đó, tự hỏi rằng không biết hôm nay vì sao bà lại mời anh đến nhà. Có lẽ vì bà muốn xem kỹ bản thảo, hay có lẽ vì một lý do nào khác mà anh không thể nào hiểu được. Nghĩ mãi không ra, anh đành gạt sang một bên, rồi đứng dậy đi xuống bếp.
Trong bếp, ánh đèn vàng hắt lên gương mặt cô giáo Lam, khiến bà trông dịu dàng hơn mọi khi rất nhiều. Bà đứng bên bếp, tay khuấy nồi sốt, mồ hôi lấm tấm trên trán nhưng bà chẳng buồn lau. Đàm Duy đứng ngây ở khung cửa, quên cả việc mình đến đây để phụ việc. Bà quay lại, nhìn anh, rồi tủm tỉm cười khi thấy vẻ ngẩn ngơ trên mặt anh. Và chính nụ cười ấy đã khiến trái tim của một chàng sinh viên non nớt phải rung động.
Trong bếp, cô giáo Lam đưa cho anh một củ khoai tây và một con dao nhỏ, bảo anh gọt vỏ cho bà. Đàm Duy nhận lấy, hăng hái bắt tay vào việc, nhưng tay anh run quá nên dao trượt một đường. Máu chảy ra tức khắc, nhỏ tong tong xuống nền bếp, đau đến mức anh phải rụt tay lại ngay. Cô giáo Lam quay phắt lại, thấy vậy thì vội vàng nắm lấy tay anh, rồi đi tìm hộp băng dán cá nhân. Bà cẩn thận lau vết thương, dán băng lên, rồi ngẩng lên nhìn anh bằng ánh mắt vừa trách vừa thương.
Đàm Duy cười ngượng, nói rằng chỉ là vết thương nhỏ, không sao đâu, anh làm hơi cẩu thả nên mới thế. Cô giáo Lam lắc đầu, bảo rằng anh đúng là một đứa trẻ to xác, làm cái gì cũng vụng về. Rồi bà từ từ bước lại gần hơn, đôi mắt bà nhìn anh một cách khác hẳn so với ngày thường. Bà thì thầm rằng đừng sợ, bà biết anh muốn mà, không sao đâu, được mà. Lời nói ấy nhẹ như gió, nhưng lại đủ sức làm tan chảy toàn bộ sự kháng cự còn sót lại trong lòng anh.
Đàm Duy đứng im như tượng đá, trong đầu anh vang lên hàng loạt tiếng chuông báo động. Nhưng cơ thể anh thì không nghe theo lý trí, nó vẫn đứng yên chờ đợi điều gì đó xảy đến. Cô giáo Lam từ từ đưa tay lên, chạm vào gò má của anh, rồi kéo nhẹ anh về phía trước. Bà đặt lên môi anh một nụ hôn, chậm rãi, chắc chắn, như một giảng viên đang giảng bài cho một sinh viên ngơ ngác. Rồi bà dắt tay anh, dẫn anh đi khỏi căn bếp, thẳng về phía căn phòng ngủ ở cuối hành lang.
Đàm Duy đi theo bà mà chẳng nói nên lời, đầu óc anh quay cuồng vì những gì vừa xảy ra. Hành lang dài như vô tận, và mỗi bước chân của anh đều nặng nề như đang mang đá. Anh tự nhủ rằng mình nên dừng lại, nên quay về, nhưng bàn tay bà vẫn nắm lấy tay anh. Và rồi, khi cánh cửa phòng ngủ mở ra, mọi ý định phản kháng của anh đều tan biến hết. Trong đêm ấy, anh hiểu rằng mình đã vượt qua một ranh giới mà không thể nào quay lại.
Đêm ấy, Đàm Duy đánh mất đi thứ mà bao chàng trai vẫn hay giữ gìn như một báu vật. Anh vụng về đến mức chính mình cũng phải xấu hổ, nhưng cô giáo Lam thì kiên nhẫn lạ thường. Bà không chê bai, không cười nhạo, mà chỉ dịu dàng hướng dẫn anh từng chút một. Bà khen anh có tài, nói rằng anh học nhanh, rồi cổ vũ anh bằng những lời lẽ nhẹ nhàng. Cứ mỗi khi anh làm đúng, bà lại gật đầu, nói rằng đúng, đúng rồi, thế này rất tuyệt.
Đêm ấy diễn ra với một nhịp điệu chậm rãi, khác hẳn với những gì Đàm Duy từng tưởng tượng trong đầu. Anh cứ ngỡ rằng mọi thứ sẽ vội vã và căng thẳng, nhưng thực tế lại dịu dàng hơn nhiều. Cô giáo Lam không hối thúc, bà để cho anh có đủ thời gian để làm quen với mọi thứ. Mỗi khi anh mắc lỗi, bà lại mỉm cười, rồi nhẹ nhàng chỉ cho anh biết chỗ sai. Và cứ thế, từng chút một, anh vượt qua được nỗi e ngại của chính mình.
Đàm Duy cảm thấy mình như được trở về với những ngày còn học mẫu giáo, mọi thứ đều mới mẻ. Nhưng khác ở chỗ, lần này anh lại rất muốn được học, rất muốn được tiến bộ. Mỗi lời khen của bà đều khiến anh thêm phần phấn khích, như thể anh vừa ghi được một bàn thắng lớn. Anh tự nhủ rằng anh sẽ ghi nhớ tất cả những gì bà dạy cho anh trong đêm nay. Bởi vì anh biết rằng, những khoảnh khắc như thế này chẳng bao giờ đến lần thứ hai.
Khi mọi thứ lắng xuống, hai người nằm cạnh nhau trong bóng tối, nghe tiếng thở của nhau. Cô giáo Lam lên tiếng trước, bảo rằng hôm nay anh làm tốt hơn bà tưởng. Đàm Duy quay sang nhìn bà, lòng tràn đầy hạnh phúc đến mức không thốt nên lời. Anh muốn nói rằng anh yêu bà, nhưng rồi anh lại thôi, vì anh sợ bà sẽ cười anh. Thay vào đó, anh chỉ im lặng, ôm bà thật chặt, và cầu mong thời gian đừng trôi qua.
Đàm Duy nghe những lời khen ấy mà thấy trong lòng dâng trào một niềm tự hào khó tả. Anh cảm giác như mình vừa được chấm điểm vậy, và bài kiểm tra ấy, anh đã đạt điểm cao. Trong lúc ấy, bà cũng giống như khi ngồi chấm bài, vừa nghiêm khắc vừa công bằng, khiến anh vừa sợ vừa ngưỡng mộ. Đàm Duy ôm bà thật chặt, lòng tràn đầy cảm xúc mà anh không biết phải gọi tên bằng gì. Anh thầm nghĩ rằng cả đời này, anh sẽ không bao giờ quên được khoảnh khắc này.
Rồi trong lúc vui sướng nhất, Đàm Duy bỗng thề rằng anh nhất định sẽ lấy cô giáo Lam làm vợ. Lời thề ấy thoát ra khỏi miệng anh một cách ngớ ngẩn, như một đứa trẻ đang hứa hẹn với người lớn. Cô giáo Lam nghe xong thì bật cười, rồi gạch bỏ lời thề ấy đi như thể đó là một dòng lạc đề. Bà bảo rằng anh đừng ngốc nữa, lấy bà làm gì, bà đã lớn tuổi hơn anh nhiều như vậy. Câu nói ấy nhẹ nhàng, nhưng nó gạt đi mọi ảo tưởng trong lòng Đàm Duy một cách dứt khoát.
Sau câu trả lời của bà, Đàm Duy nằm im nhìn lên trần nhà, lòng trống rỗng. Anh tự hỏi rằng không biết mình vừa nói ra một điều ngớ ngẩn đến mức nào. Nhưng trong lòng anh, lời thề ấy hoàn toàn chân thành, chẳng có một chút giả dối nào. Anh hiểu rằng bà đã gạt đi, nhưng điều đó không có nghĩa là tình cảm của anh cũng bị gạt bỏ theo. Anh chỉ cần thời gian, anh tự nhủ rằng rồi bà sẽ hiểu được lòng anh.
Sáng hôm sau, khi ánh nắng còn chưa chiếu qua rèm cửa, hai người lại tiếp tục thêm một lần nữa. Và đêm hôm trước đó, khi mọi thứ còn đang mới mẻ, họ cũng đã làm thêm hai lần nữa. Đàm Duy đếm lại số lần, rồi ví von rằng kỹ năng của anh đã tiến bộ vượt bậc. Anh bảo rằng hồi đầu anh mới ở mức mẫu giáo, nhưng sau đó thì đã lên đến tốt nghiệp đại học. Anh nói rằng thêm vài lần nữa thì chắc chắn anh sẽ lấy được bằng tiến sĩ.
Cô giáo Lam đáp rằng việc học hành cũng như việc này, đều phải trải qua từng bước một. Bà bảo rằng chẳng ai có thể nhảy cóc từ mẫu giáo lên thẳng tiến sĩ chỉ trong một đêm. Đàm Duy bật cười, nói rằng vậy thì anh sẽ kiên nhẫn học tập, hứa sẽ không bỏ cuộc giữa chừng. Bà gật đầu, biểu dương anh là một sinh viên có tinh thần cầu tiến. Nhưng rồi bà lại thêm một câu, rằng anh đừng nên quá tự mãn chỉ vì vài thành công nhỏ.
Đàm Duy nghe thế thì vội vàng gật đầu lia lịa, thầm hứa sẽ không bao giờ tự cao. Anh hiểu rằng với một người đòi hỏi cao như cô giáo Lam, thì lời khen đã là rất quý giá. Nhưng đồng thời, anh cũng nhận ra rằng bà chẳng bao giờ đi quá xa trong những lời khen của mình. Mỗi câu bà nói ra đều có chủ đích, như thể bà đang soạn sẵn một bài giảng. Và anh, với tư cách là một sinh viên ngoan, chỉ còn cách ghi nhớ rồi vâng lời.
Cô giáo Lam nghe thế thì cười, nói rằng anh đúng là một sinh viên ham học hỏi. Bà bảo rằng việc gì cũng cần phải luyện tập, không ai có thể thành thạo ngay từ lần đầu tiên. Đàm Duy gật đầu lia lịa, thầm nhủ rằng anh sẵn sàng luyện tập cả đời nếu có cơ hội. Nhưng khi anh ngẩng lên nhìn bà, thì anh nhận ra rằng trong mắt bà chẳng có một dấu vết nào của sự lưu luyến. Nụ cười của bà vẫn vậy, lịch sự, nhã nhặn, như thể mọi chuyện chỉ là một trò đùa vặt.
Đàm Duy ngồi đó, nhìn theo bóng bà đi quanh phòng, lòng tràn đầy một cảm giác khó tả. Anh tự hỏi rằng không biết khi nào thì mình mới có thể thôi ngưỡng mộ bà. Nhưng anh cũng hiểu rằng, dù cho tình cảm ấy có lớn đến đâu, thì nó vẫn chỉ là đơn phương. Anh lắc đầu, gạt những suy nghĩ ấy sang một bên, rồi tập trung vào bản thảo trên tay. Bởi vì với anh, công việc lúc này vẫn là điều quan trọng nhất đối với anh.
Đàm Duy đến bây giờ vẫn nhớ rõ cô giáo Lam nổi tiếng đến mức nào khi còn công tác. Bà là kiểu người hoa nở trong tường, thơm ngát cả ngoài tường, nhưng ai bước vào cũng phải rụt rè. Sinh viên trong khoa nể trọng tài năng của bà, nhưng chẳng ai dám thân cận. Bà từng bị mấy vị giáo sư liên thủ chê bai một bài luận văn của sinh viên do mình hướng dẫn. Bà không nhịn, mà kiện thẳng lên trường và cả bộ giáo dục, yêu cầu xem xét lại phán quyết ấy.
Sinh viên trong khoa ai ai cũng bàn tán về chuyện ấy, người thì khen bà dũng cảm, người thì bảo bà liều lĩnh. Nhưng chẳng ai dám nói thẳng mặt bà, vì ai cũng sợ phải nhận những lời phê bình sắc như dao. Đàm Duy thì ngược lại, anh thấy mình may mắn hơn các anh chị khác. Bởi vì cho dù bà có khó tính đến đâu, thì anh vẫn luôn nhận được một chữ tốt nho nhỏ trên bài của mình. Và đó là động lực để anh tiếp tục cố gắng mỗi ngày.
Người ta còn truyền tai nhau rằng làm luận văn dưới sự hướng dẫn của bà thì dễ bị hội đồng chém chết. Vì thế, chẳng mấy sinh viên dám chủ động đăng ký nhận bà làm người hướng dẫn. Riêng Đàm Duy, anh chẳng hề sợ hãi, bởi anh tin vào năng lực của bản thân. Anh thầm nhủ rằng chỉ cần anh làm tốt, thì chẳng có gì phải sợ cả. Và chính niềm tin ấy đã đưa anh đến căn nhà này, vào đúng buổi tối hôm nay.
Cuối cùng, bà thắng, bài luận được cứu, và cậu sinh viên kia sau đó nổi lên như một hiện tượng. Cả trường xôn xao vì chuyện ấy, kẻ khen kẻ chê, nhưng chẳng ai dám nói thẳng mặt bà. Bà vẫn đi lại giữa giảng đường với dáng vẻ tự tin, chẳng buồn giải thích điều gì với ai. Đàm Duy nhớ rằng hồi ấy, trong lòng anh tràn đầy sự ngưỡng mộ dành cho người đàn bà kiên cường ấy. Anh không ngờ rằng chính sự ngưỡng mộ ấy lại là khởi đầu của mọi chuyện sau này.
Cô giáo Lam còn là một học giả từng đi tu nghiệp ở nước ngoài về, mang theo cả kho kiến thức. Bài viết của bà được trích dẫn rộng rãi trong giới học thuật quốc tế, ai ai cũng phải công nhận. Nhưng trong trường, bà lại bị lãnh đạo và không ít sinh viên không ưa, bởi cái tính thẳng thắn. Bà hơn Đàm Duy hơn mười tuổi, điều mà hồi ấy anh chẳng hề bận tâm suy nghĩ. Với anh, tuổi tác chỉ là một con số, còn tình cảm mới là thứ quan trọng nhất.
Trước khi quen anh, bà từng có một cuộc hôn nhân mà cả khu phố ai cũng biết. Chồng bà bị bệnh nặng, bà chăm sóc ông nhiều năm cho đến khi bản thân kiệt sức. Đến khi ông mất, bà không rơi một giọt nước mắt nào, khiến dư luận nổi sóng. Nhưng đó là chuyện của trước kia, còn bây giờ, bà đã trẻ trung và xinh đẹp lạ thường. Đàm Duy chưa từng kể lại những chuyện ấy cho bất kỳ ai, bởi anh biết kể ra chỉ càng thêm rắc rối.
Đàm Duy nghe những chuyện ấy từ bạn bè, từ các anh chị trong khoa, và từ chính miệng bà. Bà kể bằng một giọng bình thản, như thể người đàn ông trong câu chuyện chẳng phải là chồng mình. Anh muốn hỏi thêm, nhưng rồi anh lại thôi, vì anh biết rằng đó là một vết thương. Thay vào đó, anh chỉ im lặng lắng nghe, rồi ghi nhớ tất cả vào lòng. Bởi vì anh hiểu rằng có những bí mật chỉ nên giữ lại cho riêng mình.
Sau tất cả những biến cố ấy, cô giáo Lam trở nên lạnh lùng hơn với mọi người xung quanh. Bà đóng kín lòng mình, chẳng còn tin vào ai, và cũng chẳng muốn ai đến gần. Đàm Duy hiểu rằng chính những đau khổ đã biến bà thành con người như vậy. Anh tự hỏi rằng không biết liệu anh có đủ sức để sưởi ấm trái tim đã nguội lạnh ấy hay không. Nhưng rồi anh lại lắc đầu, bởi anh biết rằng mình chẳng có tư cách gì để làm điều ấy.
Hai ngày trôi qua trong sự chờ đợi mòn mỏi của Đàm Duy. Anh chẳng làm được gì ra hồn, đầu óc lúc nào cũng nghĩ về cô giáo Lam. Anh tự hỏi rằng không biết bà có liên lạc lại với anh hay không, hay là mọi thứ đã kết thúc. Anh đợi mãi, đợi mãi, nhưng điện thoại vẫn im lìm như đã hỏng từ lâu. Đúng lúc anh bắt đầu nản chí thì chuông điện thoại bỗng reo lên, làm anh giật mình.
Đàm Duy vội vàng bắt máy, lòng tràn đầy hy vọng, nhưng đầu dây bên kia lại là giọng của bà rất bình thản. Bà hỏi rằng cậu tìm tôi có việc gì, giọng điệu khách sáo như đang nói chuyện với một sinh viên xa lạ. Đàm Duy lắp bắp nói rằng anh chỉ muốn hỏi thăm bà, xem bà có cần anh giúp gì không. Bà lại hỏi lần thứ hai, vẫn cái giọng ấy, rằng cậu tìm tôi có việc gì. Đàm Duy ấp úng, chẳng nghĩ ra lý do nào chính đáng, nên chỉ nói đại rằng anh muốn hỏi về bản thảo luận văn.
Bà hỏi lần thứ ba, lần này chậm rãi hơn, rằng cậu tìm tôi có việc gì phải không. Đàm Duy nuốt nước bọt, rồi đánh bạo hỏi rằng chẳng lẽ chuyện của hai người chỉ thế thôi ư. Đầu dây bên kia im lặng một lát, rồi bà đáp bằng một giọng giả ngộ, bảo rằng ồ, cậu muốn lần nữa hả. Tim Đàm Duy đập như trống, mặt anh nóng bừng dù chẳng có ai nhìn thấy. Bà nói tiếp rằng vậy thì tối nay đến đây đi, bà sẽ đợi.
Tối hôm ấy, Đàm Duy lại một lần nữa bước trên con hẻm quen thuộc, tay ôm theo chiếc cặp rỗng. Trong bụng anh sôi sục một cảm xúc phức tạp, vừa giận vừa mong chờ, vừa tự hào vừa xấu hổ. Anh tự ví mình như một con cừu non đang giận dữ, bởi vì bà chỉ gọi anh đến vì ham muốn. Nhưng rồi nghĩ kỹ, anh nhận ra rằng bản thân anh cũng đâu có tha thiết gì hơn, nên đành chấp nhận. Anh bước chậm lại trước cổng, hít một hơi thật sâu, rồi đưa tay lên gõ cửa.
Cô giáo Lam mở cửa, mỉm cười một cách bình thản, như thể chẳng có chuyện gì xảy ra trước kia. Bà bảo rằng anh vào đi, rồi quay người đi thẳng vào phòng khách, mặc kệ anh đứng ngây ngoài cửa. Đàm Duy bước theo, lòng cảm thấy một nỗi buồn khó tả dâng lên trong lồng ngực. Trên bàn đã bày sẵn hai tách trà, chứng tỏ bà đã chuẩn bị từ trước. Nhưng điều làm anh đau lòng là giọng nói của bà, nó lạnh lùng đến mức chẳng khác nào nói với một người xa lạ.
Ngồi xuống ghế, Đàm Duy nhìn bà thật lâu, rồi đánh bạo hỏi rằng bà có còn nhớ những chuyện trước kia hay không. Cô giáo Lam nhấp một ngụm trà, đáp rằng bà chẳng nhớ gì cả, chuyện nào ra chuyện đó. Bà nói rằng giữa hai người chẳng có gì ràng buộc, nên anh đừng bao giờ mong đợi điều gì xa xôi. Đàm Duy nghe mà thấy cổ họng nghẹn lại, mọi lời anh định nói đều bị chặn ở cửa miệng. Anh chỉ có thể ngồi đó, nhìn xuống sàn nhà, mà lòng thì đau đớn vô cùng.
Đàm Duy cố gắng nói rằng anh sẵn sàng chịu trách nhiệm, rằng anh sẽ cưới bà bằng mọi giá. Anh bảo rằng anh không quan tâm đến tuổi tác, cũng chẳng quan tâm đến lời ra tiếng vào của thiên hạ. Cô giáo Lam đặt chén trà xuống, nhìn anh bằng ánh mắt vừa thương hại vừa kiên quyết. Bà nói rằng nếu anh cưới bà chưa đầy nửa năm, thì chắc chắn anh sẽ hối hận. Bà bảo rằng cảnh anh đưa bà về ra mắt ba mẹ sẽ khiến ông bà cho rằng bà chính là thông gia của họ.
Đàm Duy muốn cãi lại, nhưng ánh mắt của bà đã ngăn anh lại kịp thời. Anh mở miệng ra rồi lại ngậm lại, không biết phải dùng lời lẽ nào để thuyết phục bà. Bà đã nhìn thấu mọi ý định của anh, nên chẳng buồn để cho anh cơ hội nào. Trong lòng anh, một nỗi bất lực khó tả đang dâng lên từng lúc một. Anh hiểu rằng lần này, anh đã hoàn toàn thua cuộc.
Thay vì nói tiếp, Đàm Duy chỉ ngồi yên, im lặng nhìn đôi tay đang đan vào nhau của mình. Không khí trong phòng khách trở nên nặng nề, đến mức cả hai đều cảm nhận được điều ấy. Cô giáo Lam không đả động gì thêm, bà chỉ ngồi đó, nhấp trà một cách thong thả. Sự bình thản của bà khiến tim anh nhói đau, như thể bà chẳng hề quan tâm đến cảm xúc của anh. Và trong khoảnh khắc ấy, anh biết rằng mọi lời thề hẹn của anh đã tan thành mây khói.
Anh hiểu rằng mọi lời biện minh của anh đều vô ích, bởi bà đã quyết định rồi. Với bà, mối quan hệ này chỉ là nhất thời, không hề có giá trị lâu dài. Đàm Duy ngồi đó, cảm giác như mình vừa bị vứt bỏ một cách nhẹ nhàng. Anh tự hỏi rằng không biết mình đã làm gì sai, tại sao lại bị đối xử như vậy. Nhưng rồi anh lại chẳng thể nào mở miệng hỏi, bởi anh sợ câu trả lời.
Đêm ấy, Đàm Duy nhận ra một sự thật phũ phàng rằng mình chẳng có ý nghĩa gì với bà. Bà chẳng đả động gì đến tương lai, chẳng đả động gì đến những lời thề hẹn trước kia. Với bà, anh chỉ là một sinh viên bình thường, một người đến rồi đi như bao người khác. Anh tự hứa rằng sẽ không bao giờ để bản thân mắc phải sai lầm ấy một lần nữa. Nhưng rồi, mỗi khi nghĩ đến việc sẽ dừng lại, thì lòng anh lại thấy nhói đau.
Đàm Duy nhớ giọng nói của bà, nhớ cách bà mỉm cười, nhớ cả những lời khen mà bà dành cho anh. Anh hiểu rằng mình đã rơi quá sâu, sâu đến mức chẳng thể nào tự mình thoát ra được. Anh tự nhủ rằng ít nhất thì anh cũng phải gánh vác trách nhiệm cho những gì đã xảy ra. Anh thề rằng bằng mọi cách, anh sẽ cưới cô giáo Lam, bất chấp phản ứng của ba mẹ và dư luận. Nhưng chính anh cũng biết rằng, lời thề ấy chỉ là một cách để anh tự an ủi mình.
Cô giáo Lam hoàn toàn phủ nhận mối quan hệ ấy mỗi khi anh đả động đến. Bà bảo rằng chuyện giữa hai người chỉ là nhất thời, chẳng có gì đáng để bận tâm. Bà nói rằng bà đã lớn tuổi, không còn trẻ để mà nghĩ đến chuyện kết hôn. Đàm Duy cố gắng nài nỉ, nhưng mỗi lần như vậy, bà lại gạt đi một cách dứt khoát. Rồi hai người lại lâm vào cảnh im lặng, và trong sự im lặng ấy, mọi hy vọng của anh dần tàn.
Đàm Duy ngồi nghe mà cảm thấy từng chữ như những nhát dao cứa vào tim mình. Anh muốn hét lên, muốn hỏi rằng vậy tất cả những gì đã xảy ra có ý nghĩa gì. Nhưng rồi anh lại im lặng, bởi anh hiểu rằng phản kháng chỉ làm tình hình thêm tồi tệ. Bà đã quyết rồi, và quyết định ấy sẽ không bao giờ thay đổi cho dù anh có nài nỉ. Anh chỉ có thể ngồi đó, chấp nhận một sự thật phũ phàng.
Mấy tuần trôi qua, cô giáo Lam chẳng bao giờ liên lạc lại với anh. Khi anh tìm đến, bà lại làm như giữa hai người chưa từng có gì xảy ra. Đàm Duy cảm thấy mình thật thảm hại, một người đàn ông bị đối xử như một món đồ chơi. Anh tự hỏi rằng không biết bản thân mình đã làm gì sai, tại sao lại bị bỏ rơi nhanh đến thế. Nhưng rồi anh lại tự an ủi mình, rằng có lẽ bà có lý do riêng mà anh không hề hay biết.
Bí mật về mối quan hệ nửa thầy trò ấy vẫn được Đàm Duy giữ kín như bưng. Anh hiểu rằng nếu để lộ ra, thì cả đời danh tiếng của bà sẽ bị hủy hoại. Anh cũng hiểu rằng bản thân anh sẽ trở thành trò cười cho cả trường. Vì thế, anh chọn cách im lặng, chấp nhận gánh nặng trong lòng. Anh tự nhủ rằng ít nhất thì anh cũng đang bảo vệ cho người mà anh từng yêu thương.
Đàm Duy cũng nhận ra rằng mối quan hệ ấy bắt đầu hoàn toàn từ phía cô giáo Lam. Chính bà là người chủ động, người đã mời anh đến nhà, người đã hôn anh trước. Còn bản thân anh thì chỉ là một cậu sinh viên ngốc nghếch, chẳng biết phải làm gì cho phải. Nghĩ đến đó, anh vừa thấy an ủi, vừa thấy đau đớn, bởi vì bà đã không hề yêu anh thật lòng. Nhưng dù sao, anh cũng chẳng thể nào trách bà, bởi chính anh cũng đã đồng ý.
Nếu bà có tình cảm thật, thì bà đã chẳng thờ ơ như vậy mỗi khi anh nhắc đến tương lai. Đàm Duy tự nhủ rằng mình nên buông tay, nên dừng lại trước khi mọi thứ trở nên quá muộn. Nhưng mỗi khi nghĩ đến việc sẽ không được gặp lại bà, thì tim anh lại nhói đau. Và thế là, anh lại tiếp tục lao sâu hơn vào mối quan hệ không lối thoát ấy.
Sự thờ ơ của cô giáo Lam khiến Đàm Duy bắt đầu thay đổi cách nhìn về cuộc đời. Anh hiểu rằng không phải ai cũng sẽ yêu thương ta như ta yêu họ. Anh hiểu rằng có những mối quan hệ chỉ là thoáng qua, đến rồi đi như cơn gió. Và anh cũng hiểu rằng, đôi khi, sự im lặng còn đáng sợ hơn bất kỳ lời từ chối nào. Những bài học ấy, anh học được từ chính nỗi đau của chính mình.
Trong những đêm mất ngủ, Đàm Duy thường nhớ lại thời gian ở bên cô giáo Lam. Anh nhớ cách bà cười, cách bà gật đầu khi nhìn anh hoàn thành một phần bài tập. Anh nhớ cả những lúc bà chê bai bài viết của anh, bằng một giọng điệu chẳng nể nang ai. Nhưng bây giờ, khi mọi thứ đã qua, anh lại thấy những kỷ niệm ấy thật quý giá. Anh tự hỏi rằng không biết đến bao giờ thì anh mới có thể quên được bà.
Đồng thời, Đàm Duy cũng nhận ra rằng mình đã thay đổi rất nhiều từ khi quen cô giáo Lam. Anh không còn là một cậu sinh viên ngây thơ như trước nữa. Anh đã biết thế nào là đau đớn, thế nào là thất vọng, và thế nào là bị bỏ rơi. Nhưng anh cũng biết thế nào là khao khát, thế nào là chờ đợi. Tất cả những cảm xúc ấy, đều được cô giáo Lam dạy cho anh qua chính nỗi đau.
Đêm ấy, sau khi cuộc đối thoại trên phòng khách kết thúc, cô giáo Lam đứng dậy trước. Bà không nói lời tạm biệt, cũng chẳng nhìn anh thêm một lần nào nữa. Bà chỉ quay người, rồi đi thẳng về phía cuối hành lang, nơi có cánh cửa phòng ngủ khép hờ. Đi được vài bước, bà quay lại, vẫy tay gọi anh bằng một cử chỉ rất bình thản. Và rồi bà cất tiếng, bảo rằng đến đây, đừng ngại, bà biết anh muốn, nó đã nói cho bà biết rồi.
Đàm Duy cảm nhận rõ ràng rằng ánh mắt ấy chẳng mang theo một chút tình cảm nào. Nó chỉ là một lời mời gọi đơn thuần, mang theo sự tự tin của một người luôn biết trước kết quả. Anh muốn quay lưng đi, muốn chứng minh rằng anh không phải là một người dễ dàng bị sai bảo. Nhưng rồi, chính sự yếu đuối trong lòng anh đã thuyết phục anh ở lại. Anh đứng dậy, rồi bắt đầu bước về phía cuối hành lang.
Đàm Duy ngồi yên trên ghế, bụng thì tức tối vì bị coi như anh chỉ đến để thỏa mãn. Anh tự hỏi rằng không biết trong mắt bà, anh có còn là một con người với đầy đủ cảm xúc hay không. Nhưng rồi, khi ánh mắt của bà hướng về phía anh, đôi chân anh lại tự đứng dậy. Anh bước đi một cách ngoan ngoãn, như một con cừu non giận dữ nhưng vẫn vâng lời. Trong đầu anh, hai tiếng nói đối nghịch đang giao chiến, một bên bảo rằng hãy đứng lại, một bên bảo rằng hãy bước tới.
Anh tự hỏi rằng không biết bản thân mình đã rơi xuống thấp đến mức nào. Từ một chàng sinh viên có tự trọng, anh đã trở thành một người chẳng thể nào nói không. Nhưng đồng thời, anh cũng hiểu rằng chính tình yêu đã khiến anh trở nên như vậy. Nếu anh không yêu bà, thì anh đã chẳng bao giờ để bản thân phải chịu sự đối xử này. Nghĩ đến đó, anh vừa thấy thương hại bản thân, lại vừa thấy giận chính mình.
Cánh cửa phòng ngủ từ từ mở ra, để lộ một khoảng sáng vàng nhạt bên trong. Đàm Duy đứng nơi khung cửa, tim đập nhanh đến mức anh ngỡ rằng nó có thể nhảy ra ngoài. Anh hiểu rằng một khi đã bước qua cánh cửa này, thì mọi sự phản kháng đều trở nên vô nghĩa. Nhưng rồi anh vẫn bước, bởi vì cơ thể anh không nghe theo lý trí nữa. Và trong lúc bước, một loạt câu hỏi chợt xuất hiện trong đầu anh, dày đặc đến mức anh muốn phát điên.
Câu hỏi đầu tiên là tại sao cô giáo Lam lại thờ ơ phủ nhận mối quan hệ giữa hai người. Bà đã chủ động mọi thứ, vậy mà khi mọi chuyện qua đi, bà lại coi như chưa từng có gì. Câu hỏi thứ hai là thực sự bà coi anh là gì, một người yêu hay chỉ là một công cụ. Đàm Duy chẳng thể nào tìm ra câu trả lời, bởi vì mỗi khi nghĩ đến, đầu anh lại đau nhói. Anh tự nhủ rằng có lẽ trên đời này, có những câu hỏi chẳng bao giờ có lời giải đáp.
Anh cũng tự hỏi rằng liệu có chăng một ngày nào đó, bà sẽ phải hối hận về cách đối xử với anh. Nhưng rồi anh lắc đầu, bởi anh biết rằng bà chẳng phải là người biết hối hận. Bà đã từng đi qua bao nhiêu sóng gió, nên mấy chuyện vụn vặt này chẳng hề làm bà nao núng. Còn bản thân anh thì khác, anh mới chỉ chập chững bước vào cuộc đời. Và vì thế, anh dễ dàng bị tổn thương hơn bà rất nhiều.
Và câu hỏi cuối cùng, cũng là câu hỏi ám ảnh anh nhất, lại liên quan đến người vợ ở nhà. Anh tự hỏi rằng khi anh ngày càng rơi sâu hơn vào mối quan hệ mập mờ này, thì anh sẽ sống sót thế nào. Anh tự hỏi rằng làm thế nào để anh có thể qua được những vòng tra khảo dai dẳng của vợ. Đàm Duy biết rằng sớm muộn gì vợ anh cũng sẽ phát hiện ra điều gì đó. Và khi ấy, anh không biết mình sẽ phải đối mặt với một cơn thịnh nộ như thế nào.
Đàm Duy hiểu rằng sớm muộn gì hai cuộc đời của anh cũng sẽ va vào nhau. Một bên là quá khứ mà anh chẳng thể nào dứt bỏ, một bên là tương lai mà anh đang xây dựng. Anh tự hỏi rằng không biết đến lúc đó, anh sẽ phải chọn bên nào. Nhưng ngay lúc ấy, anh chưa thể nào đưa ra câu trả lời, bởi vì anh còn đang yếu đuối. Anh chỉ còn biết bước tiếp, để mặc cho số phận dẫn dắt anh đi.
Bên trong căn phòng, cô giáo Lam đã ngồi sẵn trên mép giường, ánh mắt nhìn anh không chớp. Đàm Duy đứng đó, trong lòng chất chứa đầy những mâu thuẫn không thể nào gỡ ra được. Anh biết rằng mình nên quay lưng đi, nên kết thúc tất cả mọi thứ ngay lúc này. Nhưng rồi, đôi chân anh vẫn bước tiếp, và cánh cửa phòng ngủ từ từ khép lại phía sau anh. Phía trước là một đêm khác, và phía sau là một bí mật ngày càng lớn dần.
Tin dữ đến một buổi sáng cuối thu, khi cả khoa đang ngồi chờ giờ giảng trong phòng họp lớn. Người ta báo rằng giáo sư gốc hướng dẫn của Đàm Duy đã đột ngột trúng gió, nửa người bên trái liệt hẳn. Tin ấy rơi xuống như một hòn đá lớn, khiến cả đám sinh viên ai nấy đều ngỡ ngàng. Ban lãnh đạo khoa lập tức họp khẩn cấp, bàn cách phân lại sinh viên cho các giảng viên còn khả năng nhận. Và thế là, cái tên của Đàm Duy được đẩy vào tay cô giáo Lam Tâm Đế.
Đàm Duy nhận tin ấy với một cảm xúc lẫn lộn khó tả, vừa lo lắng lại vừa thấy một chút tò mò. Anh biết cô giáo Lam từ trước, dĩ nhiên, bởi uy tín của bà vang dội khắp trường từ lâu. Nhưng chưa bao giờ anh nghĩ rằng có ngày mình sẽ trở thành sinh viên chính thức dưới sự hướng dẫn của bà. Ngày đầu tiên bước vào phòng làm việc của bà, tay anh còn run đến mức không dám gõ cửa. Anh đứng ngoài một lúc lâu, lấy hết can đảm rồi mới dám đưa tay lên.
Phòng làm việc của cô giáo Lam giản dị đến bất ngờ, chỉ có một giá sách khổng lồ và một chiếc bàn gỗ. Bà ngồi đó, ngẩng lên nhìn anh bằng đôi mắt lạnh lùng, rồi gật đầu bảo anh ngồi xuống. Đàm Duy ngồi xuống như một đứa trẻ vâng lời, hai tay đặt trên đùi, lưng thẳng đơ. Bà hỏi anh vài câu về đề tài đang theo đuổi, về nền tảng kiến thức, và về dự định sau khi tốt nghiệp. Anh đáp hết, giọng lắp bắp, nhưng bà chỉ ghi chép gì đó vào cuốn sổ rồi bảo anh về chờ lịch.
Tuần sau đó, Đàm Duy bắt đầu lao vào nghiên cứu với một sự nghiêm túc mà chính anh cũng không ngờ tới. Anh sợ cô giáo Lam, sợ cái cách bà phê bình bài viết không nể nang ai. Mỗi bản nháp anh nộp lên đều bị bà gạch xóa tròn, chữ đỏ chi chít như những vết thương mới. Nhưng rồi, giữa những trang giấy bị gạch bỏ, thỉnh thoảng lại hiện ra một chữ tốt nho nhỏ. Và mỗi lần thấy chữ ấy, lòng Đàm Duy lại reo lên một niềm vui nhỏ bé lạ thường.
Dần dần, sự kính trọng trong lòng Đàm Duy bắt đầu biến thành một thứ cảm xúc khác, khó gọi tên hơn. Anh thấy mình mong chờ những buổi họp hướng dẫn, mong được nghe bà nói, dù chỉ là những lời chê bai. Anh tự trách bản thân vì những suy nghĩ ấy, nhưng chẳng thể nào dập tắt chúng cho được. Mỗi đêm, trước khi ngủ, hình bóng của bà lại hiện lên trong đầu anh, rõ ràng đến mức anh phải lắc đầu thật mạnh. Anh hiểu rằng mình đang đi trên một con đường nguy hiểm, nhưng đôi chân thì vẫn bước đều.
Đến một hôm, sau buổi hướng dẫn, cô giáo Lam bảo anh ở lại thêm vài phút. Bà nói rằng bản thảo luận văn của anh đã khá hơn nhiều, nhưng phần kết luận vẫn còn yếu. Bà bảo rằng anh nên mang cả bản in đến nhà bà vào tối thứ bảy, để hai người cùng ngồi xem lại cho cặn kẽ. Tim Đàm Duy đập thình thịch, nhưng mặt anh vẫn phải tỏ ra bình thản rồi gật đầu vâng lời. Anh về phòng, đặt tập tài liệu lên bàn, và suốt đêm ấy anh chẳng ngủ được giây nào.
Tối thứ bảy ấy, Đàm Duy tắm rửa, mặc đồ gọn gàng, rồi ôm cặp tài liệu bước ra khỏi cổng ký túc xá. Trong túi áo anh có một tập bản thảo đã đóng dấu hẳn hoi, chờ bà ký duyệt lần cuối. Trên đường đi, anh tự nhủ rằng mình chỉ đến đó vì công việc, không có gì hơn. Nhưng càng gần nhà bà, đôi chân anh lại càng bước nhanh hơn, và tim anh cũng đập mạnh hơn. Anh tự cười thầm vì sự thiếu kiểm soát của chính bản thân mình.
Nhà của cô giáo Lam nằm trong một con hẻm yên tĩnh, cách xa tiếng ồn của phố phường. Bà mở cửa khi anh gõ, mặc một chiếc áo ở nhà màu nhạt, tóc buông xõa qua vai. Đàm Duy cảm thấy hơi ngỡ ngàng, vì ngoài giờ lên lớp, bà trông trẻ hơn anh tưởng rất nhiều. Bà mời anh vào trong, chỉ tay về phía chiếc ghế, rồi tự tay rót cho anh một chén trà nóng. Anh ngồi xuống, đặt cặp tài liệu lên bàn, lòng vừa hồi hộp vừa vui sướng.
Cô giáo Lam hỏi anh dạo này học hành thế nào, rồi nói rằng bà đã đọc qua bản nháp anh gửi trước. Đàm Duy đáp một cách rụt rè, rằng anh vẫn còn nhiều chỗ chưa chắc chắn, mong bà chỉ bảo thêm. Bà gật đầu, bảo rằng kiến thức thì phải xây dần từng ngày, không thể nào vội vàng được. Anh ngồi đó, nghe bà nói mà thấy lòng tràn đầy sự kính trọng. Trong đầu anh, mọi ý nghĩ xấu xa ban đầu đều bị gạt sang một bên.
Bà đặt tập bản thảo xuống bàn, khoanh tay nhìn anh, rồi hỏi rằng anh có thực sự đam mê đề tài này hay không. Đàm Duy thành thật đáp rằng anh đam mê, anh sẵn sàng bỏ cả tuần lễ chỉ để ngồi với một câu trích dẫn. Cô giáo Lam mỉm cười, nói rằng bà thích những sinh viên có chí khí như thế. Anh nghe vậy mà thấy ấm lòng, bởi trước đây chẳng mấy ai chịu khen anh một câu. Bà bảo rằng bản thảo cần chỉnh thêm vài chỗ, rồi để đó, tối nay hai người sẽ ngồi xem lại.
Cô giáo Lam mở cặp ra, lật từng trang bản thảo, rồi ngẩng lên nhìn anh bằng ánh mắt hài lòng. Bà khen rằng phần phân tích của anh rất sắc sảo, lập luận chặt chẽ, đáng để khích lệ. Đàm Duy nghe mà thấy trong lòng ấm lên, bao nhiêu vất vả mấy tháng qua dường như đều được đền đáp. Bà gạch thêm vài chỗ nhỏ, rồi đóng tập bản thảo lại, nói rằng hôm nay tạm thế đã. Rồi bà đứng dậy, bảo rằng anh cứ ngồi đó, để bà xuống bếp nấu món khoai tây sốt cà ri mà anh thích.
Đàm Duy ngồi đó, lòng vẫn còn lâng lâng vì lời khen vừa nhận được. Anh mở lại tập bản thảo, đọc lại những dòng chữ bà vừa gạch, rồi ghi chép cẩn thận vào sổ tay. Anh tự nhủ rằng sẽ phải sửa lại toàn bộ phần kết luận trước buổi họp lần sau. Còn lúc này, anh chỉ có thể ngồi chờ, lắng nghe tiếng bà chuyển động trong nhà bếp. Và trong lúc chờ, một cảm giác hạnh phúc lạ thường chợt len lỏi trong lòng anh.
Đàm Duy ngồi một mình trong phòng khách, nghe tiếng dao thớt lách cách vọng ra từ nhà bếp. Anh với tay cầm chén trà, nhấp một ngụm nhỏ, rồi nhìn quanh căn nhà gọn gàng của bà. Trên tường có treo vài bức ảnh, trong đó có bức ảnh bà mặc áo cử nhân, đứng trước một ngôi trường danh tiếng. Anh đang mải mê ngắm thì tiếng bà gọi vọng ra, bảo anh xuống bếp phụ một tay. Đàm Duy vội vàng đứng dậy, đi thẳng xuống nhà bếp, nơi mùi cà ri đang thơm lừng cả căn nhà.
Đàm Duy nghĩ đến những lời đồn thổi về cô giáo Lam mà anh từng nghe được từ các anh chị đi trước. Người thì bảo bà khó tính, người thì bảo bà lạnh lùng, nhưng chẳng ai dám nói gì sau lưng. Anh ngồi đó, tự hỏi rằng không biết hôm nay vì sao bà lại mời anh đến nhà. Có lẽ vì bà muốn xem kỹ bản thảo, hay có lẽ vì một lý do nào khác mà anh không thể nào hiểu được. Nghĩ mãi không ra, anh đành gạt sang một bên, rồi đứng dậy đi xuống bếp.
Trong bếp, ánh đèn vàng hắt lên gương mặt cô giáo Lam, khiến bà trông dịu dàng hơn mọi khi rất nhiều. Bà đứng bên bếp, tay khuấy nồi sốt, mồ hôi lấm tấm trên trán nhưng bà chẳng buồn lau. Đàm Duy đứng ngây ở khung cửa, quên cả việc mình đến đây để phụ việc. Bà quay lại, nhìn anh, rồi tủm tỉm cười khi thấy vẻ ngẩn ngơ trên mặt anh. Và chính nụ cười ấy đã khiến trái tim của một chàng sinh viên non nớt phải rung động.
Trong bếp, cô giáo Lam đưa cho anh một củ khoai tây và một con dao nhỏ, bảo anh gọt vỏ cho bà. Đàm Duy nhận lấy, hăng hái bắt tay vào việc, nhưng tay anh run quá nên dao trượt một đường. Máu chảy ra tức khắc, nhỏ tong tong xuống nền bếp, đau đến mức anh phải rụt tay lại ngay. Cô giáo Lam quay phắt lại, thấy vậy thì vội vàng nắm lấy tay anh, rồi đi tìm hộp băng dán cá nhân. Bà cẩn thận lau vết thương, dán băng lên, rồi ngẩng lên nhìn anh bằng ánh mắt vừa trách vừa thương.
Đàm Duy cười ngượng, nói rằng chỉ là vết thương nhỏ, không sao đâu, anh làm hơi cẩu thả nên mới thế. Cô giáo Lam lắc đầu, bảo rằng anh đúng là một đứa trẻ to xác, làm cái gì cũng vụng về. Rồi bà từ từ bước lại gần hơn, đôi mắt bà nhìn anh một cách khác hẳn so với ngày thường. Bà thì thầm rằng đừng sợ, bà biết anh muốn mà, không sao đâu, được mà. Lời nói ấy nhẹ như gió, nhưng lại đủ sức làm tan chảy toàn bộ sự kháng cự còn sót lại trong lòng anh.
Đàm Duy đứng im như tượng đá, trong đầu anh vang lên hàng loạt tiếng chuông báo động. Nhưng cơ thể anh thì không nghe theo lý trí, nó vẫn đứng yên chờ đợi điều gì đó xảy đến. Cô giáo Lam từ từ đưa tay lên, chạm vào gò má của anh, rồi kéo nhẹ anh về phía trước. Bà đặt lên môi anh một nụ hôn, chậm rãi, chắc chắn, như một giảng viên đang giảng bài cho một sinh viên ngơ ngác. Rồi bà dắt tay anh, dẫn anh đi khỏi căn bếp, thẳng về phía căn phòng ngủ ở cuối hành lang.
Đàm Duy đi theo bà mà chẳng nói nên lời, đầu óc anh quay cuồng vì những gì vừa xảy ra. Hành lang dài như vô tận, và mỗi bước chân của anh đều nặng nề như đang mang đá. Anh tự nhủ rằng mình nên dừng lại, nên quay về, nhưng bàn tay bà vẫn nắm lấy tay anh. Và rồi, khi cánh cửa phòng ngủ mở ra, mọi ý định phản kháng của anh đều tan biến hết. Trong đêm ấy, anh hiểu rằng mình đã vượt qua một ranh giới mà không thể nào quay lại.
Đêm ấy, Đàm Duy đánh mất đi thứ mà bao chàng trai vẫn hay giữ gìn như một báu vật. Anh vụng về đến mức chính mình cũng phải xấu hổ, nhưng cô giáo Lam thì kiên nhẫn lạ thường. Bà không chê bai, không cười nhạo, mà chỉ dịu dàng hướng dẫn anh từng chút một. Bà khen anh có tài, nói rằng anh học nhanh, rồi cổ vũ anh bằng những lời lẽ nhẹ nhàng. Cứ mỗi khi anh làm đúng, bà lại gật đầu, nói rằng đúng, đúng rồi, thế này rất tuyệt.
Đêm ấy diễn ra với một nhịp điệu chậm rãi, khác hẳn với những gì Đàm Duy từng tưởng tượng trong đầu. Anh cứ ngỡ rằng mọi thứ sẽ vội vã và căng thẳng, nhưng thực tế lại dịu dàng hơn nhiều. Cô giáo Lam không hối thúc, bà để cho anh có đủ thời gian để làm quen với mọi thứ. Mỗi khi anh mắc lỗi, bà lại mỉm cười, rồi nhẹ nhàng chỉ cho anh biết chỗ sai. Và cứ thế, từng chút một, anh vượt qua được nỗi e ngại của chính mình.
Đàm Duy cảm thấy mình như được trở về với những ngày còn học mẫu giáo, mọi thứ đều mới mẻ. Nhưng khác ở chỗ, lần này anh lại rất muốn được học, rất muốn được tiến bộ. Mỗi lời khen của bà đều khiến anh thêm phần phấn khích, như thể anh vừa ghi được một bàn thắng lớn. Anh tự nhủ rằng anh sẽ ghi nhớ tất cả những gì bà dạy cho anh trong đêm nay. Bởi vì anh biết rằng, những khoảnh khắc như thế này chẳng bao giờ đến lần thứ hai.
Khi mọi thứ lắng xuống, hai người nằm cạnh nhau trong bóng tối, nghe tiếng thở của nhau. Cô giáo Lam lên tiếng trước, bảo rằng hôm nay anh làm tốt hơn bà tưởng. Đàm Duy quay sang nhìn bà, lòng tràn đầy hạnh phúc đến mức không thốt nên lời. Anh muốn nói rằng anh yêu bà, nhưng rồi anh lại thôi, vì anh sợ bà sẽ cười anh. Thay vào đó, anh chỉ im lặng, ôm bà thật chặt, và cầu mong thời gian đừng trôi qua.
Đàm Duy nghe những lời khen ấy mà thấy trong lòng dâng trào một niềm tự hào khó tả. Anh cảm giác như mình vừa được chấm điểm vậy, và bài kiểm tra ấy, anh đã đạt điểm cao. Trong lúc ấy, bà cũng giống như khi ngồi chấm bài, vừa nghiêm khắc vừa công bằng, khiến anh vừa sợ vừa ngưỡng mộ. Đàm Duy ôm bà thật chặt, lòng tràn đầy cảm xúc mà anh không biết phải gọi tên bằng gì. Anh thầm nghĩ rằng cả đời này, anh sẽ không bao giờ quên được khoảnh khắc này.
Rồi trong lúc vui sướng nhất, Đàm Duy bỗng thề rằng anh nhất định sẽ lấy cô giáo Lam làm vợ. Lời thề ấy thoát ra khỏi miệng anh một cách ngớ ngẩn, như một đứa trẻ đang hứa hẹn với người lớn. Cô giáo Lam nghe xong thì bật cười, rồi gạch bỏ lời thề ấy đi như thể đó là một dòng lạc đề. Bà bảo rằng anh đừng ngốc nữa, lấy bà làm gì, bà đã lớn tuổi hơn anh nhiều như vậy. Câu nói ấy nhẹ nhàng, nhưng nó gạt đi mọi ảo tưởng trong lòng Đàm Duy một cách dứt khoát.
Sau câu trả lời của bà, Đàm Duy nằm im nhìn lên trần nhà, lòng trống rỗng. Anh tự hỏi rằng không biết mình vừa nói ra một điều ngớ ngẩn đến mức nào. Nhưng trong lòng anh, lời thề ấy hoàn toàn chân thành, chẳng có một chút giả dối nào. Anh hiểu rằng bà đã gạt đi, nhưng điều đó không có nghĩa là tình cảm của anh cũng bị gạt bỏ theo. Anh chỉ cần thời gian, anh tự nhủ rằng rồi bà sẽ hiểu được lòng anh.
Sáng hôm sau, khi ánh nắng còn chưa chiếu qua rèm cửa, hai người lại tiếp tục thêm một lần nữa. Và đêm hôm trước đó, khi mọi thứ còn đang mới mẻ, họ cũng đã làm thêm hai lần nữa. Đàm Duy đếm lại số lần, rồi ví von rằng kỹ năng của anh đã tiến bộ vượt bậc. Anh bảo rằng hồi đầu anh mới ở mức mẫu giáo, nhưng sau đó thì đã lên đến tốt nghiệp đại học. Anh nói rằng thêm vài lần nữa thì chắc chắn anh sẽ lấy được bằng tiến sĩ.
Cô giáo Lam đáp rằng việc học hành cũng như việc này, đều phải trải qua từng bước một. Bà bảo rằng chẳng ai có thể nhảy cóc từ mẫu giáo lên thẳng tiến sĩ chỉ trong một đêm. Đàm Duy bật cười, nói rằng vậy thì anh sẽ kiên nhẫn học tập, hứa sẽ không bỏ cuộc giữa chừng. Bà gật đầu, biểu dương anh là một sinh viên có tinh thần cầu tiến. Nhưng rồi bà lại thêm một câu, rằng anh đừng nên quá tự mãn chỉ vì vài thành công nhỏ.
Đàm Duy nghe thế thì vội vàng gật đầu lia lịa, thầm hứa sẽ không bao giờ tự cao. Anh hiểu rằng với một người đòi hỏi cao như cô giáo Lam, thì lời khen đã là rất quý giá. Nhưng đồng thời, anh cũng nhận ra rằng bà chẳng bao giờ đi quá xa trong những lời khen của mình. Mỗi câu bà nói ra đều có chủ đích, như thể bà đang soạn sẵn một bài giảng. Và anh, với tư cách là một sinh viên ngoan, chỉ còn cách ghi nhớ rồi vâng lời.
Cô giáo Lam nghe thế thì cười, nói rằng anh đúng là một sinh viên ham học hỏi. Bà bảo rằng việc gì cũng cần phải luyện tập, không ai có thể thành thạo ngay từ lần đầu tiên. Đàm Duy gật đầu lia lịa, thầm nhủ rằng anh sẵn sàng luyện tập cả đời nếu có cơ hội. Nhưng khi anh ngẩng lên nhìn bà, thì anh nhận ra rằng trong mắt bà chẳng có một dấu vết nào của sự lưu luyến. Nụ cười của bà vẫn vậy, lịch sự, nhã nhặn, như thể mọi chuyện chỉ là một trò đùa vặt.
Đàm Duy ngồi đó, nhìn theo bóng bà đi quanh phòng, lòng tràn đầy một cảm giác khó tả. Anh tự hỏi rằng không biết khi nào thì mình mới có thể thôi ngưỡng mộ bà. Nhưng anh cũng hiểu rằng, dù cho tình cảm ấy có lớn đến đâu, thì nó vẫn chỉ là đơn phương. Anh lắc đầu, gạt những suy nghĩ ấy sang một bên, rồi tập trung vào bản thảo trên tay. Bởi vì với anh, công việc lúc này vẫn là điều quan trọng nhất đối với anh.
Đàm Duy đến bây giờ vẫn nhớ rõ cô giáo Lam nổi tiếng đến mức nào khi còn công tác. Bà là kiểu người hoa nở trong tường, thơm ngát cả ngoài tường, nhưng ai bước vào cũng phải rụt rè. Sinh viên trong khoa nể trọng tài năng của bà, nhưng chẳng ai dám thân cận. Bà từng bị mấy vị giáo sư liên thủ chê bai một bài luận văn của sinh viên do mình hướng dẫn. Bà không nhịn, mà kiện thẳng lên trường và cả bộ giáo dục, yêu cầu xem xét lại phán quyết ấy.
Sinh viên trong khoa ai ai cũng bàn tán về chuyện ấy, người thì khen bà dũng cảm, người thì bảo bà liều lĩnh. Nhưng chẳng ai dám nói thẳng mặt bà, vì ai cũng sợ phải nhận những lời phê bình sắc như dao. Đàm Duy thì ngược lại, anh thấy mình may mắn hơn các anh chị khác. Bởi vì cho dù bà có khó tính đến đâu, thì anh vẫn luôn nhận được một chữ tốt nho nhỏ trên bài của mình. Và đó là động lực để anh tiếp tục cố gắng mỗi ngày.
Người ta còn truyền tai nhau rằng làm luận văn dưới sự hướng dẫn của bà thì dễ bị hội đồng chém chết. Vì thế, chẳng mấy sinh viên dám chủ động đăng ký nhận bà làm người hướng dẫn. Riêng Đàm Duy, anh chẳng hề sợ hãi, bởi anh tin vào năng lực của bản thân. Anh thầm nhủ rằng chỉ cần anh làm tốt, thì chẳng có gì phải sợ cả. Và chính niềm tin ấy đã đưa anh đến căn nhà này, vào đúng buổi tối hôm nay.
Cuối cùng, bà thắng, bài luận được cứu, và cậu sinh viên kia sau đó nổi lên như một hiện tượng. Cả trường xôn xao vì chuyện ấy, kẻ khen kẻ chê, nhưng chẳng ai dám nói thẳng mặt bà. Bà vẫn đi lại giữa giảng đường với dáng vẻ tự tin, chẳng buồn giải thích điều gì với ai. Đàm Duy nhớ rằng hồi ấy, trong lòng anh tràn đầy sự ngưỡng mộ dành cho người đàn bà kiên cường ấy. Anh không ngờ rằng chính sự ngưỡng mộ ấy lại là khởi đầu của mọi chuyện sau này.
Cô giáo Lam còn là một học giả từng đi tu nghiệp ở nước ngoài về, mang theo cả kho kiến thức. Bài viết của bà được trích dẫn rộng rãi trong giới học thuật quốc tế, ai ai cũng phải công nhận. Nhưng trong trường, bà lại bị lãnh đạo và không ít sinh viên không ưa, bởi cái tính thẳng thắn. Bà hơn Đàm Duy hơn mười tuổi, điều mà hồi ấy anh chẳng hề bận tâm suy nghĩ. Với anh, tuổi tác chỉ là một con số, còn tình cảm mới là thứ quan trọng nhất.
Trước khi quen anh, bà từng có một cuộc hôn nhân mà cả khu phố ai cũng biết. Chồng bà bị bệnh nặng, bà chăm sóc ông nhiều năm cho đến khi bản thân kiệt sức. Đến khi ông mất, bà không rơi một giọt nước mắt nào, khiến dư luận nổi sóng. Nhưng đó là chuyện của trước kia, còn bây giờ, bà đã trẻ trung và xinh đẹp lạ thường. Đàm Duy chưa từng kể lại những chuyện ấy cho bất kỳ ai, bởi anh biết kể ra chỉ càng thêm rắc rối.
Đàm Duy nghe những chuyện ấy từ bạn bè, từ các anh chị trong khoa, và từ chính miệng bà. Bà kể bằng một giọng bình thản, như thể người đàn ông trong câu chuyện chẳng phải là chồng mình. Anh muốn hỏi thêm, nhưng rồi anh lại thôi, vì anh biết rằng đó là một vết thương. Thay vào đó, anh chỉ im lặng lắng nghe, rồi ghi nhớ tất cả vào lòng. Bởi vì anh hiểu rằng có những bí mật chỉ nên giữ lại cho riêng mình.
Sau tất cả những biến cố ấy, cô giáo Lam trở nên lạnh lùng hơn với mọi người xung quanh. Bà đóng kín lòng mình, chẳng còn tin vào ai, và cũng chẳng muốn ai đến gần. Đàm Duy hiểu rằng chính những đau khổ đã biến bà thành con người như vậy. Anh tự hỏi rằng không biết liệu anh có đủ sức để sưởi ấm trái tim đã nguội lạnh ấy hay không. Nhưng rồi anh lại lắc đầu, bởi anh biết rằng mình chẳng có tư cách gì để làm điều ấy.
Hai ngày trôi qua trong sự chờ đợi mòn mỏi của Đàm Duy. Anh chẳng làm được gì ra hồn, đầu óc lúc nào cũng nghĩ về cô giáo Lam. Anh tự hỏi rằng không biết bà có liên lạc lại với anh hay không, hay là mọi thứ đã kết thúc. Anh đợi mãi, đợi mãi, nhưng điện thoại vẫn im lìm như đã hỏng từ lâu. Đúng lúc anh bắt đầu nản chí thì chuông điện thoại bỗng reo lên, làm anh giật mình.
Đàm Duy vội vàng bắt máy, lòng tràn đầy hy vọng, nhưng đầu dây bên kia lại là giọng của bà rất bình thản. Bà hỏi rằng cậu tìm tôi có việc gì, giọng điệu khách sáo như đang nói chuyện với một sinh viên xa lạ. Đàm Duy lắp bắp nói rằng anh chỉ muốn hỏi thăm bà, xem bà có cần anh giúp gì không. Bà lại hỏi lần thứ hai, vẫn cái giọng ấy, rằng cậu tìm tôi có việc gì. Đàm Duy ấp úng, chẳng nghĩ ra lý do nào chính đáng, nên chỉ nói đại rằng anh muốn hỏi về bản thảo luận văn.
Bà hỏi lần thứ ba, lần này chậm rãi hơn, rằng cậu tìm tôi có việc gì phải không. Đàm Duy nuốt nước bọt, rồi đánh bạo hỏi rằng chẳng lẽ chuyện của hai người chỉ thế thôi ư. Đầu dây bên kia im lặng một lát, rồi bà đáp bằng một giọng giả ngộ, bảo rằng ồ, cậu muốn lần nữa hả. Tim Đàm Duy đập như trống, mặt anh nóng bừng dù chẳng có ai nhìn thấy. Bà nói tiếp rằng vậy thì tối nay đến đây đi, bà sẽ đợi.
Tối hôm ấy, Đàm Duy lại một lần nữa bước trên con hẻm quen thuộc, tay ôm theo chiếc cặp rỗng. Trong bụng anh sôi sục một cảm xúc phức tạp, vừa giận vừa mong chờ, vừa tự hào vừa xấu hổ. Anh tự ví mình như một con cừu non đang giận dữ, bởi vì bà chỉ gọi anh đến vì ham muốn. Nhưng rồi nghĩ kỹ, anh nhận ra rằng bản thân anh cũng đâu có tha thiết gì hơn, nên đành chấp nhận. Anh bước chậm lại trước cổng, hít một hơi thật sâu, rồi đưa tay lên gõ cửa.
Cô giáo Lam mở cửa, mỉm cười một cách bình thản, như thể chẳng có chuyện gì xảy ra trước kia. Bà bảo rằng anh vào đi, rồi quay người đi thẳng vào phòng khách, mặc kệ anh đứng ngây ngoài cửa. Đàm Duy bước theo, lòng cảm thấy một nỗi buồn khó tả dâng lên trong lồng ngực. Trên bàn đã bày sẵn hai tách trà, chứng tỏ bà đã chuẩn bị từ trước. Nhưng điều làm anh đau lòng là giọng nói của bà, nó lạnh lùng đến mức chẳng khác nào nói với một người xa lạ.
Ngồi xuống ghế, Đàm Duy nhìn bà thật lâu, rồi đánh bạo hỏi rằng bà có còn nhớ những chuyện trước kia hay không. Cô giáo Lam nhấp một ngụm trà, đáp rằng bà chẳng nhớ gì cả, chuyện nào ra chuyện đó. Bà nói rằng giữa hai người chẳng có gì ràng buộc, nên anh đừng bao giờ mong đợi điều gì xa xôi. Đàm Duy nghe mà thấy cổ họng nghẹn lại, mọi lời anh định nói đều bị chặn ở cửa miệng. Anh chỉ có thể ngồi đó, nhìn xuống sàn nhà, mà lòng thì đau đớn vô cùng.
Đàm Duy cố gắng nói rằng anh sẵn sàng chịu trách nhiệm, rằng anh sẽ cưới bà bằng mọi giá. Anh bảo rằng anh không quan tâm đến tuổi tác, cũng chẳng quan tâm đến lời ra tiếng vào của thiên hạ. Cô giáo Lam đặt chén trà xuống, nhìn anh bằng ánh mắt vừa thương hại vừa kiên quyết. Bà nói rằng nếu anh cưới bà chưa đầy nửa năm, thì chắc chắn anh sẽ hối hận. Bà bảo rằng cảnh anh đưa bà về ra mắt ba mẹ sẽ khiến ông bà cho rằng bà chính là thông gia của họ.
Đàm Duy muốn cãi lại, nhưng ánh mắt của bà đã ngăn anh lại kịp thời. Anh mở miệng ra rồi lại ngậm lại, không biết phải dùng lời lẽ nào để thuyết phục bà. Bà đã nhìn thấu mọi ý định của anh, nên chẳng buồn để cho anh cơ hội nào. Trong lòng anh, một nỗi bất lực khó tả đang dâng lên từng lúc một. Anh hiểu rằng lần này, anh đã hoàn toàn thua cuộc.
Thay vì nói tiếp, Đàm Duy chỉ ngồi yên, im lặng nhìn đôi tay đang đan vào nhau của mình. Không khí trong phòng khách trở nên nặng nề, đến mức cả hai đều cảm nhận được điều ấy. Cô giáo Lam không đả động gì thêm, bà chỉ ngồi đó, nhấp trà một cách thong thả. Sự bình thản của bà khiến tim anh nhói đau, như thể bà chẳng hề quan tâm đến cảm xúc của anh. Và trong khoảnh khắc ấy, anh biết rằng mọi lời thề hẹn của anh đã tan thành mây khói.
Anh hiểu rằng mọi lời biện minh của anh đều vô ích, bởi bà đã quyết định rồi. Với bà, mối quan hệ này chỉ là nhất thời, không hề có giá trị lâu dài. Đàm Duy ngồi đó, cảm giác như mình vừa bị vứt bỏ một cách nhẹ nhàng. Anh tự hỏi rằng không biết mình đã làm gì sai, tại sao lại bị đối xử như vậy. Nhưng rồi anh lại chẳng thể nào mở miệng hỏi, bởi anh sợ câu trả lời.
Đêm ấy, Đàm Duy nhận ra một sự thật phũ phàng rằng mình chẳng có ý nghĩa gì với bà. Bà chẳng đả động gì đến tương lai, chẳng đả động gì đến những lời thề hẹn trước kia. Với bà, anh chỉ là một sinh viên bình thường, một người đến rồi đi như bao người khác. Anh tự hứa rằng sẽ không bao giờ để bản thân mắc phải sai lầm ấy một lần nữa. Nhưng rồi, mỗi khi nghĩ đến việc sẽ dừng lại, thì lòng anh lại thấy nhói đau.
Đàm Duy nhớ giọng nói của bà, nhớ cách bà mỉm cười, nhớ cả những lời khen mà bà dành cho anh. Anh hiểu rằng mình đã rơi quá sâu, sâu đến mức chẳng thể nào tự mình thoát ra được. Anh tự nhủ rằng ít nhất thì anh cũng phải gánh vác trách nhiệm cho những gì đã xảy ra. Anh thề rằng bằng mọi cách, anh sẽ cưới cô giáo Lam, bất chấp phản ứng của ba mẹ và dư luận. Nhưng chính anh cũng biết rằng, lời thề ấy chỉ là một cách để anh tự an ủi mình.
Cô giáo Lam hoàn toàn phủ nhận mối quan hệ ấy mỗi khi anh đả động đến. Bà bảo rằng chuyện giữa hai người chỉ là nhất thời, chẳng có gì đáng để bận tâm. Bà nói rằng bà đã lớn tuổi, không còn trẻ để mà nghĩ đến chuyện kết hôn. Đàm Duy cố gắng nài nỉ, nhưng mỗi lần như vậy, bà lại gạt đi một cách dứt khoát. Rồi hai người lại lâm vào cảnh im lặng, và trong sự im lặng ấy, mọi hy vọng của anh dần tàn.
Đàm Duy ngồi nghe mà cảm thấy từng chữ như những nhát dao cứa vào tim mình. Anh muốn hét lên, muốn hỏi rằng vậy tất cả những gì đã xảy ra có ý nghĩa gì. Nhưng rồi anh lại im lặng, bởi anh hiểu rằng phản kháng chỉ làm tình hình thêm tồi tệ. Bà đã quyết rồi, và quyết định ấy sẽ không bao giờ thay đổi cho dù anh có nài nỉ. Anh chỉ có thể ngồi đó, chấp nhận một sự thật phũ phàng.
Mấy tuần trôi qua, cô giáo Lam chẳng bao giờ liên lạc lại với anh. Khi anh tìm đến, bà lại làm như giữa hai người chưa từng có gì xảy ra. Đàm Duy cảm thấy mình thật thảm hại, một người đàn ông bị đối xử như một món đồ chơi. Anh tự hỏi rằng không biết bản thân mình đã làm gì sai, tại sao lại bị bỏ rơi nhanh đến thế. Nhưng rồi anh lại tự an ủi mình, rằng có lẽ bà có lý do riêng mà anh không hề hay biết.
Bí mật về mối quan hệ nửa thầy trò ấy vẫn được Đàm Duy giữ kín như bưng. Anh hiểu rằng nếu để lộ ra, thì cả đời danh tiếng của bà sẽ bị hủy hoại. Anh cũng hiểu rằng bản thân anh sẽ trở thành trò cười cho cả trường. Vì thế, anh chọn cách im lặng, chấp nhận gánh nặng trong lòng. Anh tự nhủ rằng ít nhất thì anh cũng đang bảo vệ cho người mà anh từng yêu thương.
Đàm Duy cũng nhận ra rằng mối quan hệ ấy bắt đầu hoàn toàn từ phía cô giáo Lam. Chính bà là người chủ động, người đã mời anh đến nhà, người đã hôn anh trước. Còn bản thân anh thì chỉ là một cậu sinh viên ngốc nghếch, chẳng biết phải làm gì cho phải. Nghĩ đến đó, anh vừa thấy an ủi, vừa thấy đau đớn, bởi vì bà đã không hề yêu anh thật lòng. Nhưng dù sao, anh cũng chẳng thể nào trách bà, bởi chính anh cũng đã đồng ý.
Nếu bà có tình cảm thật, thì bà đã chẳng thờ ơ như vậy mỗi khi anh nhắc đến tương lai. Đàm Duy tự nhủ rằng mình nên buông tay, nên dừng lại trước khi mọi thứ trở nên quá muộn. Nhưng mỗi khi nghĩ đến việc sẽ không được gặp lại bà, thì tim anh lại nhói đau. Và thế là, anh lại tiếp tục lao sâu hơn vào mối quan hệ không lối thoát ấy.
Sự thờ ơ của cô giáo Lam khiến Đàm Duy bắt đầu thay đổi cách nhìn về cuộc đời. Anh hiểu rằng không phải ai cũng sẽ yêu thương ta như ta yêu họ. Anh hiểu rằng có những mối quan hệ chỉ là thoáng qua, đến rồi đi như cơn gió. Và anh cũng hiểu rằng, đôi khi, sự im lặng còn đáng sợ hơn bất kỳ lời từ chối nào. Những bài học ấy, anh học được từ chính nỗi đau của chính mình.
Trong những đêm mất ngủ, Đàm Duy thường nhớ lại thời gian ở bên cô giáo Lam. Anh nhớ cách bà cười, cách bà gật đầu khi nhìn anh hoàn thành một phần bài tập. Anh nhớ cả những lúc bà chê bai bài viết của anh, bằng một giọng điệu chẳng nể nang ai. Nhưng bây giờ, khi mọi thứ đã qua, anh lại thấy những kỷ niệm ấy thật quý giá. Anh tự hỏi rằng không biết đến bao giờ thì anh mới có thể quên được bà.
Đồng thời, Đàm Duy cũng nhận ra rằng mình đã thay đổi rất nhiều từ khi quen cô giáo Lam. Anh không còn là một cậu sinh viên ngây thơ như trước nữa. Anh đã biết thế nào là đau đớn, thế nào là thất vọng, và thế nào là bị bỏ rơi. Nhưng anh cũng biết thế nào là khao khát, thế nào là chờ đợi. Tất cả những cảm xúc ấy, đều được cô giáo Lam dạy cho anh qua chính nỗi đau.
Đêm ấy, sau khi cuộc đối thoại trên phòng khách kết thúc, cô giáo Lam đứng dậy trước. Bà không nói lời tạm biệt, cũng chẳng nhìn anh thêm một lần nào nữa. Bà chỉ quay người, rồi đi thẳng về phía cuối hành lang, nơi có cánh cửa phòng ngủ khép hờ. Đi được vài bước, bà quay lại, vẫy tay gọi anh bằng một cử chỉ rất bình thản. Và rồi bà cất tiếng, bảo rằng đến đây, đừng ngại, bà biết anh muốn, nó đã nói cho bà biết rồi.
Đàm Duy cảm nhận rõ ràng rằng ánh mắt ấy chẳng mang theo một chút tình cảm nào. Nó chỉ là một lời mời gọi đơn thuần, mang theo sự tự tin của một người luôn biết trước kết quả. Anh muốn quay lưng đi, muốn chứng minh rằng anh không phải là một người dễ dàng bị sai bảo. Nhưng rồi, chính sự yếu đuối trong lòng anh đã thuyết phục anh ở lại. Anh đứng dậy, rồi bắt đầu bước về phía cuối hành lang.
Đàm Duy ngồi yên trên ghế, bụng thì tức tối vì bị coi như anh chỉ đến để thỏa mãn. Anh tự hỏi rằng không biết trong mắt bà, anh có còn là một con người với đầy đủ cảm xúc hay không. Nhưng rồi, khi ánh mắt của bà hướng về phía anh, đôi chân anh lại tự đứng dậy. Anh bước đi một cách ngoan ngoãn, như một con cừu non giận dữ nhưng vẫn vâng lời. Trong đầu anh, hai tiếng nói đối nghịch đang giao chiến, một bên bảo rằng hãy đứng lại, một bên bảo rằng hãy bước tới.
Anh tự hỏi rằng không biết bản thân mình đã rơi xuống thấp đến mức nào. Từ một chàng sinh viên có tự trọng, anh đã trở thành một người chẳng thể nào nói không. Nhưng đồng thời, anh cũng hiểu rằng chính tình yêu đã khiến anh trở nên như vậy. Nếu anh không yêu bà, thì anh đã chẳng bao giờ để bản thân phải chịu sự đối xử này. Nghĩ đến đó, anh vừa thấy thương hại bản thân, lại vừa thấy giận chính mình.
Cánh cửa phòng ngủ từ từ mở ra, để lộ một khoảng sáng vàng nhạt bên trong. Đàm Duy đứng nơi khung cửa, tim đập nhanh đến mức anh ngỡ rằng nó có thể nhảy ra ngoài. Anh hiểu rằng một khi đã bước qua cánh cửa này, thì mọi sự phản kháng đều trở nên vô nghĩa. Nhưng rồi anh vẫn bước, bởi vì cơ thể anh không nghe theo lý trí nữa. Và trong lúc bước, một loạt câu hỏi chợt xuất hiện trong đầu anh, dày đặc đến mức anh muốn phát điên.
Câu hỏi đầu tiên là tại sao cô giáo Lam lại thờ ơ phủ nhận mối quan hệ giữa hai người. Bà đã chủ động mọi thứ, vậy mà khi mọi chuyện qua đi, bà lại coi như chưa từng có gì. Câu hỏi thứ hai là thực sự bà coi anh là gì, một người yêu hay chỉ là một công cụ. Đàm Duy chẳng thể nào tìm ra câu trả lời, bởi vì mỗi khi nghĩ đến, đầu anh lại đau nhói. Anh tự nhủ rằng có lẽ trên đời này, có những câu hỏi chẳng bao giờ có lời giải đáp.
Anh cũng tự hỏi rằng liệu có chăng một ngày nào đó, bà sẽ phải hối hận về cách đối xử với anh. Nhưng rồi anh lắc đầu, bởi anh biết rằng bà chẳng phải là người biết hối hận. Bà đã từng đi qua bao nhiêu sóng gió, nên mấy chuyện vụn vặt này chẳng hề làm bà nao núng. Còn bản thân anh thì khác, anh mới chỉ chập chững bước vào cuộc đời. Và vì thế, anh dễ dàng bị tổn thương hơn bà rất nhiều.
Và câu hỏi cuối cùng, cũng là câu hỏi ám ảnh anh nhất, lại liên quan đến người vợ ở nhà. Anh tự hỏi rằng khi anh ngày càng rơi sâu hơn vào mối quan hệ mập mờ này, thì anh sẽ sống sót thế nào. Anh tự hỏi rằng làm thế nào để anh có thể qua được những vòng tra khảo dai dẳng của vợ. Đàm Duy biết rằng sớm muộn gì vợ anh cũng sẽ phát hiện ra điều gì đó. Và khi ấy, anh không biết mình sẽ phải đối mặt với một cơn thịnh nộ như thế nào.
Đàm Duy hiểu rằng sớm muộn gì hai cuộc đời của anh cũng sẽ va vào nhau. Một bên là quá khứ mà anh chẳng thể nào dứt bỏ, một bên là tương lai mà anh đang xây dựng. Anh tự hỏi rằng không biết đến lúc đó, anh sẽ phải chọn bên nào. Nhưng ngay lúc ấy, anh chưa thể nào đưa ra câu trả lời, bởi vì anh còn đang yếu đuối. Anh chỉ còn biết bước tiếp, để mặc cho số phận dẫn dắt anh đi.
Bên trong căn phòng, cô giáo Lam đã ngồi sẵn trên mép giường, ánh mắt nhìn anh không chớp. Đàm Duy đứng đó, trong lòng chất chứa đầy những mâu thuẫn không thể nào gỡ ra được. Anh biết rằng mình nên quay lưng đi, nên kết thúc tất cả mọi thứ ngay lúc này. Nhưng rồi, đôi chân anh vẫn bước tiếp, và cánh cửa phòng ngủ từ từ khép lại phía sau anh. Phía trước là một đêm khác, và phía sau là một bí mật ngày càng lớn dần.
