Chương 4: Đêm nộp luận văn
Sau khoảng lặng dài của đêm trước, Tiểu Băng lại lên tiếng, giọng nhẹ nhưng từng chữ rơi xuống như đá. Cô hỏi rằng anh có thật sự không nhớ, hay là anh nhớ nhưng chỉ muốn giả vờ không biết mà thôi. Đàm Duy nằm im, mắt mở to nhìn lên trần nhà, lòng bàn tay rịn mồ hôi vì căng thẳng. Anh biết rằng bất kỳ câu trả lời nào anh đưa ra lúc này cũng sẽ bị mổ xẻ ra từng chữ. Và quả thật, cô vợ tinh anh của anh đang chờ đợi, kiên nhẫn hơn bất kỳ thẩm phán nào.
Tiểu Băng chống khuỷu tay lên gối, nhìn chồng với ánh mắt dò xét không hề che giấu. Cô bảo rằng đêm qua anh nói dối nhiều lắm, cô đếm được ít nhất ba lần anh quanh co. Đàm Duy ngạc nhiên quay sang, hỏi rằng làm sao mà cô đếm được chính xác đến thế. Tiểu Băng cười nhạt, đáp rằng phụ nữ mà đã để tâm đến chuyện gì thì chẳng bao giờ bỏ sót. Đàm Duy cảm thấy gáy mình nóng bừng, anh hiểu rằng hôm nay anh sẽ không dễ dàng gì cho qua.
Cô hỏi dồn rằng bao nhiêu tuổi, làm nghề gì, và hai người quen nhau bằng cách nào. Đàm Duy đáp rằng anh chỉ nhớ đại khái, rằng mọi chuyện đã qua rất lâu rồi không đáng bận tâm. Tiểu Băng lắc đầu, nói rằng càng tránh né thì càng chứng tỏ trong lòng anh còn lưu giữ người ta. Anh muốn cãi lại nhưng rồi lại thôi, bởi anh biết mỗi lời anh nói chỉ làm tình hình tồi tệ hơn. Trong bóng tối, anh tự hỏi rằng không biết khi nào thì màn tra hỏi này mới chấm dứt.
Cô gái ấy ngồi đó, im lặng một lát, rồi đột nhiên hỏi xem anh còn nhớ giọng nói của người ta hay không. Đàm Duy thành thật đáp rằng giọng nói thì anh vẫn còn nhớ, bởi trí nhớ của anh không xấu đến thế. Tiểu Băng gật gù, nói rằng vậy thì ít ra anh cũng phải nhớ cho rõ ràng từng chi tiết một. Cô bảo rằng người ta thường nói, quên được thì là phúc, mà không quên được thì là nghiệp. Đàm Duy nghe mà thấy lạnh sống lưng, anh không rõ cô đang nói về chính cô hay nói về anh.
Đêm ấy, Đàm Duy cảm thấy mình như bị dồn vào đường cùng, chẳng còn chỗ nào để lùi lại. Anh ước gì có thể bịa ra một câu chuyện hoàn hảo, để vợ anh tin rồi thôi tra khảo. Nhưng mỗi khi mở miệng, anh lại nói ra những câu làm tình hình tồi tệ hơn. Anh tự trách bản thân quá thiếu kinh nghiệm trong nghệ thuật nói dối. Và chính sự thiếu kinh nghiệm ấy đã đẩy anh ngày càng xa khỏi bờ vực.
Rồi cô hỏi tiếp rằng hồi đó hai người chia tay bằng cách nào, có phải do anh bỏ người ta hay không. Đàm Duy lắc đầu, đáp rằng hoàn toàn không, mọi thứ diễn ra rất êm thấm, chẳng có cãi vã hay to tiếng. Tiểu Băng hừ một tiếng, bảo rằng chia tay êm thấm như thế thì càng đáng ngờ, vì ít ra cũng phải có lý do. Đàm Duy đáp rằng khi ấy hoàn cảnh hai người khác nhau quá xa, nên đường ai nấy đi là điều tất yếu. Cô im lặng một lúc, rồi nói rằng cô không tin, nhưng cô sẽ để dành câu hỏi đó cho lần sau.
Tiểu Băng đổi tư thế ngồi, khoanh tay trước ngực, hỏi rằng người phụ nữ ấy có đứng đắn hay không. Đàm Duy đáp rằng cô ấy là người đứng đắn, nghiêm túc trong công việc, không phải kiểu người buông thả. Cô hừ một tiếng, bảo rằng nếu đứng đắn thì đã chẳng để xảy ra loại chuyện ấy. Đàm Duy im bặt, nhận ra rằng lời khen vừa rồi của anh đã tự đẩy anh vào chỗ chết.
Anh ngẩng lên, cầu xin rằng thôi mình đừng nói về chuyện ấy nữa, hãy ngủ cho rồi. Tiểu Băng lắc đầu, bảo rằng cô chưa hỏi xong, và anh cũng chưa được phép đóng lại phiên tòa. Cô nói rằng suốt bao lâu nay cô sống cạnh một người đàn ông có quá khứ mà cô không hề biết. Đàm Duy thở dài, nói rằng quá khứ là thứ ai cũng có, chẳng có gì đáng để tra khảo như vậy. Tiểu Băng cười khẩy, đáp rằng điều đó chỉ đúng với người không có lòng tự trọng mà thôi.
Đàm Duy im lặng rất lâu, anh không biết phải phản bác thế nào cho phải lẽ. Trong đầu anh, mọi lời biện minh đều đã được xếp sẵn, nhưng chẳng lời nào đủ sức thuyết phục. Anh hiểu rằng vợ mình đang đứng trên một vị thế đạo đức rất cao, khiến mọi lời anh nói đều trở nên trắng trợn. Vì thế, anh chọn cách im lặng, hy vọng rằng sự im lặng sẽ xoa dịu cơn giận của cô. Nhưng anh đã nhầm, vì im lặng trong mắt cô chính là một sự thừa nhận.
Tiểu Băng bỗng đổi giọng, nhẹ nhàng hơn, như thể cô vừa dịu lại sau cơn nóng giận vừa rồi. Cô bảo rằng thật ra cô không trách anh, cô chỉ sợ rằng mình không đủ quan trọng trong lòng anh. Đàm Duy vội vàng nắm lấy tay cô, nói rằng cô là tất cả những gì anh có trên đời này. Cô mỉm cười, nhưng nụ cười ấy vẫn mang theo một nỗi buồn không thể nào giấu được. Và thế là cuộc tra hỏi tạm dừng, chỉ để bắt đầu lại bằng một cách khác êm ái hơn.
Tiểu Băng với tay bật công tắc đèn đầu giường, ánh đèn vàng bỗng chốc bao trùm căn phòng. Đàm Duy chớp mắt mấy cái, cảm giác như mình vừa bị gọi lên bảng trước toàn lớp. Cô nhìn thẳng vào mắt anh, hỏi rằng rốt cuộc thì trong lòng anh, cô và người phụ nữ kia ai quan trọng hơn. Đàm Duy vội vàng đáp rằng tất nhiên là cô, điều đó chẳng cần phải suy nghĩ lấy một giây. Nhưng chính câu trả lời nhanh như chớp ấy lại khiến cô nhíu mày, vì cô cho rằng nó đã được chuẩn bị sẵn.
Cô nói rằng đàn ông các anh ai cũng thế, miệng thì nói một đằng, tay thì làm một nẻo. Đàm Duy bất lực, anh ngồi dậy, tựa lưng vào đầu giường, rồi nhìn vợ bằng ánh mắt mệt mỏi. Anh nói rằng anh chẳng có gì để giấu, chỉ là anh không muốn khơi lại những chuyện đã qua. Tiểu Băng đáp rằng vậy thì từ nay về sau, anh đừng bao giờ giấu cô bất cứ chuyện gì nữa. Đàm Duy gật đầu, nhưng trong thâm tâm anh biết rằng lời hứa ấy khó mà giữ nổi.
Đêm ấy, Đàm Duy kể cho cô nghe về thời còn đi học, khi anh mới chập chững bước vào giảng đường. Anh nói rằng hồi đó anh chỉ lo học hành, chẳng để tâm đến chuyện yêu đương trai gái gì cả. Tiểu Băng nghe một lúc rồi cắt ngang, bảo rằng cô không cần nghe chuyện học hành, cô muốn nghe chuyện khác. Đàm Duy ngập ngừng, hỏi rằng cô muốn nghe chuyện gì, rồi anh biết ngay mình vừa phạm phải sai lầm. Cô đáp rằng cô muốn nghe về người phụ nữ đầu tiên ấy, muốn nghe từng chi tiết một.
Tiểu Băng hỏi rằng khi ấy anh bao nhiêu tuổi, còn người phụ nữ kia bao nhiêu tuổi. Đàm Duy đáp rằng hồi đó anh mới ngoài hai mươi, còn cô ấy thì lớn hơn anh vài tuổi. Cô gật gù, nói rằng chênh lệch tuổi tác như thế thì đúng là kiểu dụ dỗ con trai mới lớn. Đàm Duy lắc đầu, nói rằng không phải như cô nghĩ, mọi thứ diễn ra rất tự nhiên chẳng có gì to tát. Tiểu Băng đáp rằng trên đời này chẳng có gì là tự nhiên cả, mọi thứ đều là do con người tạo ra.
Cô hỏi tiếp rằng người phụ nữ ấy có biết anh đã có người yêu hay không. Đàm Duy thành thật đáp rằng lúc đó anh và Tiểu Băng vẫn còn đang tìm hiểu nhau, chưa chính thức gì cả. Cô gật gù, bảo rằng như vậy cũng không lấy gì làm thanh minh được, bởi anh vẫn là người có lỗi. Đàm Duy nghẹn lời, vì anh phát hiện ra rằng bất kể anh trả lời thế nào thì anh vẫn luôn là người sai. Anh bèn im lặng, hy vọng rằng sự im lặng sẽ giúp anh thoát khỏi vòng tra hỏi.
Nhưng sự im lặng ấy chỉ kéo dài được vài giây, bởi Tiểu Băng không phải là người dễ dàng bỏ cuộc. Cô hỏi tiếp rằng vậy hồi đó anh có bao giờ giới thiệu người phụ nữ ấy cho bạn bè hay gia đình hay không. Đàm Duy đáp rằng không, hồi đó anh còn đang đi học, chưa hề nghĩ đến chuyện nghiêm túc như vậy. Cô gật gù, nói rằng như vậy cũng hợp lý, ít ra thì anh cũng biết giấu giếm từ hồi còn trẻ. Đàm Duy thấy tai mình nóng bừng, anh không rõ đó là lời khen hay là lời chê.
Cô hỏi rằng vậy hai người chia tay là do ai, là anh bỏ người ta hay người ta bỏ anh. Đàm Duy đáp rằng là do hoàn cảnh, chẳng ai bỏ ai, chỉ là không thể tiếp tục mà thôi. Tiểu Băng lắc đầu, bảo rằng trên đời này chẳng có cái gọi là hoàn cảnh cả, chỉ có sự lựa chọn. Đàm Duy muốn cãi, nhưng rồi anh lại thôi, vì anh biết rằng mỗi lời anh nói chỉ khiến cô thêm nghi ngờ. Anh đành ngồi đó, chấp nhận làm một bị cáo ngoan ngoãn cho đến khi nào cô thấy thỏa mãn.
Nhưng Tiểu Băng không buông, cô hỏi rằng rốt cuộc thì anh có đợi chờ gì ở người phụ nữ kia hay không. Đàm Duy đáp rằng anh có đợi, hồi đó hai người chia tay trong im lặng, anh từng mong sẽ có ngày gặp lại. Tiểu Băng lạnh lùng đáp rằng nếu anh có đợi, thì sao anh lại còn làm ra loại chuyện ấy với bà ta. Đàm Duy sững người, nhận ra rằng câu trả lời của mình vừa rơi vào cái bẫy mà anh không hề hay biết. Anh lắp bắp giải thích rằng đó là chuyện của rất lâu về trước, khi anh chưa hiểu gì cả.
Tiểu Băng cười nhạt, bảo rằng anh đừng có mà nói rằng hồi ấy anh chưa hiểu tình yêu. Cô nói rằng nếu bây giờ anh bảo là chưa hiểu, thì vài năm nữa anh sẽ lại nói thế với người vợ sau. Câu ấy rơi xuống giữa căn phòng như một nhát dao, cắt ngang mọi lời giải thích còn đang ra khỏi miệng anh. Đàm Duy câm nín, tim như bị ai đó nắm chặt rồi siết mạnh. Anh hiểu rằng vợ mình không chỉ đang tra hỏi quá khứ, mà cô còn đang thử thách cả tương lai.
Tiểu Băng nằm đó, mắt mở to, nhìn chằm chằm vào mặt trần như thể đang đọc một bản cáo trạng. Cô nói rằng từ ngày lấy nhau đến giờ, cô chưa từng giấu anh một điều gì, kể cả những chuyện khó nói nhất. Đàm Duy im lặng, vì anh biết rằng lời cô nói là sự thật, chính anh mới là người luôn có bí mật. Anh tự hỏi rằng không biết đến bao giờ thì anh mới dám mở lòng như cô. Và càng nghĩ, anh càng thấy mình thật nhỏ bé dưới ánh mắt sáng quắc của vợ.
Đàm Duy bèn kể lể rằng hồi ấy anh còn trẻ, non nớt, nên chẳng biết phải cư xử thế nào cho phải phép. Tiểu Băng đáp rằng ai cũng từng trẻ cả, nhưng trẻ không phải là cái cớ để biện minh cho mọi sai lầm. Cô nói rằng cô cũng từng có lúc mắc sai lầm, nhưng cô chưa bao giờ phủ nhận nó. Câu nói ấy đánh trúng vào tim Đàm Duy, khiến anh không thể nào phản bác được một chữ. Anh chỉ có thể nằm đó, nghe vợ kể tiếp, và chờ đợi những câu hỏi tiếp theo.
Tiểu Băng nằm xuống, quay mặt đi, giọng đều đều nói rằng thôi thì quên đi, cô cũng chẳng muốn nghe nữa. Đàm Duy thở phào, định nằm xuống thì cô lại nói tiếp, rằng nhưng cô sẽ ghi nhớ tất cả những gì anh vừa kể. Anh vội vàng nắm lấy tay cô, nói rằng chúng mình quên chuyện đó đi, đều tại anh không tốt. Tiểu Băng rút tay về, nhìn anh bằng ánh mắt vừa thương vừa trách, rồi hứa rằng cô sẽ quên. Cô bảo rằng cô đảm bảo sẽ không nhắc đến người phụ nữ ấy nữa, ít nhất là từ ngày mai.
Đàm Duy tin vào lời hứa ấy, ít ra thì cô cũng đang cố gắng kiềm chế bản thân mình. Nhưng chính anh cũng hiểu rõ tính vợ, cô đã mở miệng thì khó mà giữ mồm giữ miệng được. Quả đúng như anh nghĩ, chỉ chưa đầy một ngày sau, cô lại nhắc tên người phụ nữ ấy trong lúc ăn sáng. Đàm Duy im lặng nuốt cơm, làm như không nghe thấy, nhưng trong lòng anh đã thấy mệt mỏi lạ thường.
Có lúc bị dồn tới chân tường, Đàm Duy bất lực thốt ra một mong ước mà chính anh cũng thấy kỳ quặc. Anh nói rằng hay là chúng ta tráo đổi đi, để anh đi ra ngoài kiếm người khác, cho hòa nhau với nhau. Tiểu Băng mở to mắt, rồi bật cười thành tiếng, cười đến mức nước mắt giàn giụa. Cô đáp rằng điều đó chỉ là cho người khác vấy bẩn em mà thôi, nhưng lần đầu tiên của em cũng đã trao cho anh rồi. Đàm Duy cứng họng, vì anh biết rằng trong cuộc đời này, có những món quà chỉ trao được một lần duy nhất.
Sau câu nói ấy, không khí trong phòng thay đổi hẳn, trở nên nặng nề và ngột ngạt hơn trước. Đàm Duy ngồi đó, nghe vợ kể tiếp về người phụ nữ ấy với một giọng điệu rất bình thản. Cô nói rằng cô muốn biết rõ ràng, muốn hiểu hết mọi thứ, chứ không muốn sống cạnh một bí ẩn. Đàm Duy đáp rằng có những thứ biết rồi sẽ khổ lắm, chi bằng hãy để chúng chìm vào dĩ vãng. Tiểu Băng lắc đầu, bảo rằng cô không sợ khổ, cô chỉ sợ bị lừa dối mà không hề hay biết.
Đàm Duy đáp rằng anh hiểu nỗi lo ấy, và anh thề rằng từ nay anh sẽ không giấu giếm gì nữa. Nhưng chính trong lúc thề, anh biết rõ rằng mình vừa nói dối, vì bí mật lớn nhất vẫn còn nằm yên trong bụng. Anh tự hỏi rằng không biết sự im lặng ấy sẽ bảo vệ được anh bao lâu nữa. Bên cạnh, Tiểu Băng đã lim dim, nhưng đôi môi cô vẫn mấp máy như đang tính toán điều gì đó. Đàm Duy hiểu rằng vợ mình chưa bao giờ ngủ quên trên chiến thắng.
Rồi cô bỗng hỏi, giọng thật khẽ, rằng anh có còn giữ liên lạc với người phụ nữ ấy hay không. Đàm Duy lắc đầu, đáp rằng hoàn toàn không, kể từ ngày ấy anh chưa từng liên lạc lần nào. Cô gật gù, nói rằng cô tin anh ở chuyện này, nhưng chỉ tin ở mỗi chuyện này thôi. Đàm Duy thở hắt ra, cảm giác như vừa trút được một gánh nặng trên vai. Nhưng anh chưa kịp vui thì cô đã hỏi tiếp, lần này lại là về một chuyện khác.
Đêm ấy, trong lúc hai người nằm cạnh nhau, Đàm Duy bỗng nhớ lại cuộc sống của người phụ nữ ấy. Trong đầu anh, từng mảnh ký ức cũ chợt hiện lên, rõ ràng đến mức anh không thể nào xua đi được. Anh nhớ rằng đó là một người phụ nữ có tên gọi rất đặc biệt, một cái tên mà anh chưa từng kể cho vợ nghe. Đó là cô giáo Lam, giảng viên hướng dẫn luận văn thạc sĩ của anh, người mà cả khoa ai cũng phải nể trọng. Tên đầy đủ của bà là Lam Tâm Đế, nhưng trước đây bà từng có một cái tên khác hẳn.
Trước kia, bà được gọi là Lam Tâm Hiền, một cái tên hiền dịu hợp với một người phụ nữ nhỏ nhẹ. Nhưng rồi sau một biến cố lớn, bà đã tự đổi tên mình thành Lam Tâm Đế, một cái tên mạnh mẽ và đầy sức nặng. Cái tên ấy được ví như một đứa trẻ vừa bước ra từ trong bóng tối, quyết tâm không bao giờ quay đầu lại. Sinh viên trong khoa truyền tai nhau rằng đó là một người đàn bà vừa đáng ngưỡng mộ vừa đáng sợ. Và Đàm Duy thì biết rõ hơn ai hết, bởi chính anh đã từng ngồi học dưới sự hướng dẫn của bà.
Cô giáo Lam là một giảng viên nổi tiếng, người đã đi du học ở nước ngoài về, mang theo cả kho kiến thức. Bà nổi tiếng trong giới học thuật quốc tế, với hàng loạt bài viết được trích dẫn rộng rãi khắp nơi. Nhưng trong trường, bà lại là người mà sinh viên sợ nhất, bởi chẳng ai muốn làm luận văn dưới sự hướng dẫn của bà. Các sinh viên truyền tai nhau rằng làm luận văn với bà thì dễ bị hội đồng chém chết vào phút chót. Bà là kiểu người hoa nở trong tường, thơm ngát cả ngoài tường, nhưng ai bước vào cũng phải rụt rè.
Đàm Duy nhớ rằng hồi đó, cả khoa ai cũng bàn tán về sức mạnh của cô giáo Lam. Bà không ưa gì mấy vị lãnh đạo trong trường, và họ cũng chẳng ưa gì bà. Có lần, mấy vị giáo sư liên thủ lại để chê bai một bài luận văn của sinh viên mà bà hướng dẫn. Bà không nhịn, mà kiện thẳng lên trường và cả bộ giáo dục, yêu cầu xem xét lại phán quyết ấy. Cuối cùng, bà thắng, bài luận được cứu, và cậu sinh viên kia sau đó nổi lên như một hiện tượng.
Đàm Duy kể cho vợ nghe đoạn chuyện ấy bằng một giọng rất bình thản, như đang kể về người khác. Tiểu Băng lắng nghe, thỉnh thoảng lại ngắt lời để hỏi thêm vài chi tiết cho rõ ràng. Cô hỏi rằng rốt cuộc thì cô giáo Lam ấy có đẹp không, có lôi cuốn gì hay không. Đàm Duy đáp rằng bà là người có nhan sắc, nhất là sau những năm tháng sống cùng người chồng bệnh tật. Tiểu Băng gật gù, bảo rằng cô đoán ngay là phải thế, không thì chẳng có ai ham mê đến thế.
Tiểu Băng hỏi rằng vậy hồi đó có bao nhiêu sinh viên muốn được làm việc với bà ấy hay không. Đàm Duy đáp rằng nhiều lắm, nhưng đa phần đều sợ, nên chẳng ai dám chủ động đăng ký. Cô gật gù, nói rằng như vậy càng chứng tỏ bà ấy là người khó tính, chứ không phải dễ gần. Đàm Duy đáp rằng đúng thế, bà ấy đòi hỏi rất cao, cả trong học thuật lẫn trong đời sống. Tiểu Băng nhìn chồng bằng ánh mắt lạ lùng, rồi hỏi rằng hồi đó anh có sợ bà ấy không.
Chuyện của cô giáo Lam bắt đầu từ khi bà cưới một người đàn ông mà cả nhà ai cũng thương. Chồng chưa cưới của bà khi ấy đã bị chẩn đoán là mắc bệnh gan nặng, bác sĩ bảo rằng sống chẳng được bao lâu. Mọi người đều khuyên bà hãy cân nhắc lại, bởi lấy một người bệnh như thế là tự chuốc lấy khổ vào thân. Nhưng Lam Tâm Hiền vẫn kiên quyết cưới, bảo rằng bà không thể bỏ mặc người đàn ông của mình lúc lâm nguy. Và thế là, cuộc hôn nhân ấy bắt đầu bằng những chuỗi ngày chăm sóc và lo toan không ngơi tay.
Suốt nhiều năm ròng, bà chăm sóc chồng từ miếng ăn đến giấc ngủ, không một ngày được nghỉ ngơi. Đàm Duy kể rằng có những đêm bà phải thức trắng, chỉ để ngồi canh người chồng ngủ say. Tiểu Băng nghe đến đó thì im lặng, dường như cô đang hình dung ra hình ảnh ấy trong đầu. Rồi cô hỏi rằng vậy khi ông ấy mất, bà ấy có khóc không. Đàm Duy lắc đầu, đáp rằng không, một giọt nước mắt nào cũng không rơi.
Tiểu Băng mở to mắt, nói rằng một người vợ trung trinh như thế thì sao lại không khóc được. Đàm Duy đáp rằng chính câu nói ấy của bà đã gây ra một trận sóng gió lớn trong giới bạn bè. Bà bảo rằng cuối cùng thì ông ấy cũng đi rồi, ông ấy được giải thoát, mà bà cũng được giải thoát. Câu nói ấy nghe qua thì bình thản, nhưng trong mắt người đời, nó là một sự nhẫn tâm không thể tha thứ. Bạn bè bà truyền tai nhau, loan đi khắp nơi, rằng Lam Tâm Hiền là một quả phụ lòng dạ sắt đá.
Tin đồn lan nhanh như lửa, chẳng bao lâu thì cả trường, cả khu phố, ai ai cũng biết chuyện. Có người thậm chí còn xui ba mẹ chồng bà mời công an đến điều tra cái chết của con trai. Đàm Duy kể đến đây thì dừng lại, lắc đầu ngán ngẩm trước sự tàn nhẫn của con người. Tiểu Băng hỏi rằng vậy cuối cùng công an có đến không. Đàm Duy đáp rằng không, bởi ba mẹ chồng bà là người hiểu chuyện, họ đâu có tin vào những lời đồn đãi vẩn vơ.
Đàm Duy kể rằng khi ấy, bà sống rất khép kín, chẳng buồn đi thanh minh với bất kỳ ai. Ai hỏi gì bà cũng chỉ im lặng, coi như mình chẳng nghe thấy gì cả. Tiểu Băng bảo rằng như thế thì càng làm người ta tin vào tin đồn hơn. Đàm Duy đáp rằng đúng thế, sự im lặng của bà đã vô tình đổ thêm dầu vào ngọn lửa ấy. Và từ đó, hình ảnh người vợ trung trinh ngày nào đã biến mất vĩnh viễn trong mắt mọi người.
Có người còn nói rằng chính bà đã đẩy chồng mình đến chỗ chết, dù chẳng có bất kỳ bằng chứng nào. Những lời đồn ấy độc địa đến mức mà ngay cả bạn bè thân cũng phải rùng mình. Đàm Duy kể rằng hồi ấy anh mới nghe tin mà đã thấy sợ hãi không rõ lý do. Tiểu Băng hỏi rằng vậy anh có tin vào những lời đồn ấy hay không. Đàm Duy lắc đầu, đáp rằng anh không tin, bởi anh đã từng tiếp xúc với bà và biết bà là người như thế nào.
Đàm Duy kể rằng ông bà thông gia cũ là người rất thấu tình đạt lý, họ nhìn rõ hơn ai hết. Họ biết con dâu đã hy sinh như thế nào trong suốt nhiều năm tháng chăm sóc con trai bệnh tật. Vì thế, họ bỏ qua tất cả, không mời công an, không tra xét, chỉ lặng lặng để tang con. Tiểu Băng gật gù, nói rằng ít ra thì trong câu chuyện này vẫn còn có người biết nhìn nhận thấu đáo.
Sau khi chồng chết, Lam Tâm Đế sống một cuộc đời khác hẳn so với trước. Bà trẻ trung trở lại, ăn mặc sành điệu hơn, và nhan sắc cũng theo đó mà rạng rỡ hơn xưa. Bà sang nước ngoài tu nghiệp thêm hai năm, học tập và nghiên cứu trong một môi trường hoàn toàn mới. Khi trở về, bà chính thức bỏ tên cũ Lam Tâm Hiền, lấy tên mới là Lam Tâm Đế. Cái tên ấy mang theo một ẩn ý, rằng bà đã chết đi một lần, và nay sống lại bằng một thân phận khác.
Đàm Duy kể rằng khi bà trở về, cả khoa ai cũng ngạc nhiên trước sự thay đổi lớn lao ấy. Bà trẻ ra hẳn, ăn mặc bắt mắt hơn, và nụ cười cũng xuất hiện nhiều hơn trên môi. Nhưng nếu nhìn kỹ, thì người ta vẫn có thể nhận ra một nỗi buồn sâu kín trong đáy mắt. Tiểu Băng bảo rằng có lẽ bà ấy vẫn còn thương chồng, chỉ là không biểu lộ ra ngoài mà thôi. Đàm Duy gật đầu, nói rằng có lẽ đúng thế, bởi con người ta chẳng dễ gì quên được người mình từng thương.
Tiểu Băng hỏi rằng vậy sau khi đổi tên, bà ấy có còn liên lạc với ai ở nơi cũ hay không. Đàm Duy đáp rằng hoàn toàn không, bà như muốn cắt đứt toàn bộ quá khứ để bắt đầu lại từ đầu. Cô gật gù, nói rằng như vậy cũng đáng sợ, vì một người dám bỏ tên cũ thì chắc chắn đã chịu tổn thương nặng. Đàm Duy đáp rằng bà là người từng trải qua nhiều mất mát, nên cách nhìn cuộc đời cũng khác người thường. Tiểu Băng im lặng một lúc, rồi nói rằng cô bắt đầu hiểu vì sao anh lại nhớ bà ấy đến thế.
Đàm Duy kể rằng từ khi trở về, việc giảng dạy và nghiên cứu của bà càng tiến bộ vượt bậc. Bà viết nhiều bài hơn, hướng dẫn nhiều sinh viên giỏi hơn, và uy tín của bà trong giới học thuật càng ngày càng lớn. Nhưng đi kèm với uy tín ấy là sự lạnh lùng, một khoảng cách mà chẳng ai có thể xóa nhòa. Sinh viên kính nể bà, nhưng không ai dám thân cận, bởi ai cũng sợ phải chịu những lời phê bình khắc nghiệt. Riêng Đàm Duy, anh là người duy nhất trong số đó có dịp ngồi nghe bà nói chuyện riêng tư.
Ngồi nghe câu chuyện, Tiểu Băng bỗng thấy sởn da gà, một cơn ớn lạnh chạy dọc sống lưng. Cô hỏi rằng vậy rốt cuộc thì cô giáo Lam ấy và anh đã xảy ra chuyện gì, và từ khi nào. Đàm Duy đáp rằng mọi thứ bắt đầu từ khi anh được khoa phân lại cho bà làm người hướng dẫn. Cô giáo cũ của anh, người đàn ông lớn tuổi, thì đột nhiên trúng gió nằm liệt nửa người. Khoa buộc phải phân lại sinh viên, và thế là anh rơi vào tay Lam Tâm Đế.
Tiểu Băng gật gù, nói rằng thì ra là có hoàn cảnh đặc biệt nên hai người mới gặp gỡ nhau. Đàm Duy đáp rằng đúng thế, nếu không có biến cố ấy thì có lẽ anh chẳng bao giờ biết đến bà. Cô hỏi rằng vậy lúc đó anh cảm thấy thế nào khi phải học dưới sự hướng dẫn của một người như bà. Đàm Duy đáp rằng hồi đầu anh chỉ khâm phục tài năng của bà, chứ chưa hề nghĩ ngợi gì xa xôi. Nhưng rồi theo thời gian, sự khâm phục ấy dần biến thành một thứ cảm xúc khác mà chính anh cũng không nhận ra.
Đàm Duy cảm thấy gáy mình nóng bừng, mồ hôi lạnh túa ra mỗi khi nhắc đến chuyện ấy. Anh thấy buồn nôn, chính bởi cái cảm giác phải nói về quan hệ xác thịt với người khác trước mặt vợ. Tiểu Băng để ý thấy điều ấy, nhưng cô chẳng hề thương hại, cô muốn anh phải chịu đựng cảm giác này. Cô nói rằng nếu anh thấy khó chịu, thì đó chính là cái giá mà anh phải trả cho sự che giấu. Đàm Duy câm nín, bởi anh biết rằng cô nói không sai một chữ.
Bất giác, Đàm Duy nhận ra rằng chính vợ anh là người đang giúp anh nhớ lại từng chi tiết một. Nhờ công lao của Tiểu Băng, những mảnh ký ức tưởng chừng đã mờ nhạt bỗng trở nên sắc nét hơn bao giờ hết. Anh nhớ ra giọng nói của bà, mùi hương trên áo bà, cả cách bà đặt bút xuống bàn khi chấm bài. Anh tự hỏi rằng không biết mình nên cảm ơn vợ hay nên trách cô, vì cô đang tra tấn anh bằng chính ký ức của anh.
Đêm ấy, sau khi cuộc tra hỏi tạm lắng, Đàm Duy nằm đó và tự thề với lòng một điều. Anh thầm nhủ rằng nếu sau này anh có con trai, thì anh sẽ dạy nó một bài học cốt lõi. Cậu con trai ấy tuyệt đối không được ngủ với người phụ nữ nào khác ngoài vợ của mình. Còn nếu lỡ đã phạm phải sai lầm, thì tuyệt đối không được nói cho vợ biết, bởi nói ra chỉ thêm tội. Đàm Duy tự cười thầm, vì anh đang dạy con theo một cách rất mâu thuẫn.
Với con gái, Đàm Duy lại có một bộ quy tắc hoàn toàn khác, và anh ghi nhớ nó rất kỹ. Nếu một ngày nào đó con gái anh phát hiện bạn trai có quá khứ tương tự như thế, thì cô bé phải chọn. Một là chia tay ngay lập tức, không do dự, không nuối tiếc, không lắng nghe bất kỳ lời biện minh nào. Hai là vĩnh viễn không bao giờ được nhắc tới người phụ nữ thuở trước của anh ta. Bởi vì theo kinh nghiệm của chính anh, nhắc đến chỉ càng làm vết thương thêm nhức nhối.
Đàm Duy nằm đó, lòng nặng trĩu, và anh hiểu rằng cuộc đời mình đã bước sang một ngả rẽ khác. Anh tự nhủ rằng từ nay về sau, dù cho có cần thiết hay không, anh cũng sẽ chọn cách lừa dối. Lời nói dối đầu tiên đã thốt ra, và nó mang theo sức nặng của một thói quen chẳng dễ gì gột rửa. Anh nhắm mắt, cố tìm giấc ngủ, nhưng trong đầu anh, hình bóng của cô giáo Lam vẫn không chịu nhạt đi.
Càng nghĩ, Đàm Duy càng thấy rõ rằng mình đã bị dồn vào một góc khuất không lối thoát. Vợ anh thì đòi hỏi sự trung thực tuyệt đối, còn quá khứ của anh thì chẳng thể nào sửa đổi được. Anh tự hỏi rằng không biết đến bao giờ thì hai điều mâu thuẫn ấy mới thôi giằng xé anh. Bên cạnh, Tiểu Băng đã ngủ từ lúc nào, tiếng thở đều đều của cô vang lên trong bóng tối. Đàm Duy vẫn thức, bởi giấc ngủ đã bị đánh cắp khỏi anh từ lâu.
Trong đêm khuya tĩnh mịch, trí nhớ của Đàm Duy trôi dạt về cái đêm định mệnh ấy. Đó là đêm anh mang bản luận văn đã đóng dấu đến nhà cô giáo Lam, gõ cửa trong lòng đầy hồi hộp. Anh nhớ rằng bà mở cửa, mặc một chiếc áo ở nhà giản dị, mái tóc còn hơi ướt. Trong mắt bà khi ấy có một điều gì đó khác lạ, một ánh sáng mà Đàm Duy chưa từng nhìn thấy ở bà trước đây. Và chính ánh sáng ấy đã khiến mọi kế hoạch trong đầu anh tan biến hết.
Đêm ấy, bà dịu dàng hơn mọi khi rất nhiều, không còn là cô giáo nghiêm khắc vẫn ngày ngày ngồi phê bài. Bà hỏi han anh về gia đình, về kế hoạch tương lai, rồi chợt im lặng nhìn anh thật lâu. Đàm Duy bối rối, không biết phải nói gì, nên chỉ biết cúi mặt xuống nhìn sàn nhà. Rồi bà mỉm cười, một nụ cười nhẹ nhưng đủ sức làm mọi lý trí của anh tan chảy. Anh tự hỏi rằng không biết tại sao đêm ấy bà lại khác thường đến thế.
Đàm Duy vẫn không thể nào lý giải được vì sao bà lại chủ động như vậy, bởi trước đó mọi thứ đều rất bình thường. Và càng nghĩ, anh càng thấy tò mò hơn, tò mò muốn biết tất cả những gì xảy ra trong đêm ấy. Nhưng những câu trả lời ấy vẫn còn ở phía trước, chờ đợi anh ở những chương tiếp theo của cuộc đời. Còn lúc này, anh chỉ có thể nằm trong bóng tối mà nhớ, mà tiếc nuối, mà lo sợ. Bởi vì anh biết rằng, phía sau anh là một người vợ đang chờ đợi câu trả lời của mình.
Bên ngoài, tiếng gió đêm khua nhẹ vào tán cây, tạo nên những âm thanh rè rè rất khẽ. Trong đầu anh, những câu hỏi bỏ ngỏ cứ quay vòng lại, không bao giờ tìm được lối ra. Tại sao đêm ấy bà lại khác đến thế, và tại sao sau tất cả, bà lại không liên lạc lại với anh. Anh nhắm mắt, biết rằng câu trả lời vẫn còn xa lắm, và đêm nay, anh sẽ lại mất ngủ.
Trong bóng tối, Đàm Duy tự nhủ rằng sớm muộn gì anh cũng phải kể hết sự thật cho vợ nghe. Nhưng nghĩ thì dễ, làm thì khó, bởi anh không biết phải bắt đầu từ đâu. Anh sợ rằng khi sự thật được phơi bày, thì mọi thứ sẽ không thể nào cứu vãn được nữa. Vì thế, anh chọn cách im lặng, chấp nhận sống chung với nỗi lo âu. Và anh hiểu rằng, mỗi đêm trôi qua, chiếc mặt nạ của anh lại càng khó gỡ ra hơn.
Sáng hôm sau, Đàm Duy thức dậy với đôi mắt thâm quầng và một tinh thần mệt mỏi. Tiểu Băng đã đi làm từ lúc nào, chỉ để lại trên bàn một bát cháo còn ấm và một mẩu giấy. Trên mẩu giấy viết vài chữ, bảo rằng hôm nay cô sẽ về muộn, bảo anh đừng chờ cơm. Đàm Duy đọc xong, gấp mẩu giấy lại rồi đặt xuống bàn, lòng nặng trĩu một nỗi buồn khó tả. Anh tự hỏi rằng không biết cuộc sống hôn nhân của anh sẽ còn trôi đi về đâu nữa.
Chiều muộn, Đàm Duy tan ca, anh đi bộ về nhà dưới ánh hoàng hôn đỏ rực. Trên đường, anh nhìn thấy những cặp vợ chồng khác nắm tay nhau đi dạo, cười nói vui vẻ. Anh tự hỏi rằng không biết liệu anh và Tiểu Băng có bao giờ trở lại như vậy được nữa. Hay là từ đây về sau, giữa hai người sẽ mãi mãi tồn tại một bóng ma quá khứ. Anh lắc đầu, gạt những suy nghĩ tiêu cực sang một bên, rồi bước nhanh về nhà.
Về đến nhà, Đàm Duy mở cửa, bật đèn, và ngồi xuống ghế sô pha trong bóng tối. Anh ngồi đó rất lâu, không nghĩ ngợi gì, chỉ đơn giản là muốn được yên lặng một lúc. Rồi từ trong bóng tối, trí nhớ của anh lại trôi dạt về cô giáo Lam, về cái đêm ấy. Anh tự hỏi rằng không biết nếu ngày ấy anh không gõ cửa nhà bà, thì giờ này mọi chuyện sẽ ra sao. Có lẽ anh sẽ không phải chịu đựng những cuộc tra hỏi dai dẳng của vợ, và có lẽ anh sẽ hạnh phúc hơn.
Nhưng dòng suy nghĩ ấy nhanh chóng bị cắt ngang khi tiếng chuông cửa vang lên. Đàm Duy giật mình, đứng dậy, rồi ra mở cửa. Trước mắt anh là Tiểu Băng, cô đứng đó, tay cầm theo một túi đồ, mệt mỏi nhưng vẫn cố mỉm cười. Đàm Duy nhận túi đồ từ tay cô, rồi lặng lẽ đi vào bếp chuẩn bị bữa tối. Trong lúc ăn, hai người nói vài câu chuyện vặt, nhưng cả hai đều tránh né chủ đề đã ám ảnh họ suốt đêm qua.
Đêm ấy, khi hai người lên giường, không ai nhắc lại chuyện cũ. Nhưng sự im lặng ấy không hề mang lại bình yên, nó chỉ đang chất chứa những điều chưa từng được nói ra. Đàm Duy nằm đó, mắt mở to, tim đập đều đều, trong lòng chất chứa đầy những mâu thuẫn. Anh biết rằng màn tra hỏi chưa hề kết thúc, nó chỉ đang tạm nghỉ để lấy sức cho lần tiếp theo. Và trong bóng tối, anh cảm nhận rõ ràng ánh mắt của vợ đang hướng về phía mình, chờ đợi.
Trong lúc lim dim, Đàm Duy bất chợt nhớ ra một điều mà anh chưa từng kể cho vợ nghe. Đó là lý do tại sao anh lại rơi vào tay cô giáo Lam, và cuộc gặp gỡ đầu tiên giữa hai người. Mọi thứ bắt đầu từ một sự cố tưởng chừng như rất nhỏ, nhưng lại thay đổi cả cuộc đời anh. Đàm Duy tự hỏi rằng không biết nếu anh kể hết cho vợ nghe, thì cô sẽ phản ứng thế nào. Nhưng rồi anh lại thôi, bởi anh biết rằng có những sự thật cần được chôn giấu.
Anh tự hỏi rằng không biết khi nào thì mình mới dám kể cho vợ nghe về đêm nộp luận văn ấy. Mọi chi tiết vẫn còn in rõ trong đầu anh, từ cánh cửa mở ra cho đến nụ cười của bà. Nhưng anh biết rằng mỗi khi nhắc đến, anh sẽ lại phải đối mặt với những câu hỏi sắc bén. Và lần này, anh chưa chắc rằng mình đã có đủ sức để chịu đựng. Vì thế, anh đành gác lại, để rồi ngày mai lại tiếp tục nói dối.
Bóng tối bao trùm căn phòng, nhưng trong lòng Đàm Duy, ngọn lửa lo âu vẫn âm ỉ cháy. Anh hiểu rằng những câu trả lời anh đưa ra đều đã bị lịch sử chứng minh là sai. Mọi sự tránh né, mọi lời nói dối, đều chỉ đang đẩy anh ngày càng xa khỏi người vợ. Nhưng anh vẫn chọn cách im lặng, bởi anh sợ rằng sự thật sẽ còn đáng sợ hơn cả những nghi ngờ. Và thế là, trong căn phòng nhỏ ấy, hai người nằm cạnh nhau, nhưng khoảng cách giữa họ thì ngày càng xa hơn.
Bên cạnh, Tiểu Băng trở mình, tay vô tình chạm vào tay anh, rồi nắm nhẹ. Đàm Duy giật mình, nhưng anh không rụt tay lại, anh vẫn để yên cho cô nắm. Trong khoảnh khắc ấy, anh cảm nhận rõ ràng rằng dù có bao nhiêu bí mật, thì cô vẫn muốn ở bên anh. Nhưng anh cũng hiểu rằng, một khi bí mật ấy được phơi bày, thì bàn tay ấy có thể sẽ buông ra. Và đó là điều mà anh sợ nhất trong cuộc đời này.
Đàm Duy thầm ước rằng giá mà anh có thể quay ngược thời gian, để không bao giờ phạm phải sai lầm. Nhưng thời gian thì không bao giờ quay lại, và những gì đã xảy ra thì không thể nào thay đổi. Anh nhắm mắt, thở dài, rồi chấp nhận rằng mình sẽ phải tiếp tục sống với gánh nặng này. Phía trước, những câu hỏi về cô giáo Lam vẫn còn đang chờ đợi được giải đáp. Và Đàm Duy biết rằng, sớm hay muộn, anh cũng sẽ phải đối mặt với tất cả.
Sau khoảng lặng dài của đêm trước, Tiểu Băng lại lên tiếng, giọng nhẹ nhưng từng chữ rơi xuống như đá. Cô hỏi rằng anh có thật sự không nhớ, hay là anh nhớ nhưng chỉ muốn giả vờ không biết mà thôi. Đàm Duy nằm im, mắt mở to nhìn lên trần nhà, lòng bàn tay rịn mồ hôi vì căng thẳng. Anh biết rằng bất kỳ câu trả lời nào anh đưa ra lúc này cũng sẽ bị mổ xẻ ra từng chữ. Và quả thật, cô vợ tinh anh của anh đang chờ đợi, kiên nhẫn hơn bất kỳ thẩm phán nào.
Tiểu Băng chống khuỷu tay lên gối, nhìn chồng với ánh mắt dò xét không hề che giấu. Cô bảo rằng đêm qua anh nói dối nhiều lắm, cô đếm được ít nhất ba lần anh quanh co. Đàm Duy ngạc nhiên quay sang, hỏi rằng làm sao mà cô đếm được chính xác đến thế. Tiểu Băng cười nhạt, đáp rằng phụ nữ mà đã để tâm đến chuyện gì thì chẳng bao giờ bỏ sót. Đàm Duy cảm thấy gáy mình nóng bừng, anh hiểu rằng hôm nay anh sẽ không dễ dàng gì cho qua.
Cô hỏi dồn rằng bao nhiêu tuổi, làm nghề gì, và hai người quen nhau bằng cách nào. Đàm Duy đáp rằng anh chỉ nhớ đại khái, rằng mọi chuyện đã qua rất lâu rồi không đáng bận tâm. Tiểu Băng lắc đầu, nói rằng càng tránh né thì càng chứng tỏ trong lòng anh còn lưu giữ người ta. Anh muốn cãi lại nhưng rồi lại thôi, bởi anh biết mỗi lời anh nói chỉ làm tình hình tồi tệ hơn. Trong bóng tối, anh tự hỏi rằng không biết khi nào thì màn tra hỏi này mới chấm dứt.
Cô gái ấy ngồi đó, im lặng một lát, rồi đột nhiên hỏi xem anh còn nhớ giọng nói của người ta hay không. Đàm Duy thành thật đáp rằng giọng nói thì anh vẫn còn nhớ, bởi trí nhớ của anh không xấu đến thế. Tiểu Băng gật gù, nói rằng vậy thì ít ra anh cũng phải nhớ cho rõ ràng từng chi tiết một. Cô bảo rằng người ta thường nói, quên được thì là phúc, mà không quên được thì là nghiệp. Đàm Duy nghe mà thấy lạnh sống lưng, anh không rõ cô đang nói về chính cô hay nói về anh.
Đêm ấy, Đàm Duy cảm thấy mình như bị dồn vào đường cùng, chẳng còn chỗ nào để lùi lại. Anh ước gì có thể bịa ra một câu chuyện hoàn hảo, để vợ anh tin rồi thôi tra khảo. Nhưng mỗi khi mở miệng, anh lại nói ra những câu làm tình hình tồi tệ hơn. Anh tự trách bản thân quá thiếu kinh nghiệm trong nghệ thuật nói dối. Và chính sự thiếu kinh nghiệm ấy đã đẩy anh ngày càng xa khỏi bờ vực.
Rồi cô hỏi tiếp rằng hồi đó hai người chia tay bằng cách nào, có phải do anh bỏ người ta hay không. Đàm Duy lắc đầu, đáp rằng hoàn toàn không, mọi thứ diễn ra rất êm thấm, chẳng có cãi vã hay to tiếng. Tiểu Băng hừ một tiếng, bảo rằng chia tay êm thấm như thế thì càng đáng ngờ, vì ít ra cũng phải có lý do. Đàm Duy đáp rằng khi ấy hoàn cảnh hai người khác nhau quá xa, nên đường ai nấy đi là điều tất yếu. Cô im lặng một lúc, rồi nói rằng cô không tin, nhưng cô sẽ để dành câu hỏi đó cho lần sau.
Tiểu Băng đổi tư thế ngồi, khoanh tay trước ngực, hỏi rằng người phụ nữ ấy có đứng đắn hay không. Đàm Duy đáp rằng cô ấy là người đứng đắn, nghiêm túc trong công việc, không phải kiểu người buông thả. Cô hừ một tiếng, bảo rằng nếu đứng đắn thì đã chẳng để xảy ra loại chuyện ấy. Đàm Duy im bặt, nhận ra rằng lời khen vừa rồi của anh đã tự đẩy anh vào chỗ chết.
Anh ngẩng lên, cầu xin rằng thôi mình đừng nói về chuyện ấy nữa, hãy ngủ cho rồi. Tiểu Băng lắc đầu, bảo rằng cô chưa hỏi xong, và anh cũng chưa được phép đóng lại phiên tòa. Cô nói rằng suốt bao lâu nay cô sống cạnh một người đàn ông có quá khứ mà cô không hề biết. Đàm Duy thở dài, nói rằng quá khứ là thứ ai cũng có, chẳng có gì đáng để tra khảo như vậy. Tiểu Băng cười khẩy, đáp rằng điều đó chỉ đúng với người không có lòng tự trọng mà thôi.
Đàm Duy im lặng rất lâu, anh không biết phải phản bác thế nào cho phải lẽ. Trong đầu anh, mọi lời biện minh đều đã được xếp sẵn, nhưng chẳng lời nào đủ sức thuyết phục. Anh hiểu rằng vợ mình đang đứng trên một vị thế đạo đức rất cao, khiến mọi lời anh nói đều trở nên trắng trợn. Vì thế, anh chọn cách im lặng, hy vọng rằng sự im lặng sẽ xoa dịu cơn giận của cô. Nhưng anh đã nhầm, vì im lặng trong mắt cô chính là một sự thừa nhận.
Tiểu Băng bỗng đổi giọng, nhẹ nhàng hơn, như thể cô vừa dịu lại sau cơn nóng giận vừa rồi. Cô bảo rằng thật ra cô không trách anh, cô chỉ sợ rằng mình không đủ quan trọng trong lòng anh. Đàm Duy vội vàng nắm lấy tay cô, nói rằng cô là tất cả những gì anh có trên đời này. Cô mỉm cười, nhưng nụ cười ấy vẫn mang theo một nỗi buồn không thể nào giấu được. Và thế là cuộc tra hỏi tạm dừng, chỉ để bắt đầu lại bằng một cách khác êm ái hơn.
Tiểu Băng với tay bật công tắc đèn đầu giường, ánh đèn vàng bỗng chốc bao trùm căn phòng. Đàm Duy chớp mắt mấy cái, cảm giác như mình vừa bị gọi lên bảng trước toàn lớp. Cô nhìn thẳng vào mắt anh, hỏi rằng rốt cuộc thì trong lòng anh, cô và người phụ nữ kia ai quan trọng hơn. Đàm Duy vội vàng đáp rằng tất nhiên là cô, điều đó chẳng cần phải suy nghĩ lấy một giây. Nhưng chính câu trả lời nhanh như chớp ấy lại khiến cô nhíu mày, vì cô cho rằng nó đã được chuẩn bị sẵn.
Cô nói rằng đàn ông các anh ai cũng thế, miệng thì nói một đằng, tay thì làm một nẻo. Đàm Duy bất lực, anh ngồi dậy, tựa lưng vào đầu giường, rồi nhìn vợ bằng ánh mắt mệt mỏi. Anh nói rằng anh chẳng có gì để giấu, chỉ là anh không muốn khơi lại những chuyện đã qua. Tiểu Băng đáp rằng vậy thì từ nay về sau, anh đừng bao giờ giấu cô bất cứ chuyện gì nữa. Đàm Duy gật đầu, nhưng trong thâm tâm anh biết rằng lời hứa ấy khó mà giữ nổi.
Đêm ấy, Đàm Duy kể cho cô nghe về thời còn đi học, khi anh mới chập chững bước vào giảng đường. Anh nói rằng hồi đó anh chỉ lo học hành, chẳng để tâm đến chuyện yêu đương trai gái gì cả. Tiểu Băng nghe một lúc rồi cắt ngang, bảo rằng cô không cần nghe chuyện học hành, cô muốn nghe chuyện khác. Đàm Duy ngập ngừng, hỏi rằng cô muốn nghe chuyện gì, rồi anh biết ngay mình vừa phạm phải sai lầm. Cô đáp rằng cô muốn nghe về người phụ nữ đầu tiên ấy, muốn nghe từng chi tiết một.
Tiểu Băng hỏi rằng khi ấy anh bao nhiêu tuổi, còn người phụ nữ kia bao nhiêu tuổi. Đàm Duy đáp rằng hồi đó anh mới ngoài hai mươi, còn cô ấy thì lớn hơn anh vài tuổi. Cô gật gù, nói rằng chênh lệch tuổi tác như thế thì đúng là kiểu dụ dỗ con trai mới lớn. Đàm Duy lắc đầu, nói rằng không phải như cô nghĩ, mọi thứ diễn ra rất tự nhiên chẳng có gì to tát. Tiểu Băng đáp rằng trên đời này chẳng có gì là tự nhiên cả, mọi thứ đều là do con người tạo ra.
Cô hỏi tiếp rằng người phụ nữ ấy có biết anh đã có người yêu hay không. Đàm Duy thành thật đáp rằng lúc đó anh và Tiểu Băng vẫn còn đang tìm hiểu nhau, chưa chính thức gì cả. Cô gật gù, bảo rằng như vậy cũng không lấy gì làm thanh minh được, bởi anh vẫn là người có lỗi. Đàm Duy nghẹn lời, vì anh phát hiện ra rằng bất kể anh trả lời thế nào thì anh vẫn luôn là người sai. Anh bèn im lặng, hy vọng rằng sự im lặng sẽ giúp anh thoát khỏi vòng tra hỏi.
Nhưng sự im lặng ấy chỉ kéo dài được vài giây, bởi Tiểu Băng không phải là người dễ dàng bỏ cuộc. Cô hỏi tiếp rằng vậy hồi đó anh có bao giờ giới thiệu người phụ nữ ấy cho bạn bè hay gia đình hay không. Đàm Duy đáp rằng không, hồi đó anh còn đang đi học, chưa hề nghĩ đến chuyện nghiêm túc như vậy. Cô gật gù, nói rằng như vậy cũng hợp lý, ít ra thì anh cũng biết giấu giếm từ hồi còn trẻ. Đàm Duy thấy tai mình nóng bừng, anh không rõ đó là lời khen hay là lời chê.
Cô hỏi rằng vậy hai người chia tay là do ai, là anh bỏ người ta hay người ta bỏ anh. Đàm Duy đáp rằng là do hoàn cảnh, chẳng ai bỏ ai, chỉ là không thể tiếp tục mà thôi. Tiểu Băng lắc đầu, bảo rằng trên đời này chẳng có cái gọi là hoàn cảnh cả, chỉ có sự lựa chọn. Đàm Duy muốn cãi, nhưng rồi anh lại thôi, vì anh biết rằng mỗi lời anh nói chỉ khiến cô thêm nghi ngờ. Anh đành ngồi đó, chấp nhận làm một bị cáo ngoan ngoãn cho đến khi nào cô thấy thỏa mãn.
Nhưng Tiểu Băng không buông, cô hỏi rằng rốt cuộc thì anh có đợi chờ gì ở người phụ nữ kia hay không. Đàm Duy đáp rằng anh có đợi, hồi đó hai người chia tay trong im lặng, anh từng mong sẽ có ngày gặp lại. Tiểu Băng lạnh lùng đáp rằng nếu anh có đợi, thì sao anh lại còn làm ra loại chuyện ấy với bà ta. Đàm Duy sững người, nhận ra rằng câu trả lời của mình vừa rơi vào cái bẫy mà anh không hề hay biết. Anh lắp bắp giải thích rằng đó là chuyện của rất lâu về trước, khi anh chưa hiểu gì cả.
Tiểu Băng cười nhạt, bảo rằng anh đừng có mà nói rằng hồi ấy anh chưa hiểu tình yêu. Cô nói rằng nếu bây giờ anh bảo là chưa hiểu, thì vài năm nữa anh sẽ lại nói thế với người vợ sau. Câu ấy rơi xuống giữa căn phòng như một nhát dao, cắt ngang mọi lời giải thích còn đang ra khỏi miệng anh. Đàm Duy câm nín, tim như bị ai đó nắm chặt rồi siết mạnh. Anh hiểu rằng vợ mình không chỉ đang tra hỏi quá khứ, mà cô còn đang thử thách cả tương lai.
Tiểu Băng nằm đó, mắt mở to, nhìn chằm chằm vào mặt trần như thể đang đọc một bản cáo trạng. Cô nói rằng từ ngày lấy nhau đến giờ, cô chưa từng giấu anh một điều gì, kể cả những chuyện khó nói nhất. Đàm Duy im lặng, vì anh biết rằng lời cô nói là sự thật, chính anh mới là người luôn có bí mật. Anh tự hỏi rằng không biết đến bao giờ thì anh mới dám mở lòng như cô. Và càng nghĩ, anh càng thấy mình thật nhỏ bé dưới ánh mắt sáng quắc của vợ.
Đàm Duy bèn kể lể rằng hồi ấy anh còn trẻ, non nớt, nên chẳng biết phải cư xử thế nào cho phải phép. Tiểu Băng đáp rằng ai cũng từng trẻ cả, nhưng trẻ không phải là cái cớ để biện minh cho mọi sai lầm. Cô nói rằng cô cũng từng có lúc mắc sai lầm, nhưng cô chưa bao giờ phủ nhận nó. Câu nói ấy đánh trúng vào tim Đàm Duy, khiến anh không thể nào phản bác được một chữ. Anh chỉ có thể nằm đó, nghe vợ kể tiếp, và chờ đợi những câu hỏi tiếp theo.
Tiểu Băng nằm xuống, quay mặt đi, giọng đều đều nói rằng thôi thì quên đi, cô cũng chẳng muốn nghe nữa. Đàm Duy thở phào, định nằm xuống thì cô lại nói tiếp, rằng nhưng cô sẽ ghi nhớ tất cả những gì anh vừa kể. Anh vội vàng nắm lấy tay cô, nói rằng chúng mình quên chuyện đó đi, đều tại anh không tốt. Tiểu Băng rút tay về, nhìn anh bằng ánh mắt vừa thương vừa trách, rồi hứa rằng cô sẽ quên. Cô bảo rằng cô đảm bảo sẽ không nhắc đến người phụ nữ ấy nữa, ít nhất là từ ngày mai.
Đàm Duy tin vào lời hứa ấy, ít ra thì cô cũng đang cố gắng kiềm chế bản thân mình. Nhưng chính anh cũng hiểu rõ tính vợ, cô đã mở miệng thì khó mà giữ mồm giữ miệng được. Quả đúng như anh nghĩ, chỉ chưa đầy một ngày sau, cô lại nhắc tên người phụ nữ ấy trong lúc ăn sáng. Đàm Duy im lặng nuốt cơm, làm như không nghe thấy, nhưng trong lòng anh đã thấy mệt mỏi lạ thường.
Có lúc bị dồn tới chân tường, Đàm Duy bất lực thốt ra một mong ước mà chính anh cũng thấy kỳ quặc. Anh nói rằng hay là chúng ta tráo đổi đi, để anh đi ra ngoài kiếm người khác, cho hòa nhau với nhau. Tiểu Băng mở to mắt, rồi bật cười thành tiếng, cười đến mức nước mắt giàn giụa. Cô đáp rằng điều đó chỉ là cho người khác vấy bẩn em mà thôi, nhưng lần đầu tiên của em cũng đã trao cho anh rồi. Đàm Duy cứng họng, vì anh biết rằng trong cuộc đời này, có những món quà chỉ trao được một lần duy nhất.
Sau câu nói ấy, không khí trong phòng thay đổi hẳn, trở nên nặng nề và ngột ngạt hơn trước. Đàm Duy ngồi đó, nghe vợ kể tiếp về người phụ nữ ấy với một giọng điệu rất bình thản. Cô nói rằng cô muốn biết rõ ràng, muốn hiểu hết mọi thứ, chứ không muốn sống cạnh một bí ẩn. Đàm Duy đáp rằng có những thứ biết rồi sẽ khổ lắm, chi bằng hãy để chúng chìm vào dĩ vãng. Tiểu Băng lắc đầu, bảo rằng cô không sợ khổ, cô chỉ sợ bị lừa dối mà không hề hay biết.
Đàm Duy đáp rằng anh hiểu nỗi lo ấy, và anh thề rằng từ nay anh sẽ không giấu giếm gì nữa. Nhưng chính trong lúc thề, anh biết rõ rằng mình vừa nói dối, vì bí mật lớn nhất vẫn còn nằm yên trong bụng. Anh tự hỏi rằng không biết sự im lặng ấy sẽ bảo vệ được anh bao lâu nữa. Bên cạnh, Tiểu Băng đã lim dim, nhưng đôi môi cô vẫn mấp máy như đang tính toán điều gì đó. Đàm Duy hiểu rằng vợ mình chưa bao giờ ngủ quên trên chiến thắng.
Rồi cô bỗng hỏi, giọng thật khẽ, rằng anh có còn giữ liên lạc với người phụ nữ ấy hay không. Đàm Duy lắc đầu, đáp rằng hoàn toàn không, kể từ ngày ấy anh chưa từng liên lạc lần nào. Cô gật gù, nói rằng cô tin anh ở chuyện này, nhưng chỉ tin ở mỗi chuyện này thôi. Đàm Duy thở hắt ra, cảm giác như vừa trút được một gánh nặng trên vai. Nhưng anh chưa kịp vui thì cô đã hỏi tiếp, lần này lại là về một chuyện khác.
Đêm ấy, trong lúc hai người nằm cạnh nhau, Đàm Duy bỗng nhớ lại cuộc sống của người phụ nữ ấy. Trong đầu anh, từng mảnh ký ức cũ chợt hiện lên, rõ ràng đến mức anh không thể nào xua đi được. Anh nhớ rằng đó là một người phụ nữ có tên gọi rất đặc biệt, một cái tên mà anh chưa từng kể cho vợ nghe. Đó là cô giáo Lam, giảng viên hướng dẫn luận văn thạc sĩ của anh, người mà cả khoa ai cũng phải nể trọng. Tên đầy đủ của bà là Lam Tâm Đế, nhưng trước đây bà từng có một cái tên khác hẳn.
Trước kia, bà được gọi là Lam Tâm Hiền, một cái tên hiền dịu hợp với một người phụ nữ nhỏ nhẹ. Nhưng rồi sau một biến cố lớn, bà đã tự đổi tên mình thành Lam Tâm Đế, một cái tên mạnh mẽ và đầy sức nặng. Cái tên ấy được ví như một đứa trẻ vừa bước ra từ trong bóng tối, quyết tâm không bao giờ quay đầu lại. Sinh viên trong khoa truyền tai nhau rằng đó là một người đàn bà vừa đáng ngưỡng mộ vừa đáng sợ. Và Đàm Duy thì biết rõ hơn ai hết, bởi chính anh đã từng ngồi học dưới sự hướng dẫn của bà.
Cô giáo Lam là một giảng viên nổi tiếng, người đã đi du học ở nước ngoài về, mang theo cả kho kiến thức. Bà nổi tiếng trong giới học thuật quốc tế, với hàng loạt bài viết được trích dẫn rộng rãi khắp nơi. Nhưng trong trường, bà lại là người mà sinh viên sợ nhất, bởi chẳng ai muốn làm luận văn dưới sự hướng dẫn của bà. Các sinh viên truyền tai nhau rằng làm luận văn với bà thì dễ bị hội đồng chém chết vào phút chót. Bà là kiểu người hoa nở trong tường, thơm ngát cả ngoài tường, nhưng ai bước vào cũng phải rụt rè.
Đàm Duy nhớ rằng hồi đó, cả khoa ai cũng bàn tán về sức mạnh của cô giáo Lam. Bà không ưa gì mấy vị lãnh đạo trong trường, và họ cũng chẳng ưa gì bà. Có lần, mấy vị giáo sư liên thủ lại để chê bai một bài luận văn của sinh viên mà bà hướng dẫn. Bà không nhịn, mà kiện thẳng lên trường và cả bộ giáo dục, yêu cầu xem xét lại phán quyết ấy. Cuối cùng, bà thắng, bài luận được cứu, và cậu sinh viên kia sau đó nổi lên như một hiện tượng.
Đàm Duy kể cho vợ nghe đoạn chuyện ấy bằng một giọng rất bình thản, như đang kể về người khác. Tiểu Băng lắng nghe, thỉnh thoảng lại ngắt lời để hỏi thêm vài chi tiết cho rõ ràng. Cô hỏi rằng rốt cuộc thì cô giáo Lam ấy có đẹp không, có lôi cuốn gì hay không. Đàm Duy đáp rằng bà là người có nhan sắc, nhất là sau những năm tháng sống cùng người chồng bệnh tật. Tiểu Băng gật gù, bảo rằng cô đoán ngay là phải thế, không thì chẳng có ai ham mê đến thế.
Tiểu Băng hỏi rằng vậy hồi đó có bao nhiêu sinh viên muốn được làm việc với bà ấy hay không. Đàm Duy đáp rằng nhiều lắm, nhưng đa phần đều sợ, nên chẳng ai dám chủ động đăng ký. Cô gật gù, nói rằng như vậy càng chứng tỏ bà ấy là người khó tính, chứ không phải dễ gần. Đàm Duy đáp rằng đúng thế, bà ấy đòi hỏi rất cao, cả trong học thuật lẫn trong đời sống. Tiểu Băng nhìn chồng bằng ánh mắt lạ lùng, rồi hỏi rằng hồi đó anh có sợ bà ấy không.
Chuyện của cô giáo Lam bắt đầu từ khi bà cưới một người đàn ông mà cả nhà ai cũng thương. Chồng chưa cưới của bà khi ấy đã bị chẩn đoán là mắc bệnh gan nặng, bác sĩ bảo rằng sống chẳng được bao lâu. Mọi người đều khuyên bà hãy cân nhắc lại, bởi lấy một người bệnh như thế là tự chuốc lấy khổ vào thân. Nhưng Lam Tâm Hiền vẫn kiên quyết cưới, bảo rằng bà không thể bỏ mặc người đàn ông của mình lúc lâm nguy. Và thế là, cuộc hôn nhân ấy bắt đầu bằng những chuỗi ngày chăm sóc và lo toan không ngơi tay.
Suốt nhiều năm ròng, bà chăm sóc chồng từ miếng ăn đến giấc ngủ, không một ngày được nghỉ ngơi. Đàm Duy kể rằng có những đêm bà phải thức trắng, chỉ để ngồi canh người chồng ngủ say. Tiểu Băng nghe đến đó thì im lặng, dường như cô đang hình dung ra hình ảnh ấy trong đầu. Rồi cô hỏi rằng vậy khi ông ấy mất, bà ấy có khóc không. Đàm Duy lắc đầu, đáp rằng không, một giọt nước mắt nào cũng không rơi.
Tiểu Băng mở to mắt, nói rằng một người vợ trung trinh như thế thì sao lại không khóc được. Đàm Duy đáp rằng chính câu nói ấy của bà đã gây ra một trận sóng gió lớn trong giới bạn bè. Bà bảo rằng cuối cùng thì ông ấy cũng đi rồi, ông ấy được giải thoát, mà bà cũng được giải thoát. Câu nói ấy nghe qua thì bình thản, nhưng trong mắt người đời, nó là một sự nhẫn tâm không thể tha thứ. Bạn bè bà truyền tai nhau, loan đi khắp nơi, rằng Lam Tâm Hiền là một quả phụ lòng dạ sắt đá.
Tin đồn lan nhanh như lửa, chẳng bao lâu thì cả trường, cả khu phố, ai ai cũng biết chuyện. Có người thậm chí còn xui ba mẹ chồng bà mời công an đến điều tra cái chết của con trai. Đàm Duy kể đến đây thì dừng lại, lắc đầu ngán ngẩm trước sự tàn nhẫn của con người. Tiểu Băng hỏi rằng vậy cuối cùng công an có đến không. Đàm Duy đáp rằng không, bởi ba mẹ chồng bà là người hiểu chuyện, họ đâu có tin vào những lời đồn đãi vẩn vơ.
Đàm Duy kể rằng khi ấy, bà sống rất khép kín, chẳng buồn đi thanh minh với bất kỳ ai. Ai hỏi gì bà cũng chỉ im lặng, coi như mình chẳng nghe thấy gì cả. Tiểu Băng bảo rằng như thế thì càng làm người ta tin vào tin đồn hơn. Đàm Duy đáp rằng đúng thế, sự im lặng của bà đã vô tình đổ thêm dầu vào ngọn lửa ấy. Và từ đó, hình ảnh người vợ trung trinh ngày nào đã biến mất vĩnh viễn trong mắt mọi người.
Có người còn nói rằng chính bà đã đẩy chồng mình đến chỗ chết, dù chẳng có bất kỳ bằng chứng nào. Những lời đồn ấy độc địa đến mức mà ngay cả bạn bè thân cũng phải rùng mình. Đàm Duy kể rằng hồi ấy anh mới nghe tin mà đã thấy sợ hãi không rõ lý do. Tiểu Băng hỏi rằng vậy anh có tin vào những lời đồn ấy hay không. Đàm Duy lắc đầu, đáp rằng anh không tin, bởi anh đã từng tiếp xúc với bà và biết bà là người như thế nào.
Đàm Duy kể rằng ông bà thông gia cũ là người rất thấu tình đạt lý, họ nhìn rõ hơn ai hết. Họ biết con dâu đã hy sinh như thế nào trong suốt nhiều năm tháng chăm sóc con trai bệnh tật. Vì thế, họ bỏ qua tất cả, không mời công an, không tra xét, chỉ lặng lặng để tang con. Tiểu Băng gật gù, nói rằng ít ra thì trong câu chuyện này vẫn còn có người biết nhìn nhận thấu đáo.
Sau khi chồng chết, Lam Tâm Đế sống một cuộc đời khác hẳn so với trước. Bà trẻ trung trở lại, ăn mặc sành điệu hơn, và nhan sắc cũng theo đó mà rạng rỡ hơn xưa. Bà sang nước ngoài tu nghiệp thêm hai năm, học tập và nghiên cứu trong một môi trường hoàn toàn mới. Khi trở về, bà chính thức bỏ tên cũ Lam Tâm Hiền, lấy tên mới là Lam Tâm Đế. Cái tên ấy mang theo một ẩn ý, rằng bà đã chết đi một lần, và nay sống lại bằng một thân phận khác.
Đàm Duy kể rằng khi bà trở về, cả khoa ai cũng ngạc nhiên trước sự thay đổi lớn lao ấy. Bà trẻ ra hẳn, ăn mặc bắt mắt hơn, và nụ cười cũng xuất hiện nhiều hơn trên môi. Nhưng nếu nhìn kỹ, thì người ta vẫn có thể nhận ra một nỗi buồn sâu kín trong đáy mắt. Tiểu Băng bảo rằng có lẽ bà ấy vẫn còn thương chồng, chỉ là không biểu lộ ra ngoài mà thôi. Đàm Duy gật đầu, nói rằng có lẽ đúng thế, bởi con người ta chẳng dễ gì quên được người mình từng thương.
Tiểu Băng hỏi rằng vậy sau khi đổi tên, bà ấy có còn liên lạc với ai ở nơi cũ hay không. Đàm Duy đáp rằng hoàn toàn không, bà như muốn cắt đứt toàn bộ quá khứ để bắt đầu lại từ đầu. Cô gật gù, nói rằng như vậy cũng đáng sợ, vì một người dám bỏ tên cũ thì chắc chắn đã chịu tổn thương nặng. Đàm Duy đáp rằng bà là người từng trải qua nhiều mất mát, nên cách nhìn cuộc đời cũng khác người thường. Tiểu Băng im lặng một lúc, rồi nói rằng cô bắt đầu hiểu vì sao anh lại nhớ bà ấy đến thế.
Đàm Duy kể rằng từ khi trở về, việc giảng dạy và nghiên cứu của bà càng tiến bộ vượt bậc. Bà viết nhiều bài hơn, hướng dẫn nhiều sinh viên giỏi hơn, và uy tín của bà trong giới học thuật càng ngày càng lớn. Nhưng đi kèm với uy tín ấy là sự lạnh lùng, một khoảng cách mà chẳng ai có thể xóa nhòa. Sinh viên kính nể bà, nhưng không ai dám thân cận, bởi ai cũng sợ phải chịu những lời phê bình khắc nghiệt. Riêng Đàm Duy, anh là người duy nhất trong số đó có dịp ngồi nghe bà nói chuyện riêng tư.
Ngồi nghe câu chuyện, Tiểu Băng bỗng thấy sởn da gà, một cơn ớn lạnh chạy dọc sống lưng. Cô hỏi rằng vậy rốt cuộc thì cô giáo Lam ấy và anh đã xảy ra chuyện gì, và từ khi nào. Đàm Duy đáp rằng mọi thứ bắt đầu từ khi anh được khoa phân lại cho bà làm người hướng dẫn. Cô giáo cũ của anh, người đàn ông lớn tuổi, thì đột nhiên trúng gió nằm liệt nửa người. Khoa buộc phải phân lại sinh viên, và thế là anh rơi vào tay Lam Tâm Đế.
Tiểu Băng gật gù, nói rằng thì ra là có hoàn cảnh đặc biệt nên hai người mới gặp gỡ nhau. Đàm Duy đáp rằng đúng thế, nếu không có biến cố ấy thì có lẽ anh chẳng bao giờ biết đến bà. Cô hỏi rằng vậy lúc đó anh cảm thấy thế nào khi phải học dưới sự hướng dẫn của một người như bà. Đàm Duy đáp rằng hồi đầu anh chỉ khâm phục tài năng của bà, chứ chưa hề nghĩ ngợi gì xa xôi. Nhưng rồi theo thời gian, sự khâm phục ấy dần biến thành một thứ cảm xúc khác mà chính anh cũng không nhận ra.
Đàm Duy cảm thấy gáy mình nóng bừng, mồ hôi lạnh túa ra mỗi khi nhắc đến chuyện ấy. Anh thấy buồn nôn, chính bởi cái cảm giác phải nói về quan hệ xác thịt với người khác trước mặt vợ. Tiểu Băng để ý thấy điều ấy, nhưng cô chẳng hề thương hại, cô muốn anh phải chịu đựng cảm giác này. Cô nói rằng nếu anh thấy khó chịu, thì đó chính là cái giá mà anh phải trả cho sự che giấu. Đàm Duy câm nín, bởi anh biết rằng cô nói không sai một chữ.
Bất giác, Đàm Duy nhận ra rằng chính vợ anh là người đang giúp anh nhớ lại từng chi tiết một. Nhờ công lao của Tiểu Băng, những mảnh ký ức tưởng chừng đã mờ nhạt bỗng trở nên sắc nét hơn bao giờ hết. Anh nhớ ra giọng nói của bà, mùi hương trên áo bà, cả cách bà đặt bút xuống bàn khi chấm bài. Anh tự hỏi rằng không biết mình nên cảm ơn vợ hay nên trách cô, vì cô đang tra tấn anh bằng chính ký ức của anh.
Đêm ấy, sau khi cuộc tra hỏi tạm lắng, Đàm Duy nằm đó và tự thề với lòng một điều. Anh thầm nhủ rằng nếu sau này anh có con trai, thì anh sẽ dạy nó một bài học cốt lõi. Cậu con trai ấy tuyệt đối không được ngủ với người phụ nữ nào khác ngoài vợ của mình. Còn nếu lỡ đã phạm phải sai lầm, thì tuyệt đối không được nói cho vợ biết, bởi nói ra chỉ thêm tội. Đàm Duy tự cười thầm, vì anh đang dạy con theo một cách rất mâu thuẫn.
Với con gái, Đàm Duy lại có một bộ quy tắc hoàn toàn khác, và anh ghi nhớ nó rất kỹ. Nếu một ngày nào đó con gái anh phát hiện bạn trai có quá khứ tương tự như thế, thì cô bé phải chọn. Một là chia tay ngay lập tức, không do dự, không nuối tiếc, không lắng nghe bất kỳ lời biện minh nào. Hai là vĩnh viễn không bao giờ được nhắc tới người phụ nữ thuở trước của anh ta. Bởi vì theo kinh nghiệm của chính anh, nhắc đến chỉ càng làm vết thương thêm nhức nhối.
Đàm Duy nằm đó, lòng nặng trĩu, và anh hiểu rằng cuộc đời mình đã bước sang một ngả rẽ khác. Anh tự nhủ rằng từ nay về sau, dù cho có cần thiết hay không, anh cũng sẽ chọn cách lừa dối. Lời nói dối đầu tiên đã thốt ra, và nó mang theo sức nặng của một thói quen chẳng dễ gì gột rửa. Anh nhắm mắt, cố tìm giấc ngủ, nhưng trong đầu anh, hình bóng của cô giáo Lam vẫn không chịu nhạt đi.
Càng nghĩ, Đàm Duy càng thấy rõ rằng mình đã bị dồn vào một góc khuất không lối thoát. Vợ anh thì đòi hỏi sự trung thực tuyệt đối, còn quá khứ của anh thì chẳng thể nào sửa đổi được. Anh tự hỏi rằng không biết đến bao giờ thì hai điều mâu thuẫn ấy mới thôi giằng xé anh. Bên cạnh, Tiểu Băng đã ngủ từ lúc nào, tiếng thở đều đều của cô vang lên trong bóng tối. Đàm Duy vẫn thức, bởi giấc ngủ đã bị đánh cắp khỏi anh từ lâu.
Trong đêm khuya tĩnh mịch, trí nhớ của Đàm Duy trôi dạt về cái đêm định mệnh ấy. Đó là đêm anh mang bản luận văn đã đóng dấu đến nhà cô giáo Lam, gõ cửa trong lòng đầy hồi hộp. Anh nhớ rằng bà mở cửa, mặc một chiếc áo ở nhà giản dị, mái tóc còn hơi ướt. Trong mắt bà khi ấy có một điều gì đó khác lạ, một ánh sáng mà Đàm Duy chưa từng nhìn thấy ở bà trước đây. Và chính ánh sáng ấy đã khiến mọi kế hoạch trong đầu anh tan biến hết.
Đêm ấy, bà dịu dàng hơn mọi khi rất nhiều, không còn là cô giáo nghiêm khắc vẫn ngày ngày ngồi phê bài. Bà hỏi han anh về gia đình, về kế hoạch tương lai, rồi chợt im lặng nhìn anh thật lâu. Đàm Duy bối rối, không biết phải nói gì, nên chỉ biết cúi mặt xuống nhìn sàn nhà. Rồi bà mỉm cười, một nụ cười nhẹ nhưng đủ sức làm mọi lý trí của anh tan chảy. Anh tự hỏi rằng không biết tại sao đêm ấy bà lại khác thường đến thế.
Đàm Duy vẫn không thể nào lý giải được vì sao bà lại chủ động như vậy, bởi trước đó mọi thứ đều rất bình thường. Và càng nghĩ, anh càng thấy tò mò hơn, tò mò muốn biết tất cả những gì xảy ra trong đêm ấy. Nhưng những câu trả lời ấy vẫn còn ở phía trước, chờ đợi anh ở những chương tiếp theo của cuộc đời. Còn lúc này, anh chỉ có thể nằm trong bóng tối mà nhớ, mà tiếc nuối, mà lo sợ. Bởi vì anh biết rằng, phía sau anh là một người vợ đang chờ đợi câu trả lời của mình.
Bên ngoài, tiếng gió đêm khua nhẹ vào tán cây, tạo nên những âm thanh rè rè rất khẽ. Trong đầu anh, những câu hỏi bỏ ngỏ cứ quay vòng lại, không bao giờ tìm được lối ra. Tại sao đêm ấy bà lại khác đến thế, và tại sao sau tất cả, bà lại không liên lạc lại với anh. Anh nhắm mắt, biết rằng câu trả lời vẫn còn xa lắm, và đêm nay, anh sẽ lại mất ngủ.
Trong bóng tối, Đàm Duy tự nhủ rằng sớm muộn gì anh cũng phải kể hết sự thật cho vợ nghe. Nhưng nghĩ thì dễ, làm thì khó, bởi anh không biết phải bắt đầu từ đâu. Anh sợ rằng khi sự thật được phơi bày, thì mọi thứ sẽ không thể nào cứu vãn được nữa. Vì thế, anh chọn cách im lặng, chấp nhận sống chung với nỗi lo âu. Và anh hiểu rằng, mỗi đêm trôi qua, chiếc mặt nạ của anh lại càng khó gỡ ra hơn.
Sáng hôm sau, Đàm Duy thức dậy với đôi mắt thâm quầng và một tinh thần mệt mỏi. Tiểu Băng đã đi làm từ lúc nào, chỉ để lại trên bàn một bát cháo còn ấm và một mẩu giấy. Trên mẩu giấy viết vài chữ, bảo rằng hôm nay cô sẽ về muộn, bảo anh đừng chờ cơm. Đàm Duy đọc xong, gấp mẩu giấy lại rồi đặt xuống bàn, lòng nặng trĩu một nỗi buồn khó tả. Anh tự hỏi rằng không biết cuộc sống hôn nhân của anh sẽ còn trôi đi về đâu nữa.
Chiều muộn, Đàm Duy tan ca, anh đi bộ về nhà dưới ánh hoàng hôn đỏ rực. Trên đường, anh nhìn thấy những cặp vợ chồng khác nắm tay nhau đi dạo, cười nói vui vẻ. Anh tự hỏi rằng không biết liệu anh và Tiểu Băng có bao giờ trở lại như vậy được nữa. Hay là từ đây về sau, giữa hai người sẽ mãi mãi tồn tại một bóng ma quá khứ. Anh lắc đầu, gạt những suy nghĩ tiêu cực sang một bên, rồi bước nhanh về nhà.
Về đến nhà, Đàm Duy mở cửa, bật đèn, và ngồi xuống ghế sô pha trong bóng tối. Anh ngồi đó rất lâu, không nghĩ ngợi gì, chỉ đơn giản là muốn được yên lặng một lúc. Rồi từ trong bóng tối, trí nhớ của anh lại trôi dạt về cô giáo Lam, về cái đêm ấy. Anh tự hỏi rằng không biết nếu ngày ấy anh không gõ cửa nhà bà, thì giờ này mọi chuyện sẽ ra sao. Có lẽ anh sẽ không phải chịu đựng những cuộc tra hỏi dai dẳng của vợ, và có lẽ anh sẽ hạnh phúc hơn.
Nhưng dòng suy nghĩ ấy nhanh chóng bị cắt ngang khi tiếng chuông cửa vang lên. Đàm Duy giật mình, đứng dậy, rồi ra mở cửa. Trước mắt anh là Tiểu Băng, cô đứng đó, tay cầm theo một túi đồ, mệt mỏi nhưng vẫn cố mỉm cười. Đàm Duy nhận túi đồ từ tay cô, rồi lặng lẽ đi vào bếp chuẩn bị bữa tối. Trong lúc ăn, hai người nói vài câu chuyện vặt, nhưng cả hai đều tránh né chủ đề đã ám ảnh họ suốt đêm qua.
Đêm ấy, khi hai người lên giường, không ai nhắc lại chuyện cũ. Nhưng sự im lặng ấy không hề mang lại bình yên, nó chỉ đang chất chứa những điều chưa từng được nói ra. Đàm Duy nằm đó, mắt mở to, tim đập đều đều, trong lòng chất chứa đầy những mâu thuẫn. Anh biết rằng màn tra hỏi chưa hề kết thúc, nó chỉ đang tạm nghỉ để lấy sức cho lần tiếp theo. Và trong bóng tối, anh cảm nhận rõ ràng ánh mắt của vợ đang hướng về phía mình, chờ đợi.
Trong lúc lim dim, Đàm Duy bất chợt nhớ ra một điều mà anh chưa từng kể cho vợ nghe. Đó là lý do tại sao anh lại rơi vào tay cô giáo Lam, và cuộc gặp gỡ đầu tiên giữa hai người. Mọi thứ bắt đầu từ một sự cố tưởng chừng như rất nhỏ, nhưng lại thay đổi cả cuộc đời anh. Đàm Duy tự hỏi rằng không biết nếu anh kể hết cho vợ nghe, thì cô sẽ phản ứng thế nào. Nhưng rồi anh lại thôi, bởi anh biết rằng có những sự thật cần được chôn giấu.
Anh tự hỏi rằng không biết khi nào thì mình mới dám kể cho vợ nghe về đêm nộp luận văn ấy. Mọi chi tiết vẫn còn in rõ trong đầu anh, từ cánh cửa mở ra cho đến nụ cười của bà. Nhưng anh biết rằng mỗi khi nhắc đến, anh sẽ lại phải đối mặt với những câu hỏi sắc bén. Và lần này, anh chưa chắc rằng mình đã có đủ sức để chịu đựng. Vì thế, anh đành gác lại, để rồi ngày mai lại tiếp tục nói dối.
Bóng tối bao trùm căn phòng, nhưng trong lòng Đàm Duy, ngọn lửa lo âu vẫn âm ỉ cháy. Anh hiểu rằng những câu trả lời anh đưa ra đều đã bị lịch sử chứng minh là sai. Mọi sự tránh né, mọi lời nói dối, đều chỉ đang đẩy anh ngày càng xa khỏi người vợ. Nhưng anh vẫn chọn cách im lặng, bởi anh sợ rằng sự thật sẽ còn đáng sợ hơn cả những nghi ngờ. Và thế là, trong căn phòng nhỏ ấy, hai người nằm cạnh nhau, nhưng khoảng cách giữa họ thì ngày càng xa hơn.
Bên cạnh, Tiểu Băng trở mình, tay vô tình chạm vào tay anh, rồi nắm nhẹ. Đàm Duy giật mình, nhưng anh không rụt tay lại, anh vẫn để yên cho cô nắm. Trong khoảnh khắc ấy, anh cảm nhận rõ ràng rằng dù có bao nhiêu bí mật, thì cô vẫn muốn ở bên anh. Nhưng anh cũng hiểu rằng, một khi bí mật ấy được phơi bày, thì bàn tay ấy có thể sẽ buông ra. Và đó là điều mà anh sợ nhất trong cuộc đời này.
Đàm Duy thầm ước rằng giá mà anh có thể quay ngược thời gian, để không bao giờ phạm phải sai lầm. Nhưng thời gian thì không bao giờ quay lại, và những gì đã xảy ra thì không thể nào thay đổi. Anh nhắm mắt, thở dài, rồi chấp nhận rằng mình sẽ phải tiếp tục sống với gánh nặng này. Phía trước, những câu hỏi về cô giáo Lam vẫn còn đang chờ đợi được giải đáp. Và Đàm Duy biết rằng, sớm hay muộn, anh cũng sẽ phải đối mặt với tất cả.
