Chương 50: Khoanh Đất Xây Nhà
Nắng sớm rọi qua song cửa gỗ của gian học đường đơn sơ trong thôn Thanh Sơn. Không khí ban mai se lạnh, thoang thoảng mùi ngai ngái của bùn đất và cỏ dại sau cơn mưa đêm. Trên bục giảng bằng gỗ thông đã lên nước bóng loáng, Chu Chính ngồi ngay ngắn; hai bàn tay giấu kín dưới tay áo thụng đang siết chặt lấy nhau, lồng ngực phập phồng từng nhịp căng thẳng. Trước mặt hắn, cuốn Tam Tự Kinh mở sẵn trên trang đầu tiên, nhưng cả nửa canh giờ trôi qua, từng con chữ quen thuộc dường như vẫn nhòe đi trước mắt. Hắn lắng tai nghe ngóng từng tiếng động nhỏ ngoài sân, từ tiếng lá khô xào xạc rơi rụng cho đến tiếng chim sẻ ríu rít chuyền cành. Đêm qua, sau khi chính miệng thừa nhận chuyện từng mang án oan gian lận thi cử rồi vội vã bỏ chạy khỏi tiệc rượu, Chu Chính đã trằn trọc suốt đêm thâu. Hắn sợ hãi, hắn lo âu... Hắn sợ rằng ánh mắt khinh miệt của thế gian lại một lần nữa bủa vây lấy mình; sợ rằng sáng nay sẽ chẳng có lấy một đứa trẻ nào dám bước chân vào lớp học của một kẻ mang tiếng xấu.
Bỗng nhiên, tiếng bước chân thình thịch vội vã vang lên từ đầu ngõ, kéo theo tiếng ho hắng quen thuộc. Trưởng thôn Lý Chính bước nhanh qua bậu cửa, khuôn mặt chữ điền lấm tấm mồ hôi, hai má đỏ ửng vì ngượng ngùng. Ông đưa mắt nhìn Chu Chính, hai tay lúng túng xoa vào nhau, giọng có phần rụt rè: "Chu phu tử, hôm qua cả thôn chỉ mải lo đón gió tẩy trần, chén chú chén anh rộn ràng quá nên ta chưa kịp bàn kỹ với ngài về chuyện học phí. Thôn Thanh Sơn chúng ta vốn nghèo khó, quanh năm trông vào mấy sào ruộng bạc màu; trước đây khi Khổng phu tử còn dạy học, học phí mỗi tháng chỉ thu hai trăm văn tiền. Nhà nào túng thiếu không có tiền đồng thì mang khoai sắn, thóc gạo hoặc thứ gì ăn được trong nhà đến đổi... Chẳng hay Chu phu tử thấy mức ấy có được không?"
Nghe từng lời chất phác ấy, tảng đá đè nặng trong lồng ngực Chu Chính bấy lâu nay bỗng chốc tan biến; những ngón tay đang siết chặt đến trắng bệch dưới tay áo từ từ thả lỏng. Hắn khẽ thở phào một hơi dài, ánh mắt dịu lại, giọng trầm ấm nhưng đạm bạc: "Lý Chính đại ca chớ bận lòng; cứ thu đúng theo lệ cũ của ân sư là được rồi."
Lý Chính nghe vậy thì mừng rỡ ra mặt, vội giơ vạt áo lau mồ hôi trên trán, cười ha hả gật đầu: "Vậy thì tốt quá, tốt quá rồi!" Dứt lời, ông quay ngoắt người ra phía cửa lớn, cất giọng sang sảng quát to: "Lũ ranh con kia, đừng đứng thập thò ngoài hàng rào nữa, vào hết trong này cho ta!"
Lời quát vừa dứt, ngoài sân liền vang lên tiếng chân chạy rầm rập, lẹt xẹt, kèm theo tiếng cười nói chí chóe của một đám trẻ con mười mấy đứa ùa vào. Căn phòng học vừa mới đây còn trang nghiêm, tĩnh lặng bỗng chốc biến thành một cái chợ phiên náo nhiệt. Thế nhưng, không chỉ có người ùa vào, mà lũ trẻ còn mang theo đủ loại học phí biết chạy, phát ra âm thanh nhốn nháo cả một góc trời. Con ngỗng xám to béo bị thằng bé Nhị Đản ôm chặt trong lòng đang vươn chiếc cổ dài ngoằng, vỗ cánh phành phạch, rướn mỏ kêu quang quác điếc tai. Ngay bên cạnh, thằng nhóc Tứ Ngưu tay xách đôi cánh của một con gà trống hoa mào đỏ chót; con gà bị nắm chặt liền giãy giụa liên hồi, phát ra tiếng kêu cục ta cục tác thảng thốt.
Nhị Đản vừa cố ghì chặt đôi cánh ngỗng đang đập loạn xạ, vừa nhăn nhó hét toáng lên: "Tứ Ngưu, ngươi ôm con gà tránh xa ta ra một chút; con ngỗng nhà ta vừa mổ trúng mông ta một cái đau điếng đây này!"
Tứ Ngưu còn chưa kịp lùi lại thì mắt đã liếc thấy dưới đất có điều bất thường, nó liền la lớn: "Kìa Nhị Đản, gà nhà ta sợ quá vừa ị rồi; cục cứt gà rơi trúng chân ngươi kìa!"
Cả đám trẻ con xung quanh nghe thấy thế liền ồ lên cười ngặt nghẽo, đứa bịt mũi, đứa nhảy tưng tưng trêu chọc. Tứ Ngưu vội cúi đầu nhìn xuống chân mình, nụ cười trên môi nó bỗng chốc tắt ngấm. Trên mũi chiếc giày vải mới tinh màu đen mà nương nó đã thức trắng hai đêm liền chong đèn khâu cho ngày đầu đi học, một bãi phân gà vàng ươm dính chặt ngay ngắn. Thằng bé sững sờ trong chớp mắt, rồi chẳng màng đến thể diện gì nữa, buông rơi con gà, ngồi thụp xuống nền đất gào khóc thảm thiết: "Hu hu... nương ơi là nương... Đây là giày mới nương may cho con đi học... Giờ bẩn hết rồi, về nhà nương đánh đòn con chết mất thôi... Hu hu..."
Con gà trống hoa vừa được thả tự do liền hoảng loạn vỗ cánh bay vù lên không trung, lông gà bay lả tả rụng đầy lớp học. Nó bay loạn xạ từ bàn này sang bàn khác, chân đạp lách cách lên mặt bàn gỗ, rồi trong cơn cuống cuồng lại vỗ cánh sượt qua đầu bục giảng. Móng vuốt sắc nhọn của nó khẽ cào một đường qua búi tóc của Chu phu tử, làm chiếc trâm gỗ lệch hẳn sang một bên; mái tóc dài vốn được chải chuốt gọn gàng, nghiêm cẩn của người đọc sách bỗng chốc bung ra, mấy lọn tóc xõa lòa xòa trước trán.
Lý Chính trông thấy cảnh tượng ấy thì hồn vía lên mây, sợ Chu phu tử nổi giận mà bỏ đi mất. Ông vừa dậm chân la oái oái vừa nhảy loi choi khắp phòng học để đuổi bắt con gà: "Bắt lấy nó, mau tóm lấy con gà cho ta! Ranh con, làm loạn cả lên rồi!" Gian phòng học vang lên tiếng bàn ghế xô đẩy lách cách, tiếng trẻ con reo hò cổ vũ ầm ĩ; Lý Chính lùa con gà từ góc này sang góc nọ, cuối cùng phải vồ cả người xuống sàn mới túm chặt được hai cánh con gà trống. Ông ngồi bệt dưới đất, thở hồng hộc như trâu kéo cày, mồ hôi nhễ nhại. Điều khôi hài nhất là trên chỏm tóc rối bù của ông lúc này đang cắm một sợi lông gà trắng muốt, dựng đứng lên như một ngọn cờ; gương mặt ông vừa méo xệch vì mệt, vừa lộ vẻ đắc ý vì đã bắt được thủ phạm.
Chu Chính ngồi trên bục giảng trơ mắt nhìn khung cảnh gà bay chó sủa ấy, lọn tóc xõa trước trán khẽ đung đưa. Đột nhiên, nơi khóe môi hắn run run, rồi không sao kìm nén được nữa, hắn ngửa đầu bật cười ha hả thành tiếng. Tiếng cười sảng khoái, vang vọng khắp gian phòng học mộc mạc, xua tan đi tất cả những u uất, ngột ngạt tích tụ suốt mười mấy năm trời đằng đẵng.
Trông thấy nụ cười rạng rỡ của Chu phu tử, Lý Chính như trút được gánh nặng nghìn cân, nét mặt cũng giãn ra, cười hề hề phân trần: "Chu phu tử lượng thứ, chớ có trách phạt lũ nhỏ. Dân làng chúng tôi nghèo xơ xác, chẳng có đồ gì quý giá dâng lên thầy; mấy nhà túng bấn quá đành bắt tạm con gà, con ngỗng trong chuồng đem nộp làm học phí."
Chu Chính đưa tay vuốt lại lọn tóc xõa, ánh mắt tràn ngập vẻ ấm áp, giọng nói ôn hòa chưa từng thấy: "Bài giảng đầu tiên còn chưa bắt đầu, học phí việc gì phải vội vàng như thế."
Lý Chính lập tức xua tay lia lịa, giọng đầy vẻ kiên quyết: "Ấy, sao lại không vội cho được! Bà con trong thôn ai nấy đều dặn dò ta, phu tử từ phương xa lặn lội tới đây một thân một mình, lại không có gia quyến bên cạnh đỡ đần, dân làng càng phải chu toàn chăm sóc. Ngài cứ an tâm dạy dỗ lũ trẻ, chuyện củi đuốc cơm nước hàng ngày đã có người lo liệu; ngài ở chung viện với Khổng phu tử, sau này bà con gánh củi, đưa gạo cho Khổng phu tử thì cứ tiện tay chuẩn bị thêm một phần cho ngài là xong xuôi tất thảy!"
Lần đầu tiên bước chân lên bục giảng, không có nghi thức bái sư trang nghiêm, không có trà thơm bánh ngọt, chỉ có cảnh tượng hỗn loạn, ồn ào và đầy mùi bùn đất quê mùa. Thế nhưng, giữa sự hỗn loạn ấy, Chu Chính lại cảm nhận được một luồng sinh khí ấm áp, chân thành mà cả đời này hắn chưa từng nếm trải. Không một ai dò xét ánh mắt hắn, không một ai xì xào bàn tán về vết nhơ gian lận thi cử năm xưa; bà con chỉ coi hắn là một người thầy đáng kính, một người hàng xóm cần được cưu mang. Khúc mắc cuối cùng trong lòng Chu Chính hoàn toàn tan biến. Hắn vẫy tay gọi gã người làm câm lại, ra hiệu mang lũ gà ngỗng ra buộc tạm ngoài gốc cây sau vườn; sau đó, hắn nghiêm trang gõ nhẹ thước gỗ lên bàn, cất giọng trầm bổng bắt đầu bài học đầu tiên. Tiếng đọc sách "Nhân chi sơ, tính bản thiện..." non nớt, ngọng nghịu nhưng vang rền của đám trẻ bắt đầu ngân nga bay qua tán lá, rộn rã cả một góc trời quê.
Lý Chính bước chân ra khỏi sân học đường, trên môi vẫn còn vương nụ cười nhẹ nhõm. Tiếng đọc sách ê a vọng lại từ sau lưng khiến bước chân ông trở nên nhẹ tênh, khoan khoái lạ thường. Vừa đi đến bóng cây đa đầu ngõ, ông liền thấy Tiêu Trường Hà đang đứng đợi, hai tay chắp sau lưng, dáng người vạm vỡ như một cây tùng sừng sững.
Thấy Lý Chính đi tới, Tiêu Trường Hà vội vàng bước nhanh lại đón, cất lời chào hỏi: "Lý Chính đại ca, lớp học của Chu phu tử mọi sự êm xuôi cả chứ?"
Lý Chính cười ha hả, vỗ mạnh vào vai Tiêu Trường Hà một cái thật kêu: "Êm xuôi, êm xuôi lắm! Chu phu tử người ta có lòng nhân hậu, chẳng câu nệ mấy trò nghịch ngợm của lũ trẻ đâu. Mà này Trường Hà lão đệ, đệ đứng đây chờ ta chắc có việc gấp?"
Tiêu Trường Hà xoa xoa hai bàn tay thô ráp vào nhau, giọng có phần ngập ngừng: "Chẳng giấu gì huynh, hôm trước đệ có thưa qua với huynh về mảnh đất hoang nhiều sỏi đá nằm ngay sau nhà đệ. Nương tử của đệ và con dâu út muốn mua lại mảnh đất ấy để quây thêm sân bãi; huynh xem thủ tục khoanh đất đo đạc bao giờ thì tiến hành được?"
Nghe đến chuyện mua đất, ánh mắt Lý Chính lập tức sáng lên vẻ nhiệt tình. Kể từ ngày Tiêu gia hiến tặng chiếc máy tuốt lúa bằng chân cho triều đình, danh tiếng của gia đình Tiêu Trường Hà đã vang dội khắp huyện phủ; ngay cả quan huyện lệnh Lưu đại nhân mỗi lần gặp Lý Chính đều ân cần hỏi han tình hình Tiêu gia. Uy thế ấy lớn đến mức ở thôn Thanh Sơn này, việc gì của nhà họ Tiêu cũng được Lý Chính ưu tiên đặt lên hàng đầu.
Lý Chính không chút đắn đo, vung tay dứt khoát: "Tưởng việc gì to tát, chứ mảnh đất đá cằn cỗi ấy bỏ không bao năm nay cỏ dại mọc lút đầu người, có ai thèm ngó ngàng tới đâu! Nếu đệ đã cần gấp, ta lập tức gọi người mang dây đo và cọc tre tới cắm mốc ranh giới cho đệ ngay bây giờ!"
Tiêu Trường Hà mừng rỡ, vội nói: "Vậy đa tạ đại ca; đệ lập tức chạy về nhà lấy mười lăm lượng bạc nộp tiền công quỹ."
Lý Chính khẽ nhíu mày, tò mò hỏi thêm một câu: "Căn nhà ngói của đệ vừa mới dựng xong khang trang bậc nhất thôn, nay lại bỏ tiền mua thêm mảnh đất rộng ba bốn trăm thước vuông phía sau để làm gì? Tuy nói lần trước quan huyện thưởng cho một trăm lượng bạc, nhưng tiền bạc cứ giữ lấy phòng thân, việc gì phải tiêu xài gấp gáp thế?"
Tiêu Trường Hà cười hiền từ, thật thà đáp: "Dạ, là do con dâu út họ Diệp và vợ chồng thằng hai nuôi thêm mấy lứa thỏ với đàn gà vịt. Giờ trong sân chật chội quá rồi, thỏ con lại vừa đẻ thêm mười bảy con chen chúc nhau; chúng nó bàn nhau mở rộng thêm một khoảnh đất phía sau để ngăn chuồng trại riêng biệt cho sạch sẽ, hợp vệ sinh."
Lý Chính nghe xong gật gù khen ngợi: "Con dâu út nhà đệ thật là đứa biết nhìn xa trông rộng! Được rồi, đệ cứ về lấy bạc, ta đi lấy thước dây rồi sang ngay!"
Chỉ một lát sau, Lý Chính đã dẫn theo hai người phụ trách địa chính của thôn mang theo dây gai và cọc gỗ sang gò đất phía sau nhà họ Tiêu. Tiếng đóng cọc chan chát vang lên, những sợi dây gai trắng được kéo căng, vạch ra ranh giới rõ ràng cho mảnh đất mới rộng hơn ba trăm thước vuông.
Tiếng ồn ào lập tức thu hút sự chú ý của bà con nông dân xung quanh. Mấy người đang làm cỏ ven đường tò mò kéo nhau tới đứng xem, râm ran bàn tán xôn xao.
Một người đàn ông trung niên trong thôn cất tiếng hỏi với vào: "Tiêu nhị ca, nhà đệ vừa xây xong dãy nhà ngói ba gian đẹp đẽ thế kia, nay lại cắm cọc mua đất lớn, chẳng lẽ tính xây thêm một tòa trạch viện nữa hay sao?"
Một phụ nhân đứng cạnh liền chen vào, giọng đùa cợt: "Nhà người ta hai đứa con trai lớn đều đã cưới vợ gả chồng yên bề gia thất, mua đất xây thêm phòng ốc để chuẩn bị bế cháu nội chứ còn gì nữa! Tiêu gia dạo này phát tài to rồi, xây mấy gian nhà chẳng phải chuyện dễ như trở bàn tay sao!"
Những lời xì xào, đàm tiếu ấy lọt vào tai Tiêu Trường Hà khiến ông có chút khó chịu trong lòng, nhưng ngoài mặt ông vẫn giữ vẻ điềm đạm, không hề lộ vẻ kiêu ngạo. Ông đứng thẳng người, cất giọng sang sảng giải thích cho mọi người cùng nghe: "Bà con đừng đoán già đoán non làm gì; nhà ta không xây thêm trạch viện để ở đâu. Mảnh đất này mua về là để mở rộng sân bãi, làm chuồng trại ngăn nắp nuôi gà, vịt, heo, thỏ thôi."
Ánh mắt Tiêu Trường Hà đảo qua đám đông, chợt thấy mẹ Nhị Đản cũng đang đứng kiễng chân ngó nghiêng, ông liền nhớ tới lời dặn dò của thê tử tối qua. Ông bước tới vài bước, cao giọng nói: "Mẹ Nhị Đản này, thẩm về nhà hỏi cha Nhị Đản xem, nếu ngày mai rảnh rỗi không bận việc đồng áng thì sang đây giúp nhà ta đóng gạch mộc. Nhà ta đang cần người làm gấp!"
Mẹ Nhị Đản nghe thấy thế liền sáng mắt lên, gật đầu lia lịa: "Được, được chứ! Mùa này lúa đã gặt xong, cha nó ở nhà cũng chỉ quanh quẩn đan lát mấy cái rổ tre, để lát nữa về ta bảo ông ấy sang ngay!"
Tiêu Trường Hà quay sang nhìn tất cả bà con đang có mặt, dõng dạc tuyên bố: "Không chỉ cha Nhị Đản, mà bất cứ ai trong thôn có sức khỏe, có thời gian rảnh rỗi ngày mai đều có thể sang phụ giúp Tiêu gia đóng gạch mộc. Nhà ta thuê thợ trả công sòng phẳng, mỗi ngày làm việc đều đặn hai mươi văn tiền công, tự túc bữa trưa!"
Lời vừa dứt, cả đám đông bỗng chốc ồ lên kinh ngạc, rồi nhanh chóng chuyển thành niềm phấn khởi hân hoan tột cùng. Hai mươi văn tiền một ngày! Đối với những người nông dân quanh năm chỉ biết bán mặt cho đất bán lưng cho trời, trong những ngày nông nhàn rỗi việc này, hai mươi văn tiền đồng chính là một khoản thu nhập vô cùng quý giá, đủ để mua gạo, mua muối ăn cả tuần lễ cho cả gia đình.
Một bác nông dân vội chen lên phía trước, sốt sắng hỏi: "Tiêu nhị ca, con trai lớn nhà ta sức dài vai rộng, gánh đất đẩy xe đều khỏe như trâu mộng, ngày mai ta bảo nó sang làm có được không?"
Mẹ Nhị Đản đứng bên cạnh cũng sợ mất phần, vội vàng níu tay Tiêu Trường Hà nài nỉ: "Thằng cu Nhị Đản nhà ta tuy chưa biết đóng gạch, nhưng nó lanh lợi lắm, bảo nó gánh nước băm rơm phụ việc vặt cũng tốt chán! Tiêu nhị ca cho nó sang làm cùng cha nó, trả cho nó mười văn một ngày thôi cũng được!"
Tiêu Trường Hà bật cười hiền hậu, vung tay sảng khoái đáp: "Được hết, được hết! Cứ ai chịu thương chịu khó, làm việc thật thà thì ngày mai mang cuốc xẻng sang đây, Tiêu gia chúng ta đều nhận cả!"
Chuyện thuê mười lăm nhân công đóng gạch mộc với giá hai mươi văn một ngày không phải là quyết định bộc phát nhất thời của Tiêu Trường Hà, mà đã được cả gia đình bàn bạc kỹ lưỡng từ đêm hôm trước.
Dưới ánh đèn dầu leo lét trong gian nhà chính, cả nhà họ Tiêu quây quần bên chiếc bàn gỗ mộc. Diệp Lạc Hân ngồi ở giữa, trên tay cầm một mẩu than củi đen nhánh, cặm cụi phác thảo từng đường nét dứt khoát lên mặt một tấm ván gỗ nhẵn thín. Từng nét vẽ hiện lên rõ ràng, mạch lạc, khiến ai nấy nhìn vào cũng phải trầm trồ thán phục. Nàng phân chia mảnh đất mới thành từng khu vực chăn nuôi biệt lập: góc phía đông đón nắng sớm là dãy chuồng thỏ nhiều tầng, có khung gỗ thông thoáng và khay hứng phân riêng biệt để giữ khô ráo; khu vực phía tây là chuồng heo kiên cố, nền lát gạch nghiêng dốc về phía mương thoát nước; còn khoảng đất rộng ở giữa dành cho bầy gà, vịt, ngỗng có mái hiên che mưa che nắng và rào chắn chắc chắn. Đặc biệt, Diệp Lạc Hân còn thiết kế hệ thống rãnh thoát nước ngầm chạy vòng quanh khu chuồng trại, dẫn thẳng ra con mương tưới tiêu phía xa, đảm bảo cho dù mưa bão dầm dề thì chuồng trại cũng không bao giờ bị ẩm mốc hay bốc mùi hôi thối.
Tiêu Trường Hà sau lần trực tiếp chỉ huy cất dựng căn nhà ba gian trước đây đã tích lũy được không ít kinh nghiệm thợ nề. Ông chăm chú nhìn từng nét vẽ phân khu của con dâu út, ngón tay lần theo từng góc tường rào rồi nhíu mày nhẩm tính. Một lát sau, ông ngẩng đầu lên, vẻ mặt có chút ngưng trọng: "Lạc Hân à, bản vẽ này của con quả thực vô cùng chu đáo, ngăn nắp; nhưng nếu muốn xây tường bao quanh, lát nền dốc và lợp mái che kiên cố cho tất cả các dãy chuồng này thì số lượng vật liệu không hề nhỏ đâu. Cha tính sơ sơ, ít nhất cũng phải cần tới hai đến ba vạn viên gạch mộc phơi khô!"
"Hai đến ba vạn viên gạch mộc ư?" Tiêu Tùng ngồi bên cạnh nghe thấy con số ấy liền giật nảy mình, thốt lên kinh ngạc. Hai đến ba vạn viên gạch đất sét trộn rơm phơi nắng, đó là một khối lượng công việc khổng lồ! Nếu chỉ dựa vào mấy cha con, anh em trong nhà tự đào đất, gánh nước, nhào bùn rồi đóng khuôn từng viên một, thì e rằng phải cặm cụi làm ròng rã suốt hai ba tháng trời cho tới tận mùa đông giá rét cũng chưa chắc đã xong xuôi.
Trong khi đó, bầy thỏ trong chuồng của Dương Phượng lại vừa mới sinh thêm mười bảy con non đỏ hỏn, mềm yếu như những cục bông gòn. Mùa đông phương bắc vốn khắc nghiệt khôn cùng; nếu chuồng trại không được xây cất kiên cố trước khi những đợt gió bấc buốt giá tràn về, thì lũ thỏ con và đàn gia cầm chắc chắn sẽ chết cóng vì giá rét.
Từ Chính Hương ngồi ở đầu bàn, ánh mắt bà nhìn chăm chú vào ngọn lửa đèn dầu đang bập bùng cháy, rồi đưa mắt nhìn sang nàng dâu út đầy tin tưởng. Bà vỗ mạnh một cái xuống mặt bàn gỗ, giọng dứt khoát không chút do dự: "Không thể chần chừ được nữa! Lần trước huyện lệnh thưởng cho nhà ta tròn một trăm lượng bạc trắng, số bạc ấy vẫn còn cất kỹ dưới đáy hòm; nay việc chăn nuôi là việc làm ăn lâu dài của gia đình, tuyệt đối không được tiếc tiền! Ngày mai, Trường Hà ông cứ ra ngoài thuê lấy mười lăm tráng đinh khỏe mạnh trong thôn; mỗi ngày trả hai mươi văn tiền công cho họ. Mười lăm con người cùng xúm tay vào làm, người đào đất sét, người gánh nước, người nhào bùn đóng khuôn, chỉ trong vòng mười ngày nửa tháng là đóng đủ hai ba vạn viên gạch mộc, phơi khô ráo trước khi đợt rét đầu mùa kéo đến!"
Quyết định dứt khoát, hào sảng của người mẹ chồng thức thời khiến Diệp Lạc Hân cảm thấy ấm lòng vô cùng; nàng biết rằng trong căn nhà này, mọi ý tưởng và tâm huyết của mình đều được cả gia đình yêu thương, ủng hộ hết lòng.
Sáng hôm sau, khi tiếng gà trống gáy le te vừa cất lên xé tan màn sương sớm bảng lảng, cả nhà họ Tiêu đã thức dậy rộn ràng. Hôm nay là ngày đại khởi công, ai nấy đều mang trong mình tâm trạng háo hức, phấn chấn lạ thường. Diệp Lạc Hân đêm qua vì quá mong chờ nên trằn trọc mãi mới chợp mắt được một lúc, sáng nay vừa nghe tiếng củi lửa lách tách trong bếp nàng đã vội vàng rời giường ra phụ giúp mẹ chồng.
Trong gian bếp ấm áp bốc khói nghi ngút, mùi thơm ngào ngạt của đồ ăn lan tỏa khắp ngóc ngách căn nhà. Từ Chính Hương thoan thoắt nhấc lồng hấp bằng tre ra, để lộ những chiếc bánh bao rau nóng hổi, trắng ngần xốp mịn; bên cạnh là một nồi thịt kho thơm lừng đậm đà, từng miếng thịt ba chỉ vuông vức óng ánh mỡ màng. Bữa sáng hôm nay thịnh soạn hơn thường lệ: mỗi người được mẹ chồng múc cho một bát canh trứng gà đánh sợi vàng óng, ăn kèm với bánh bao rau mới hấp kẹp một miếng thịt kho đậm vị.
Cả gia đình ngồi quây quần bên chiếc bàn gỗ dài, vừa thưởng thức bữa sáng nóng hổi xua tan đi cái lạnh buổi sớm, vừa trò chuyện vui vẻ. Tiêu Cảnh là đứa trẻ ăn ngon lành nhất; chiếc miệng nhỏ của nó dính đầy vụn bánh, hai má phúng phính phồng lên như sóc con. Hắn nuốt ực một miếng bánh, hai mắt sáng lấp lánh nhìn sang Tiêu Trường Hà, hào hứng cất giọng: "Cha ơi, hôm qua Chu phu tử dặn chúng con về nhà bảo người lớn đóng cho mỗi đứa một cái khay cát đấy ạ!"
Tiêu Trường Hà vừa cắn một miếng bánh bao, vừa nuốt miếng lương khô rồi lấy mu bàn tay lau miệng, ngạc nhiên hỏi lại con trai: "Khay cát là cái thứ gì hả con? Đi học chữ thánh hiền thì cần bút lông, nghiên mực chứ khay cát để làm cái gì?"
Tiêu Cảnh nhanh nhảu nuốt nốt miếng thịt kho trong miệng, hoa chân múa tay giải thích cặn kẽ: "Dạ không phải đâu cha! Khay cát là dùng mấy mảnh ván gỗ đóng thành một cái hộp nông lòng hình chữ nhật, bên trong rải một lớp cát mịn thật bằng phẳng. Khi học chữ, phu tử bảo chúng con dùng một que tre vót nhọn viết chữ lên mặt cát; nếu viết sai hoặc viết xong rồi thì chỉ cần lấy một cái que gạt nhẹ qua là mặt cát lại phẳng lì như mới, có thể viết lại từ đầu!"
Tiêu Trường Hà vẫn còn đôi chút băn khoăn: "Học trên cát thì làm sao nhớ chữ cho sâu bằng viết trên giấy?"
Tiêu Cảnh liền nghiêm nét mặt, bắt chước điệu bộ trang nghiêm của Chu phu tử ngày hôm qua, giọng rành rọt từng chữ: "Chu phu tử bảo rằng, phần lớn các gia đình trong thôn đều nghèo khó túng thiếu, tiền ăn còn phải lo từng bữa thì lấy đâu ra tiền mua bút lông, giấy Tuyên Thành và mực thỏi đắt đỏ. Dùng khay cát để luyện tập nét chữ cơ bản cho thật thành thạo, bao giờ chữ viết vuông vắn, cứng cáp rồi mới cần viết lên giấy; làm như thế vừa học được chữ mà lại tiết kiệm được cho cha mẹ không biết bao nhiêu là tiền đồng!"
Nghe đứa con út truyền đạt lại lời của người thầy giáo nghèo, Tiêu Trường Hà và Từ Chính Hương đều xúc động, gật đầu tấm tắc ngợi khen. Tiêu Trường Hà đặt chiếc bát không xuống bàn, ánh mắt chan chứa niềm tự hào nhìn con trai: "Chu phu tử quả là người có tâm, biết thương xót nỗi khổ của người nông dân chúng ta! Được rồi, trưa nay tranh thủ lúc nghỉ tay, cha sẽ tìm mấy miếng gỗ thông tốt nhất rồi bào nhẵn, đóng cho con một chiếc khay cát thật vuông vắn, lại vót thêm cho con hai chiếc que tre thật nhẵn nhụi để con mang đến lớp học chữ!"
Tiêu Cảnh nghe cha hứa thì sướng rơn, reo lên ha ha đầy phấn khích, cả gian nhà lại rộn rã tiếng cười vui vẻ.
Bữa cơm sáng vừa mới kết thúc, ngoài cổng ngõ đã rộn rã tiếng bước chân thình thịch, tiếng người chào hỏi nhau í ới lách cách. Mười lăm tráng đinh khỏe mạnh trong thôn đã kéo đến tề tựu đông đủ trước sân nhà họ Tiêu. Ai nấy đều mặc áo cộc tay bằng vải thô, thắt lưng buộc chặt, trên vai người vác xẻng sắt, người vác cuốc chim, lại có người quảy đôi bồ sọt và đòn gánh tre kĩu kịt. Gương mặt những người lao động chất phác ai nấy đều rạng rỡ, phấn khởi; trong mắt họ ánh lên niềm hy vọng kiếm thêm thu nhập phụ giúp gia đình trước mùa đông lạnh giá.
Cha Nhị Đản đứng ở đầu hàng, vác chiếc cuốc sắt bóng loáng trên vai, cười toe toét cất tiếng hỏi lớn: "Tiêu nhị ca, người nhà chúng tôi đã đến đủ mười lăm người rồi đây! Chừng nào thì bắt đầu khai mẩu đất phía sau thế?"
Tiêu Trường Hà đứng dậy, sải bước dài ra sân tươi cười đón tiếp bà con: "Bắt đầu ngay bây giờ đây! Hôm nay làm phiền tất cả bà con lối xóm cùng xúm tay vào giúp Tiêu gia một phen!"
Tổng cộng mười lăm tráng đinh, Tiêu Trường Hà liền đứng ra phân chia công việc rành mạch dựa theo sức vóc và sở trường của từng người. Năm tráng đinh to khỏe nhất phụ trách leo lên gò đất cao phía sau đào từng tảng đất sét dẻo quánh; bốn người nhanh nhẹn, bền sức nhận việc gánh nước từ con mương tưới tiêu cách đó trăm bước chân đổ vào hố đất; ba người lớn tuổi cẩn thận thì ngồi băm nhỏ những bó rơm rạ khô thành từng đoạn ngắn; còn lại ba người cùng Tiêu Tùng và Tiêu Mộc phụ trách dùng chân giẫm đạp bùn rơm cho thật nhuyễn mịn rồi nén chặt vào những chiếc khuôn gỗ hình chữ nhật để đóng thành từng viên gạch mộc ngay ngắn.
Lúc này, Diệp Lạc Hân từ trong nhà bước ra, trên tay bưng một chiếc rổ tre nhỏ. Bên trong rổ là mười lăm chiếc thẻ tre mỏng được vót nhẵn nhụi, trên mỗi chiếc thẻ đều được Tiêu Mộc dùng mũi dao nhọn khắc ngay ngắn một chữ Hán cùng một ký hiệu đánh dấu riêng biệt. Nàng đứng bên cạnh Tiêu Trường Hà, ánh mắt lấp lánh vẻ thông tuệ, cất giọng trong trẻo, dõng dạc nói với mọi người: "Thưa các chú, các bác và các huynh đệ! Để công xá hàng ngày được minh bạch, rõ ràng, không sợ nhầm lẫn hay tị nạnh lẫn nhau, hôm nay cháu đã chuẩn bị sẵn những chiếc thẻ tre này. Mỗi buổi sáng khi bắt đầu công việc, mỗi người sẽ nhận một chiếc thẻ tre điểm danh giữ bên mình. Chiều tối khi tan ca, các bác các chú chỉ việc cầm chiếc thẻ tre này đến gặp cháu để đổi lấy tròn hai mươi văn tiền công mang về nhà; mất thẻ thì cháu sẽ đối chiếu theo danh sách ghi chép trong sổ. Tiền công thanh toán sòng phẳng từng ngày một, tuyệt đối không nợ lại một đồng!"
Nhìn những chiếc thẻ tre xinh xắn được khắc chữ cẩn thận, mười lăm người thợ đưa tay đón lấy mà tấm tắc gật đầu khen ngợi. Cách quản lý khoa học, quy củ và rành mạch ấy khiến ai nấy đều cảm thấy yên tâm, tin tưởng tuyệt đối vào uy tín của Tiêu gia.
Mặt trời bắt đầu nhô lên khỏi rặng tre đầu làng, rải những tia nắng vàng ấm áp xuống mảnh đất trống sau nhà. Tiếng cuốc xẻng cắm phập vào lòng đất sét kêu phầm phập, tiếng nước đổ ào ào vào hố bùn, tiếng chân giẫm bùn lách bách lách bách, cùng tiếng hô hào, cười nói rộn rã của mười lăm tráng đinh hòa thành một khúc ca lao động tưng bừng, vang vọng cả một góc trời thôn Thanh Sơn. Từng viên gạch mộc vuông vức, sẫm màu bùn đất bắt đầu được xếp thành từng hàng dài tăm tắp trên nền đất phẳng, trải dài dưới ánh nắng ban mai rực rỡ.
Khởi đầu rầm rộ ấy chính là bước chân đầu tiên cho kế hoạch mở rộng trang trại chăn nuôi đại quy mô của Diệp Lạc Hân. Thế nhưng, nhìn bãi đất rộng mênh mông cùng mục tiêu khổng lồ hai đến ba vạn viên gạch mộc cần hoàn thành trước khi gió đông tràn về, liệu những đôi bàn tay lao động mộc mạc kia có kịp chạy đua với bước chân hối hả của thời tiết khắc nghiệt hay không? Con đường biến Tiêu gia thành phú hộ chăn nuôi bậc nhất vùng thôn dã này chắc chắn vẫn còn ẩn chứa muôn vàn thử thách chông gai đang đón đợi ở phía trước...
Nắng sớm rọi qua song cửa gỗ của gian học đường đơn sơ trong thôn Thanh Sơn. Không khí ban mai se lạnh, thoang thoảng mùi ngai ngái của bùn đất và cỏ dại sau cơn mưa đêm. Trên bục giảng bằng gỗ thông đã lên nước bóng loáng, Chu Chính ngồi ngay ngắn; hai bàn tay giấu kín dưới tay áo thụng đang siết chặt lấy nhau, lồng ngực phập phồng từng nhịp căng thẳng. Trước mặt hắn, cuốn Tam Tự Kinh mở sẵn trên trang đầu tiên, nhưng cả nửa canh giờ trôi qua, từng con chữ quen thuộc dường như vẫn nhòe đi trước mắt. Hắn lắng tai nghe ngóng từng tiếng động nhỏ ngoài sân, từ tiếng lá khô xào xạc rơi rụng cho đến tiếng chim sẻ ríu rít chuyền cành. Đêm qua, sau khi chính miệng thừa nhận chuyện từng mang án oan gian lận thi cử rồi vội vã bỏ chạy khỏi tiệc rượu, Chu Chính đã trằn trọc suốt đêm thâu. Hắn sợ hãi, hắn lo âu... Hắn sợ rằng ánh mắt khinh miệt của thế gian lại một lần nữa bủa vây lấy mình; sợ rằng sáng nay sẽ chẳng có lấy một đứa trẻ nào dám bước chân vào lớp học của một kẻ mang tiếng xấu.
Bỗng nhiên, tiếng bước chân thình thịch vội vã vang lên từ đầu ngõ, kéo theo tiếng ho hắng quen thuộc. Trưởng thôn Lý Chính bước nhanh qua bậu cửa, khuôn mặt chữ điền lấm tấm mồ hôi, hai má đỏ ửng vì ngượng ngùng. Ông đưa mắt nhìn Chu Chính, hai tay lúng túng xoa vào nhau, giọng có phần rụt rè: "Chu phu tử, hôm qua cả thôn chỉ mải lo đón gió tẩy trần, chén chú chén anh rộn ràng quá nên ta chưa kịp bàn kỹ với ngài về chuyện học phí. Thôn Thanh Sơn chúng ta vốn nghèo khó, quanh năm trông vào mấy sào ruộng bạc màu; trước đây khi Khổng phu tử còn dạy học, học phí mỗi tháng chỉ thu hai trăm văn tiền. Nhà nào túng thiếu không có tiền đồng thì mang khoai sắn, thóc gạo hoặc thứ gì ăn được trong nhà đến đổi... Chẳng hay Chu phu tử thấy mức ấy có được không?"
Nghe từng lời chất phác ấy, tảng đá đè nặng trong lồng ngực Chu Chính bấy lâu nay bỗng chốc tan biến; những ngón tay đang siết chặt đến trắng bệch dưới tay áo từ từ thả lỏng. Hắn khẽ thở phào một hơi dài, ánh mắt dịu lại, giọng trầm ấm nhưng đạm bạc: "Lý Chính đại ca chớ bận lòng; cứ thu đúng theo lệ cũ của ân sư là được rồi."
Lý Chính nghe vậy thì mừng rỡ ra mặt, vội giơ vạt áo lau mồ hôi trên trán, cười ha hả gật đầu: "Vậy thì tốt quá, tốt quá rồi!" Dứt lời, ông quay ngoắt người ra phía cửa lớn, cất giọng sang sảng quát to: "Lũ ranh con kia, đừng đứng thập thò ngoài hàng rào nữa, vào hết trong này cho ta!"
Lời quát vừa dứt, ngoài sân liền vang lên tiếng chân chạy rầm rập, lẹt xẹt, kèm theo tiếng cười nói chí chóe của một đám trẻ con mười mấy đứa ùa vào. Căn phòng học vừa mới đây còn trang nghiêm, tĩnh lặng bỗng chốc biến thành một cái chợ phiên náo nhiệt. Thế nhưng, không chỉ có người ùa vào, mà lũ trẻ còn mang theo đủ loại học phí biết chạy, phát ra âm thanh nhốn nháo cả một góc trời. Con ngỗng xám to béo bị thằng bé Nhị Đản ôm chặt trong lòng đang vươn chiếc cổ dài ngoằng, vỗ cánh phành phạch, rướn mỏ kêu quang quác điếc tai. Ngay bên cạnh, thằng nhóc Tứ Ngưu tay xách đôi cánh của một con gà trống hoa mào đỏ chót; con gà bị nắm chặt liền giãy giụa liên hồi, phát ra tiếng kêu cục ta cục tác thảng thốt.
Nhị Đản vừa cố ghì chặt đôi cánh ngỗng đang đập loạn xạ, vừa nhăn nhó hét toáng lên: "Tứ Ngưu, ngươi ôm con gà tránh xa ta ra một chút; con ngỗng nhà ta vừa mổ trúng mông ta một cái đau điếng đây này!"
Tứ Ngưu còn chưa kịp lùi lại thì mắt đã liếc thấy dưới đất có điều bất thường, nó liền la lớn: "Kìa Nhị Đản, gà nhà ta sợ quá vừa ị rồi; cục cứt gà rơi trúng chân ngươi kìa!"
Cả đám trẻ con xung quanh nghe thấy thế liền ồ lên cười ngặt nghẽo, đứa bịt mũi, đứa nhảy tưng tưng trêu chọc. Tứ Ngưu vội cúi đầu nhìn xuống chân mình, nụ cười trên môi nó bỗng chốc tắt ngấm. Trên mũi chiếc giày vải mới tinh màu đen mà nương nó đã thức trắng hai đêm liền chong đèn khâu cho ngày đầu đi học, một bãi phân gà vàng ươm dính chặt ngay ngắn. Thằng bé sững sờ trong chớp mắt, rồi chẳng màng đến thể diện gì nữa, buông rơi con gà, ngồi thụp xuống nền đất gào khóc thảm thiết: "Hu hu... nương ơi là nương... Đây là giày mới nương may cho con đi học... Giờ bẩn hết rồi, về nhà nương đánh đòn con chết mất thôi... Hu hu..."
Con gà trống hoa vừa được thả tự do liền hoảng loạn vỗ cánh bay vù lên không trung, lông gà bay lả tả rụng đầy lớp học. Nó bay loạn xạ từ bàn này sang bàn khác, chân đạp lách cách lên mặt bàn gỗ, rồi trong cơn cuống cuồng lại vỗ cánh sượt qua đầu bục giảng. Móng vuốt sắc nhọn của nó khẽ cào một đường qua búi tóc của Chu phu tử, làm chiếc trâm gỗ lệch hẳn sang một bên; mái tóc dài vốn được chải chuốt gọn gàng, nghiêm cẩn của người đọc sách bỗng chốc bung ra, mấy lọn tóc xõa lòa xòa trước trán.
Lý Chính trông thấy cảnh tượng ấy thì hồn vía lên mây, sợ Chu phu tử nổi giận mà bỏ đi mất. Ông vừa dậm chân la oái oái vừa nhảy loi choi khắp phòng học để đuổi bắt con gà: "Bắt lấy nó, mau tóm lấy con gà cho ta! Ranh con, làm loạn cả lên rồi!" Gian phòng học vang lên tiếng bàn ghế xô đẩy lách cách, tiếng trẻ con reo hò cổ vũ ầm ĩ; Lý Chính lùa con gà từ góc này sang góc nọ, cuối cùng phải vồ cả người xuống sàn mới túm chặt được hai cánh con gà trống. Ông ngồi bệt dưới đất, thở hồng hộc như trâu kéo cày, mồ hôi nhễ nhại. Điều khôi hài nhất là trên chỏm tóc rối bù của ông lúc này đang cắm một sợi lông gà trắng muốt, dựng đứng lên như một ngọn cờ; gương mặt ông vừa méo xệch vì mệt, vừa lộ vẻ đắc ý vì đã bắt được thủ phạm.
Chu Chính ngồi trên bục giảng trơ mắt nhìn khung cảnh gà bay chó sủa ấy, lọn tóc xõa trước trán khẽ đung đưa. Đột nhiên, nơi khóe môi hắn run run, rồi không sao kìm nén được nữa, hắn ngửa đầu bật cười ha hả thành tiếng. Tiếng cười sảng khoái, vang vọng khắp gian phòng học mộc mạc, xua tan đi tất cả những u uất, ngột ngạt tích tụ suốt mười mấy năm trời đằng đẵng.
Trông thấy nụ cười rạng rỡ của Chu phu tử, Lý Chính như trút được gánh nặng nghìn cân, nét mặt cũng giãn ra, cười hề hề phân trần: "Chu phu tử lượng thứ, chớ có trách phạt lũ nhỏ. Dân làng chúng tôi nghèo xơ xác, chẳng có đồ gì quý giá dâng lên thầy; mấy nhà túng bấn quá đành bắt tạm con gà, con ngỗng trong chuồng đem nộp làm học phí."
Chu Chính đưa tay vuốt lại lọn tóc xõa, ánh mắt tràn ngập vẻ ấm áp, giọng nói ôn hòa chưa từng thấy: "Bài giảng đầu tiên còn chưa bắt đầu, học phí việc gì phải vội vàng như thế."
Lý Chính lập tức xua tay lia lịa, giọng đầy vẻ kiên quyết: "Ấy, sao lại không vội cho được! Bà con trong thôn ai nấy đều dặn dò ta, phu tử từ phương xa lặn lội tới đây một thân một mình, lại không có gia quyến bên cạnh đỡ đần, dân làng càng phải chu toàn chăm sóc. Ngài cứ an tâm dạy dỗ lũ trẻ, chuyện củi đuốc cơm nước hàng ngày đã có người lo liệu; ngài ở chung viện với Khổng phu tử, sau này bà con gánh củi, đưa gạo cho Khổng phu tử thì cứ tiện tay chuẩn bị thêm một phần cho ngài là xong xuôi tất thảy!"
Lần đầu tiên bước chân lên bục giảng, không có nghi thức bái sư trang nghiêm, không có trà thơm bánh ngọt, chỉ có cảnh tượng hỗn loạn, ồn ào và đầy mùi bùn đất quê mùa. Thế nhưng, giữa sự hỗn loạn ấy, Chu Chính lại cảm nhận được một luồng sinh khí ấm áp, chân thành mà cả đời này hắn chưa từng nếm trải. Không một ai dò xét ánh mắt hắn, không một ai xì xào bàn tán về vết nhơ gian lận thi cử năm xưa; bà con chỉ coi hắn là một người thầy đáng kính, một người hàng xóm cần được cưu mang. Khúc mắc cuối cùng trong lòng Chu Chính hoàn toàn tan biến. Hắn vẫy tay gọi gã người làm câm lại, ra hiệu mang lũ gà ngỗng ra buộc tạm ngoài gốc cây sau vườn; sau đó, hắn nghiêm trang gõ nhẹ thước gỗ lên bàn, cất giọng trầm bổng bắt đầu bài học đầu tiên. Tiếng đọc sách "Nhân chi sơ, tính bản thiện..." non nớt, ngọng nghịu nhưng vang rền của đám trẻ bắt đầu ngân nga bay qua tán lá, rộn rã cả một góc trời quê.
Lý Chính bước chân ra khỏi sân học đường, trên môi vẫn còn vương nụ cười nhẹ nhõm. Tiếng đọc sách ê a vọng lại từ sau lưng khiến bước chân ông trở nên nhẹ tênh, khoan khoái lạ thường. Vừa đi đến bóng cây đa đầu ngõ, ông liền thấy Tiêu Trường Hà đang đứng đợi, hai tay chắp sau lưng, dáng người vạm vỡ như một cây tùng sừng sững.
Thấy Lý Chính đi tới, Tiêu Trường Hà vội vàng bước nhanh lại đón, cất lời chào hỏi: "Lý Chính đại ca, lớp học của Chu phu tử mọi sự êm xuôi cả chứ?"
Lý Chính cười ha hả, vỗ mạnh vào vai Tiêu Trường Hà một cái thật kêu: "Êm xuôi, êm xuôi lắm! Chu phu tử người ta có lòng nhân hậu, chẳng câu nệ mấy trò nghịch ngợm của lũ trẻ đâu. Mà này Trường Hà lão đệ, đệ đứng đây chờ ta chắc có việc gấp?"
Tiêu Trường Hà xoa xoa hai bàn tay thô ráp vào nhau, giọng có phần ngập ngừng: "Chẳng giấu gì huynh, hôm trước đệ có thưa qua với huynh về mảnh đất hoang nhiều sỏi đá nằm ngay sau nhà đệ. Nương tử của đệ và con dâu út muốn mua lại mảnh đất ấy để quây thêm sân bãi; huynh xem thủ tục khoanh đất đo đạc bao giờ thì tiến hành được?"
Nghe đến chuyện mua đất, ánh mắt Lý Chính lập tức sáng lên vẻ nhiệt tình. Kể từ ngày Tiêu gia hiến tặng chiếc máy tuốt lúa bằng chân cho triều đình, danh tiếng của gia đình Tiêu Trường Hà đã vang dội khắp huyện phủ; ngay cả quan huyện lệnh Lưu đại nhân mỗi lần gặp Lý Chính đều ân cần hỏi han tình hình Tiêu gia. Uy thế ấy lớn đến mức ở thôn Thanh Sơn này, việc gì của nhà họ Tiêu cũng được Lý Chính ưu tiên đặt lên hàng đầu.
Lý Chính không chút đắn đo, vung tay dứt khoát: "Tưởng việc gì to tát, chứ mảnh đất đá cằn cỗi ấy bỏ không bao năm nay cỏ dại mọc lút đầu người, có ai thèm ngó ngàng tới đâu! Nếu đệ đã cần gấp, ta lập tức gọi người mang dây đo và cọc tre tới cắm mốc ranh giới cho đệ ngay bây giờ!"
Tiêu Trường Hà mừng rỡ, vội nói: "Vậy đa tạ đại ca; đệ lập tức chạy về nhà lấy mười lăm lượng bạc nộp tiền công quỹ."
Lý Chính khẽ nhíu mày, tò mò hỏi thêm một câu: "Căn nhà ngói của đệ vừa mới dựng xong khang trang bậc nhất thôn, nay lại bỏ tiền mua thêm mảnh đất rộng ba bốn trăm thước vuông phía sau để làm gì? Tuy nói lần trước quan huyện thưởng cho một trăm lượng bạc, nhưng tiền bạc cứ giữ lấy phòng thân, việc gì phải tiêu xài gấp gáp thế?"
Tiêu Trường Hà cười hiền từ, thật thà đáp: "Dạ, là do con dâu út họ Diệp và vợ chồng thằng hai nuôi thêm mấy lứa thỏ với đàn gà vịt. Giờ trong sân chật chội quá rồi, thỏ con lại vừa đẻ thêm mười bảy con chen chúc nhau; chúng nó bàn nhau mở rộng thêm một khoảnh đất phía sau để ngăn chuồng trại riêng biệt cho sạch sẽ, hợp vệ sinh."
Lý Chính nghe xong gật gù khen ngợi: "Con dâu út nhà đệ thật là đứa biết nhìn xa trông rộng! Được rồi, đệ cứ về lấy bạc, ta đi lấy thước dây rồi sang ngay!"
Chỉ một lát sau, Lý Chính đã dẫn theo hai người phụ trách địa chính của thôn mang theo dây gai và cọc gỗ sang gò đất phía sau nhà họ Tiêu. Tiếng đóng cọc chan chát vang lên, những sợi dây gai trắng được kéo căng, vạch ra ranh giới rõ ràng cho mảnh đất mới rộng hơn ba trăm thước vuông.
Tiếng ồn ào lập tức thu hút sự chú ý của bà con nông dân xung quanh. Mấy người đang làm cỏ ven đường tò mò kéo nhau tới đứng xem, râm ran bàn tán xôn xao.
Một người đàn ông trung niên trong thôn cất tiếng hỏi với vào: "Tiêu nhị ca, nhà đệ vừa xây xong dãy nhà ngói ba gian đẹp đẽ thế kia, nay lại cắm cọc mua đất lớn, chẳng lẽ tính xây thêm một tòa trạch viện nữa hay sao?"
Một phụ nhân đứng cạnh liền chen vào, giọng đùa cợt: "Nhà người ta hai đứa con trai lớn đều đã cưới vợ gả chồng yên bề gia thất, mua đất xây thêm phòng ốc để chuẩn bị bế cháu nội chứ còn gì nữa! Tiêu gia dạo này phát tài to rồi, xây mấy gian nhà chẳng phải chuyện dễ như trở bàn tay sao!"
Những lời xì xào, đàm tiếu ấy lọt vào tai Tiêu Trường Hà khiến ông có chút khó chịu trong lòng, nhưng ngoài mặt ông vẫn giữ vẻ điềm đạm, không hề lộ vẻ kiêu ngạo. Ông đứng thẳng người, cất giọng sang sảng giải thích cho mọi người cùng nghe: "Bà con đừng đoán già đoán non làm gì; nhà ta không xây thêm trạch viện để ở đâu. Mảnh đất này mua về là để mở rộng sân bãi, làm chuồng trại ngăn nắp nuôi gà, vịt, heo, thỏ thôi."
Ánh mắt Tiêu Trường Hà đảo qua đám đông, chợt thấy mẹ Nhị Đản cũng đang đứng kiễng chân ngó nghiêng, ông liền nhớ tới lời dặn dò của thê tử tối qua. Ông bước tới vài bước, cao giọng nói: "Mẹ Nhị Đản này, thẩm về nhà hỏi cha Nhị Đản xem, nếu ngày mai rảnh rỗi không bận việc đồng áng thì sang đây giúp nhà ta đóng gạch mộc. Nhà ta đang cần người làm gấp!"
Mẹ Nhị Đản nghe thấy thế liền sáng mắt lên, gật đầu lia lịa: "Được, được chứ! Mùa này lúa đã gặt xong, cha nó ở nhà cũng chỉ quanh quẩn đan lát mấy cái rổ tre, để lát nữa về ta bảo ông ấy sang ngay!"
Tiêu Trường Hà quay sang nhìn tất cả bà con đang có mặt, dõng dạc tuyên bố: "Không chỉ cha Nhị Đản, mà bất cứ ai trong thôn có sức khỏe, có thời gian rảnh rỗi ngày mai đều có thể sang phụ giúp Tiêu gia đóng gạch mộc. Nhà ta thuê thợ trả công sòng phẳng, mỗi ngày làm việc đều đặn hai mươi văn tiền công, tự túc bữa trưa!"
Lời vừa dứt, cả đám đông bỗng chốc ồ lên kinh ngạc, rồi nhanh chóng chuyển thành niềm phấn khởi hân hoan tột cùng. Hai mươi văn tiền một ngày! Đối với những người nông dân quanh năm chỉ biết bán mặt cho đất bán lưng cho trời, trong những ngày nông nhàn rỗi việc này, hai mươi văn tiền đồng chính là một khoản thu nhập vô cùng quý giá, đủ để mua gạo, mua muối ăn cả tuần lễ cho cả gia đình.
Một bác nông dân vội chen lên phía trước, sốt sắng hỏi: "Tiêu nhị ca, con trai lớn nhà ta sức dài vai rộng, gánh đất đẩy xe đều khỏe như trâu mộng, ngày mai ta bảo nó sang làm có được không?"
Mẹ Nhị Đản đứng bên cạnh cũng sợ mất phần, vội vàng níu tay Tiêu Trường Hà nài nỉ: "Thằng cu Nhị Đản nhà ta tuy chưa biết đóng gạch, nhưng nó lanh lợi lắm, bảo nó gánh nước băm rơm phụ việc vặt cũng tốt chán! Tiêu nhị ca cho nó sang làm cùng cha nó, trả cho nó mười văn một ngày thôi cũng được!"
Tiêu Trường Hà bật cười hiền hậu, vung tay sảng khoái đáp: "Được hết, được hết! Cứ ai chịu thương chịu khó, làm việc thật thà thì ngày mai mang cuốc xẻng sang đây, Tiêu gia chúng ta đều nhận cả!"
Chuyện thuê mười lăm nhân công đóng gạch mộc với giá hai mươi văn một ngày không phải là quyết định bộc phát nhất thời của Tiêu Trường Hà, mà đã được cả gia đình bàn bạc kỹ lưỡng từ đêm hôm trước.
Dưới ánh đèn dầu leo lét trong gian nhà chính, cả nhà họ Tiêu quây quần bên chiếc bàn gỗ mộc. Diệp Lạc Hân ngồi ở giữa, trên tay cầm một mẩu than củi đen nhánh, cặm cụi phác thảo từng đường nét dứt khoát lên mặt một tấm ván gỗ nhẵn thín. Từng nét vẽ hiện lên rõ ràng, mạch lạc, khiến ai nấy nhìn vào cũng phải trầm trồ thán phục. Nàng phân chia mảnh đất mới thành từng khu vực chăn nuôi biệt lập: góc phía đông đón nắng sớm là dãy chuồng thỏ nhiều tầng, có khung gỗ thông thoáng và khay hứng phân riêng biệt để giữ khô ráo; khu vực phía tây là chuồng heo kiên cố, nền lát gạch nghiêng dốc về phía mương thoát nước; còn khoảng đất rộng ở giữa dành cho bầy gà, vịt, ngỗng có mái hiên che mưa che nắng và rào chắn chắc chắn. Đặc biệt, Diệp Lạc Hân còn thiết kế hệ thống rãnh thoát nước ngầm chạy vòng quanh khu chuồng trại, dẫn thẳng ra con mương tưới tiêu phía xa, đảm bảo cho dù mưa bão dầm dề thì chuồng trại cũng không bao giờ bị ẩm mốc hay bốc mùi hôi thối.
Tiêu Trường Hà sau lần trực tiếp chỉ huy cất dựng căn nhà ba gian trước đây đã tích lũy được không ít kinh nghiệm thợ nề. Ông chăm chú nhìn từng nét vẽ phân khu của con dâu út, ngón tay lần theo từng góc tường rào rồi nhíu mày nhẩm tính. Một lát sau, ông ngẩng đầu lên, vẻ mặt có chút ngưng trọng: "Lạc Hân à, bản vẽ này của con quả thực vô cùng chu đáo, ngăn nắp; nhưng nếu muốn xây tường bao quanh, lát nền dốc và lợp mái che kiên cố cho tất cả các dãy chuồng này thì số lượng vật liệu không hề nhỏ đâu. Cha tính sơ sơ, ít nhất cũng phải cần tới hai đến ba vạn viên gạch mộc phơi khô!"
"Hai đến ba vạn viên gạch mộc ư?" Tiêu Tùng ngồi bên cạnh nghe thấy con số ấy liền giật nảy mình, thốt lên kinh ngạc. Hai đến ba vạn viên gạch đất sét trộn rơm phơi nắng, đó là một khối lượng công việc khổng lồ! Nếu chỉ dựa vào mấy cha con, anh em trong nhà tự đào đất, gánh nước, nhào bùn rồi đóng khuôn từng viên một, thì e rằng phải cặm cụi làm ròng rã suốt hai ba tháng trời cho tới tận mùa đông giá rét cũng chưa chắc đã xong xuôi.
Trong khi đó, bầy thỏ trong chuồng của Dương Phượng lại vừa mới sinh thêm mười bảy con non đỏ hỏn, mềm yếu như những cục bông gòn. Mùa đông phương bắc vốn khắc nghiệt khôn cùng; nếu chuồng trại không được xây cất kiên cố trước khi những đợt gió bấc buốt giá tràn về, thì lũ thỏ con và đàn gia cầm chắc chắn sẽ chết cóng vì giá rét.
Từ Chính Hương ngồi ở đầu bàn, ánh mắt bà nhìn chăm chú vào ngọn lửa đèn dầu đang bập bùng cháy, rồi đưa mắt nhìn sang nàng dâu út đầy tin tưởng. Bà vỗ mạnh một cái xuống mặt bàn gỗ, giọng dứt khoát không chút do dự: "Không thể chần chừ được nữa! Lần trước huyện lệnh thưởng cho nhà ta tròn một trăm lượng bạc trắng, số bạc ấy vẫn còn cất kỹ dưới đáy hòm; nay việc chăn nuôi là việc làm ăn lâu dài của gia đình, tuyệt đối không được tiếc tiền! Ngày mai, Trường Hà ông cứ ra ngoài thuê lấy mười lăm tráng đinh khỏe mạnh trong thôn; mỗi ngày trả hai mươi văn tiền công cho họ. Mười lăm con người cùng xúm tay vào làm, người đào đất sét, người gánh nước, người nhào bùn đóng khuôn, chỉ trong vòng mười ngày nửa tháng là đóng đủ hai ba vạn viên gạch mộc, phơi khô ráo trước khi đợt rét đầu mùa kéo đến!"
Quyết định dứt khoát, hào sảng của người mẹ chồng thức thời khiến Diệp Lạc Hân cảm thấy ấm lòng vô cùng; nàng biết rằng trong căn nhà này, mọi ý tưởng và tâm huyết của mình đều được cả gia đình yêu thương, ủng hộ hết lòng.
Sáng hôm sau, khi tiếng gà trống gáy le te vừa cất lên xé tan màn sương sớm bảng lảng, cả nhà họ Tiêu đã thức dậy rộn ràng. Hôm nay là ngày đại khởi công, ai nấy đều mang trong mình tâm trạng háo hức, phấn chấn lạ thường. Diệp Lạc Hân đêm qua vì quá mong chờ nên trằn trọc mãi mới chợp mắt được một lúc, sáng nay vừa nghe tiếng củi lửa lách tách trong bếp nàng đã vội vàng rời giường ra phụ giúp mẹ chồng.
Trong gian bếp ấm áp bốc khói nghi ngút, mùi thơm ngào ngạt của đồ ăn lan tỏa khắp ngóc ngách căn nhà. Từ Chính Hương thoan thoắt nhấc lồng hấp bằng tre ra, để lộ những chiếc bánh bao rau nóng hổi, trắng ngần xốp mịn; bên cạnh là một nồi thịt kho thơm lừng đậm đà, từng miếng thịt ba chỉ vuông vức óng ánh mỡ màng. Bữa sáng hôm nay thịnh soạn hơn thường lệ: mỗi người được mẹ chồng múc cho một bát canh trứng gà đánh sợi vàng óng, ăn kèm với bánh bao rau mới hấp kẹp một miếng thịt kho đậm vị.
Cả gia đình ngồi quây quần bên chiếc bàn gỗ dài, vừa thưởng thức bữa sáng nóng hổi xua tan đi cái lạnh buổi sớm, vừa trò chuyện vui vẻ. Tiêu Cảnh là đứa trẻ ăn ngon lành nhất; chiếc miệng nhỏ của nó dính đầy vụn bánh, hai má phúng phính phồng lên như sóc con. Hắn nuốt ực một miếng bánh, hai mắt sáng lấp lánh nhìn sang Tiêu Trường Hà, hào hứng cất giọng: "Cha ơi, hôm qua Chu phu tử dặn chúng con về nhà bảo người lớn đóng cho mỗi đứa một cái khay cát đấy ạ!"
Tiêu Trường Hà vừa cắn một miếng bánh bao, vừa nuốt miếng lương khô rồi lấy mu bàn tay lau miệng, ngạc nhiên hỏi lại con trai: "Khay cát là cái thứ gì hả con? Đi học chữ thánh hiền thì cần bút lông, nghiên mực chứ khay cát để làm cái gì?"
Tiêu Cảnh nhanh nhảu nuốt nốt miếng thịt kho trong miệng, hoa chân múa tay giải thích cặn kẽ: "Dạ không phải đâu cha! Khay cát là dùng mấy mảnh ván gỗ đóng thành một cái hộp nông lòng hình chữ nhật, bên trong rải một lớp cát mịn thật bằng phẳng. Khi học chữ, phu tử bảo chúng con dùng một que tre vót nhọn viết chữ lên mặt cát; nếu viết sai hoặc viết xong rồi thì chỉ cần lấy một cái que gạt nhẹ qua là mặt cát lại phẳng lì như mới, có thể viết lại từ đầu!"
Tiêu Trường Hà vẫn còn đôi chút băn khoăn: "Học trên cát thì làm sao nhớ chữ cho sâu bằng viết trên giấy?"
Tiêu Cảnh liền nghiêm nét mặt, bắt chước điệu bộ trang nghiêm của Chu phu tử ngày hôm qua, giọng rành rọt từng chữ: "Chu phu tử bảo rằng, phần lớn các gia đình trong thôn đều nghèo khó túng thiếu, tiền ăn còn phải lo từng bữa thì lấy đâu ra tiền mua bút lông, giấy Tuyên Thành và mực thỏi đắt đỏ. Dùng khay cát để luyện tập nét chữ cơ bản cho thật thành thạo, bao giờ chữ viết vuông vắn, cứng cáp rồi mới cần viết lên giấy; làm như thế vừa học được chữ mà lại tiết kiệm được cho cha mẹ không biết bao nhiêu là tiền đồng!"
Nghe đứa con út truyền đạt lại lời của người thầy giáo nghèo, Tiêu Trường Hà và Từ Chính Hương đều xúc động, gật đầu tấm tắc ngợi khen. Tiêu Trường Hà đặt chiếc bát không xuống bàn, ánh mắt chan chứa niềm tự hào nhìn con trai: "Chu phu tử quả là người có tâm, biết thương xót nỗi khổ của người nông dân chúng ta! Được rồi, trưa nay tranh thủ lúc nghỉ tay, cha sẽ tìm mấy miếng gỗ thông tốt nhất rồi bào nhẵn, đóng cho con một chiếc khay cát thật vuông vắn, lại vót thêm cho con hai chiếc que tre thật nhẵn nhụi để con mang đến lớp học chữ!"
Tiêu Cảnh nghe cha hứa thì sướng rơn, reo lên ha ha đầy phấn khích, cả gian nhà lại rộn rã tiếng cười vui vẻ.
Bữa cơm sáng vừa mới kết thúc, ngoài cổng ngõ đã rộn rã tiếng bước chân thình thịch, tiếng người chào hỏi nhau í ới lách cách. Mười lăm tráng đinh khỏe mạnh trong thôn đã kéo đến tề tựu đông đủ trước sân nhà họ Tiêu. Ai nấy đều mặc áo cộc tay bằng vải thô, thắt lưng buộc chặt, trên vai người vác xẻng sắt, người vác cuốc chim, lại có người quảy đôi bồ sọt và đòn gánh tre kĩu kịt. Gương mặt những người lao động chất phác ai nấy đều rạng rỡ, phấn khởi; trong mắt họ ánh lên niềm hy vọng kiếm thêm thu nhập phụ giúp gia đình trước mùa đông lạnh giá.
Cha Nhị Đản đứng ở đầu hàng, vác chiếc cuốc sắt bóng loáng trên vai, cười toe toét cất tiếng hỏi lớn: "Tiêu nhị ca, người nhà chúng tôi đã đến đủ mười lăm người rồi đây! Chừng nào thì bắt đầu khai mẩu đất phía sau thế?"
Tiêu Trường Hà đứng dậy, sải bước dài ra sân tươi cười đón tiếp bà con: "Bắt đầu ngay bây giờ đây! Hôm nay làm phiền tất cả bà con lối xóm cùng xúm tay vào giúp Tiêu gia một phen!"
Tổng cộng mười lăm tráng đinh, Tiêu Trường Hà liền đứng ra phân chia công việc rành mạch dựa theo sức vóc và sở trường của từng người. Năm tráng đinh to khỏe nhất phụ trách leo lên gò đất cao phía sau đào từng tảng đất sét dẻo quánh; bốn người nhanh nhẹn, bền sức nhận việc gánh nước từ con mương tưới tiêu cách đó trăm bước chân đổ vào hố đất; ba người lớn tuổi cẩn thận thì ngồi băm nhỏ những bó rơm rạ khô thành từng đoạn ngắn; còn lại ba người cùng Tiêu Tùng và Tiêu Mộc phụ trách dùng chân giẫm đạp bùn rơm cho thật nhuyễn mịn rồi nén chặt vào những chiếc khuôn gỗ hình chữ nhật để đóng thành từng viên gạch mộc ngay ngắn.
Lúc này, Diệp Lạc Hân từ trong nhà bước ra, trên tay bưng một chiếc rổ tre nhỏ. Bên trong rổ là mười lăm chiếc thẻ tre mỏng được vót nhẵn nhụi, trên mỗi chiếc thẻ đều được Tiêu Mộc dùng mũi dao nhọn khắc ngay ngắn một chữ Hán cùng một ký hiệu đánh dấu riêng biệt. Nàng đứng bên cạnh Tiêu Trường Hà, ánh mắt lấp lánh vẻ thông tuệ, cất giọng trong trẻo, dõng dạc nói với mọi người: "Thưa các chú, các bác và các huynh đệ! Để công xá hàng ngày được minh bạch, rõ ràng, không sợ nhầm lẫn hay tị nạnh lẫn nhau, hôm nay cháu đã chuẩn bị sẵn những chiếc thẻ tre này. Mỗi buổi sáng khi bắt đầu công việc, mỗi người sẽ nhận một chiếc thẻ tre điểm danh giữ bên mình. Chiều tối khi tan ca, các bác các chú chỉ việc cầm chiếc thẻ tre này đến gặp cháu để đổi lấy tròn hai mươi văn tiền công mang về nhà; mất thẻ thì cháu sẽ đối chiếu theo danh sách ghi chép trong sổ. Tiền công thanh toán sòng phẳng từng ngày một, tuyệt đối không nợ lại một đồng!"
Nhìn những chiếc thẻ tre xinh xắn được khắc chữ cẩn thận, mười lăm người thợ đưa tay đón lấy mà tấm tắc gật đầu khen ngợi. Cách quản lý khoa học, quy củ và rành mạch ấy khiến ai nấy đều cảm thấy yên tâm, tin tưởng tuyệt đối vào uy tín của Tiêu gia.
Mặt trời bắt đầu nhô lên khỏi rặng tre đầu làng, rải những tia nắng vàng ấm áp xuống mảnh đất trống sau nhà. Tiếng cuốc xẻng cắm phập vào lòng đất sét kêu phầm phập, tiếng nước đổ ào ào vào hố bùn, tiếng chân giẫm bùn lách bách lách bách, cùng tiếng hô hào, cười nói rộn rã của mười lăm tráng đinh hòa thành một khúc ca lao động tưng bừng, vang vọng cả một góc trời thôn Thanh Sơn. Từng viên gạch mộc vuông vức, sẫm màu bùn đất bắt đầu được xếp thành từng hàng dài tăm tắp trên nền đất phẳng, trải dài dưới ánh nắng ban mai rực rỡ.
Khởi đầu rầm rộ ấy chính là bước chân đầu tiên cho kế hoạch mở rộng trang trại chăn nuôi đại quy mô của Diệp Lạc Hân. Thế nhưng, nhìn bãi đất rộng mênh mông cùng mục tiêu khổng lồ hai đến ba vạn viên gạch mộc cần hoàn thành trước khi gió đông tràn về, liệu những đôi bàn tay lao động mộc mạc kia có kịp chạy đua với bước chân hối hả của thời tiết khắc nghiệt hay không? Con đường biến Tiêu gia thành phú hộ chăn nuôi bậc nhất vùng thôn dã này chắc chắn vẫn còn ẩn chứa muôn vàn thử thách chông gai đang đón đợi ở phía trước...
